Cúc chỉ thiên (Elephantopus scaber): Tính năng và công dụng tham khảo
Cúc chỉ thiên (Elephantopus scaber L.) là cỏ mọc hoang thuộc họ Cúc (Asteraceae), phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước châu Á. Cây có tên gọi khác như cỏ lưỡi mèo, địa đảm đầu, bồ công anh. Theo nguồn tham khảo, cây được dùng làm thuốc truyền thống với các công dụng như giải độc, thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu, chữa viêm gan, vàng da, cảm sốt, viêm họng.
Theo nghiên cứu gen chloroplast của cây, gen có độ dài 152.375 bp, chứa 80 gen mã hoá protein, 30 gen tRNA và 4 gen rRNA. Tuy nhiên, một số nguồn chỉ nêu các công dụng dùng thử chưa có bằng chứng khoa học kiểm chứng rõ ràng.
Công dụng được nghiên cứu khoa học
Một số nghiên cứu đã chỉ ra hoạt chất có tính chất chống unicellula. Các hợp chất được cô lập từ cây bao gồm deoxyelephantopin và scabertopin, sau khi được thay đổi cấu trúc, một số phân tử mới có hoạt tính chống khối u [1].
Nghiên cứu cũng đánh giá tác động bảo vệ gan trên mô hình chuột gây hại bằng rượu. E. scaber được so sánh với Phyllanthus niruri trong việc bảo vệ gan. Nội dung tổng phenolic và flavonoid trong chiết xuất ethanol của cây được xác định trong nghiên cứu này [2].
Cách dùng phổ biến
Cách chế biến và dùng thường thấy bao gồm:
- Uống nước: Nấu khoảng 10–15 lá tươi hoặc 5–10g lá khô với 500ml nước, hầm 15–20 phút, chia uống 2–3 lần/ngày.
- Đắp ngoài da: Xay nhuyễn lá tươi, bôi lên vết sưng hoặc chỗ đau, mỗi lần 15–20 phút.
- Pha trà: Pha 5–10 lá tươi hoặc 2–3g lá khô với 250ml nướa sôi, để 10–15 phút, uống 1–2 lần/ngày.
Lưu ý quan trọng
Một số nguồn chỉ nêu các công dụng dùng thử chưa có bằng chứng khoa học kiểm chứng rõ ràng. Trước khi sử dụng lâu dài hoặc điều trị bệnh nặng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia thuốc truyền thống. Phụ nữ mang thai, cho con bú, người bệnh tiền sử bệnh nền nên hạn chế dùng. Nếu có phản ứng dị ứng, ngứa, sưng, ngay dừng sử dụng và đi khám y tế.
