Câu trả lời ngắn
Nghiên cứu dinh dưỡng và dậy thì chủ yếu cho thấy các mối liên hệ giữa khẩu phần thời thơ ấu với một số mốc phát triển. Những dữ liệu này không chứng minh rằng một loại thực phẩm đơn lẻ làm trẻ dậy thì sớm, và không đủ căn cứ để cha mẹ loại bỏ nhóm thực phẩm hoặc giảm năng lượng nhằm thay đổi thời điểm dậy thì [1][2].
Tổng quan đã tìm thấy gì?
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2022 tổng hợp nghiên cứu về chế độ ăn, chất dinh dưỡng và dậy thì sớm. Tác giả đưa vào 22 nghiên cứu về khẩu phần thời thơ ấu và sáu nghiên cứu về nuôi con bằng sữa mẹ. Một số phân tích ghi nhận liên hệ giữa mức tiêu thụ sữa chua, protein hoặc các yếu tố dinh dưỡng khác với thời điểm có kinh; tuy vậy, các nghiên cứu khác nhau về nhóm tuổi, cách đo khẩu phần và định nghĩa kết cục [1].
Một phân tích gộp các nghiên cứu tiến cứu năm 2020 gồm 16 nghiên cứu với 10.884 trẻ gái cũng báo cáo liên hệ giữa một số mức tiêu thụ năng lượng, protein, sắt hoặc chất béo với nguy cơ có kinh sớm. Kết quả với một số nhóm có độ không đồng nhất đáng kể; chẳng hạn phân tích về năng lượng có I² 97%, cho thấy kết quả giữa nghiên cứu rất khác nhau. Những con số này là mối liên hệ ở cấp nhóm, không dự đoán thời điểm dậy thì của một trẻ cụ thể [2].
Vì sao không thể kết luận một món ăn là nguyên nhân?
Phần lớn bằng chứng đến từ nghiên cứu quan sát. Trẻ ăn khẩu phần khác nhau cũng có thể khác về tổng năng lượng, tăng trưởng, hoạt động thể chất, điều kiện gia đình, sức khỏe và môi trường. Các yếu tố này có thể cùng liên quan đến thời điểm dậy thì. Khẩu phần thường được ghi nhớ hoặc tự báo cáo, nên việc đo chính xác từng thực phẩm cũng có giới hạn [1][2].
“Dậy thì sớm” còn được định nghĩa theo tuổi, giới và biểu hiện lâm sàng; thời điểm có kinh chỉ là một mốc, không bao quát toàn bộ quá trình phát triển. Vì vậy, kết quả về menarche không thể tự động áp dụng cho mọi dấu hiệu dậy thì hoặc mọi quần thể.
Cha mẹ nên làm gì?
Duy trì khẩu phần đa dạng, đủ năng lượng và phù hợp tuổi phát triển là mục tiêu dinh dưỡng hợp lý. Không nên cắt chất béo, đạm, sữa hoặc thực phẩm khác chỉ vì một nghiên cứu quan sát cho thấy liên hệ thống kê. Hạn chế không có chỉ định có thể ảnh hưởng tăng trưởng và khiến trẻ lo lắng về cơ thể hoặc thức ăn.
Nếu cha mẹ nhận thấy dấu hiệu phát triển xuất hiện sớm hoặc tiến triển nhanh, hãy ghi lại thời điểm và trao đổi với bác sĩ nhi khoa. Bác sĩ sẽ đánh giá biểu hiện, tốc độ tăng trưởng, tiền sử và các nguyên nhân có thể; bài viết về khẩu phần không thể chẩn đoán dậy thì sớm.
Điều chưa biết
Cần nghiên cứu tiến cứu tốt hơn với cách đo khẩu phần và tiêu chuẩn dậy thì thống nhất để phân biệt liên hệ với nguyên nhân. Hiện chưa có thực đơn được chứng minh dùng để trì hoãn hoặc điều chỉnh tuổi dậy thì an toàn [1][2].









