Câu trả lời ngắn
Thiếu năng lượng tương đối trong thể thao xảy ra khi lượng năng lượng ăn vào không đáp ứng tổng nhu cầu tập luyện và các chức năng cơ thể. Khi tình trạng kéo dài hoặc đáng kể, nó có thể liên quan đến thay đổi chức năng kinh nguyệt, sức khỏe xương, miễn dịch, chuyển hóa và thành tích; khái niệm này thường được gọi là RED-S [1][2].
Kinh nguyệt là một tín hiệu sức khỏe
Kinh nguyệt thưa, chu kỳ thay đổi hoặc mất kinh ở vận động viên không nên được xem là “bình thường vì tập nhiều”. Thiếu năng lượng là một khả năng, nhưng các nguyên nhân khác như mang thai, rối loạn tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, một số thuốc hoặc tình trạng sức khỏe khác cũng cần được đánh giá. Chỉ dựa vào lịch tập hoặc cân nặng không thể chẩn đoán [1][3].
Bản cập nhật đồng thuận về bộ ba vận động viên nữ năm 2025 nhấn mạnh đánh giá lâm sàng ở cả thanh thiếu niên và người trưởng thành, đồng thời cập nhật cách sàng lọc, điều trị và trở lại thi đấu. Khuyến nghị không nên rút gọn thành một con số năng lượng duy nhất áp dụng cho tất cả: bối cảnh, thời gian, tải tập, phát triển tuổi dậy thì và triệu chứng đều quan trọng [1].
Tình trạng này phổ biến đến đâu?
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố trực tuyến năm 2024, xuất bản trong số tạp chí năm 2025, đưa 59 nghiên cứu vào tổng quan; trong 46 nghiên cứu có thể tổng hợp, 2.737 trên 6.118 vận động viên được phân loại có thiếu năng lượng. Tỷ lệ gộp ở nữ là 44,2%, còn tỷ lệ nguy cơ RED-S ở một nhóm nghiên cứu khác là 63% [2]. Những tỷ lệ này phụ thuộc cách tuyển người tham gia, môn thể thao, tiêu chuẩn đo và công cụ sàng lọc; không thể xem như tỷ lệ của mọi vận động viên hoặc dùng để tự gán chẩn đoán.
Tổng quan năm 2024 về ảnh hưởng nội tiết cho biết thiếu năng lượng kéo dài có thể đi cùng thay đổi hormone, sức khỏe xương và một số chức năng sinh lý. Tuy vậy, chính tổng quan cũng lưu ý bằng chứng nối trực tiếp mọi thay đổi nội tiết với thành tích thể thao còn hạn chế [3]. Vì vậy, thông điệp phù hợp là nhận diện và đánh giá sớm, không phải dự đoán chắc chắn hậu quả ở từng người.
Cần làm gì khi chu kỳ thay đổi?
Hãy ghi lại thời gian chu kỳ, thay đổi tải tập, chấn thương, mệt mỏi, thói quen ăn uống, giấc ngủ và thuốc đang dùng; sau đó đặt lịch với nhân viên y tế. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá những nguyên nhân khác và phối hợp chuyên gia dinh dưỡng thể thao. Can thiệp có thể gồm đáp ứng tốt hơn nhu cầu năng lượng, điều chỉnh tập luyện và chăm sóc xương; kế hoạch cần cá nhân hóa [1][3].
Không nên tự ép ăn theo công thức calo trực tuyến, tự mua hormone hoặc tiếp tục tập qua triệu chứng chỉ để đạt cân nặng thi đấu. Ở tuổi vị thành niên, chu kỳ chưa đều trong giai đoạn đầu sau kỳ kinh đầu tiên cần được diễn giải theo tuổi phát triển, nhưng mất kinh hoặc triệu chứng đáng lo vẫn nên được trao đổi với gia đình và nhân viên y tế.
Khi cần trợ giúp sớm
Mất kinh kéo dài, chấn thương do quá tải lặp lại, đau xương khu trú, mệt mỏi dai dẳng, suy giảm thành tích hoặc dấu hiệu ăn uống mất kiểm soát là lý do nên được đánh giá. Nếu có ngất, đau ngực, khó thở bất thường hoặc tình trạng cấp tính, cần tìm trợ giúp y tế ngay.
Điều chưa biết
Cách đo thiếu năng lượng và định nghĩa RED-S tiếp tục được cập nhật. Tỷ lệ gộp giữa các nghiên cứu khác nhau không xác định nguy cơ cá nhân; cần thêm dữ liệu theo môn thể thao, tuổi, giới và bối cảnh để xây dựng cách sàng lọc tốt hơn [1][2].









