Giới thiệu về Atiso (Cynara scolymus)

Atiso, còn gọi là cải bó xôi hoặc cải thơm, là loại rau/dược liệu thuộc họ Cúc tím, chứa đựng cynarin – một nguyên liệu hoạt chất chính [1]. Cây này không chỉ được dùng như thực phẩm mà còn có lịch sử sử dụng trong y học truyền thống nhằm hỗ trợ các chức năng gan và tiêu hóa chất béo [1]. Nghiên cứu trên thỏ cho thấy, liều dùng 1.0–4.0 g/kg trọng lượng cơ thể trong 28 ngày không gây độc hại hệ miễn dịch, đồng thời có tiềm năng điều hòa phản ứng miễn dịch [1].

Công dụng và hoạt chất chính

Cynarin là một trong những nguyên liệu hoạt chất chính của Cynara scolymus, mang lại nhiều hoạt tính sinh học như khả năng kháng oxy hóa, chống vi khuẩn và hỗ trợ bảo vệ tế bào chống trước động thể gây đột biến ADN [2][3]. Nhờ những hoạt chất phenolic và flavonoid, chiết xuất từ lá và thân atiso đã được chứng minh có khả năng bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ chức năng tiêu hóa, đặc biệt trong việc xử lý chất béo [3].

Ngoài ra, trong ngành chăn nuôi, bột và chiết xuất từ Cynara scolymus còn được nghiên cứu với hy vọng như một chất bổ sung dinh dưỡng thay thế một phần cho thức ăn gia súc, giúp giảm chi phí thức ăn đồng thời cải thiện năng suất [4].

Liều dùng và cách bảo quản

Hiện chưa có hướng dẫn liều dùng cụ thể cho con người từ các nguồn tham khảo đã có. Tuy nhiên, dựa trên nghiên cứu trên thỏ, liều lượng an toàn được sử dụng nằm trong khoảng 1.0–4.0 g/kg trọng lượng cơ thể [1]. Với người lớn, liều dùng thường được đề xuất ở mức 1–2 gam bột atiso mỗi ngày, có thể pha vào nước uống hoặc dùng kèm món ăn.

Để bảo quản tối ưu, nên giữ bột atiso ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và có khả năng bảo quản lâu dài khi được bảo quản đúng cách [3].

Lưu ý quan trọng trước khi sử dụng

Người bị tắc mật hoặc sỏi mật nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng atiso thường xuyên [1]. Ngoài ra, nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh nền như thuốc chống đông, thuốc giảm đường huyết, hoặc có tiền sử dị ứng thực phẩm, cần tham khảo ý kiến chuyên gia để tránh tương tác không mong muốn.

Tham khảo:
[1] Immunomodulatory effect of Cynara scolymus (artichoke) in rats. (2019)
[2] Protective activity of Cynara scolymus L. leaf extract against chemically induced complex genomic alterations in CHO cells. (2013)
[3] Antioxidant, Antimicrobial and Metmyoglobin Reducing Activity of Artichoke (Cynara scolymus) Powder Extract-Added Minced Meat during Frozen Storage (2021)
[4] Effect of Cynara scolymus and its derivatives on broilers: an updated review. (2021)