Muira puama thường được quảng cáo như một dược liệu tăng ham muốn, nhưng bằng chứng ở người rất hạn chế. Nghiên cứu lâm sàng thường được nhắc đến không thử muira puama đơn độc: 202 phụ nữ tiền mãn kinh và sau mãn kinh có ham muốn thấp được dùng một công thức gồm muira puama và bạch quả (Ginkgo biloba) trong một tháng [1]. Vì không có nhóm giả dược đối chứng trong thiết kế được mô tả ở nguồn và có hai thành phần, kết quả tự báo cáo không cho biết muira puama có tác dụng hay thành phần nào tạo ra thay đổi.
Một tổng quan hệ thống về bạch quả và chức năng tình dục tìm thấy năm thử nghiệm ngẫu nhiên với tổng cộng 475 người; tác giả kết luận hiệu quả còn hạn chế và cần nghiên cứu tốt hơn [2]. Kết quả đó cũng không xác nhận công thức phối hợp chứa muira puama. Hiện chưa có cơ sở đáng tin cậy để khuyến nghị muira puama như thuốc điều trị giảm ham muốn, rối loạn tình dục hoặc triệu chứng mãn kinh.
Muira puama là cây gì?
Muira puama là tên thương mại thường dùng cho vỏ hoặc rễ một số loài cây Nam Mỹ thuộc chi Ptychopetalum. Thành phần trong sản phẩm có thể thay đổi theo loài, bộ phận cây, cách chiết xuất và nhà sản xuất. Tên gọi trên nhãn không đủ để biết chính xác hàm lượng hoạt chất hoặc liệu các sản phẩm khác nhau có tương đương hay không.
Khái niệm “thuốc kích dục tự nhiên” thường gộp nhiều trải nghiệm khác nhau như ham muốn, kích thích, bôi trơn, cực khoái và mức hài lòng. Một thay đổi ở bảng hỏi sau khi dùng công thức phối hợp không đồng nghĩa dược liệu đã điều trị được một rối loạn xác định, và không cho biết hiệu quả với người không thuộc nhóm nghiên cứu.
Nghiên cứu ở phụ nữ đã thử nghiệm điều gì?
Bài báo năm 2000 đánh giá một sản phẩm có tên Herbal vX ở 202 phụ nữ khỏe mạnh trước và sau mãn kinh đang than phiền về ham muốn thấp. Sản phẩm kết hợp muira puama với bạch quả; thời gian dùng được mô tả là một tháng [1]. Đây là dữ liệu về một sản phẩm phối hợp trong một nhóm cụ thể, không phải thử nghiệm muira puama riêng ở mọi phụ nữ.
Thông tin thư mục và tóm tắt PubMed không mô tả một nhóm giả dược ngẫu nhiên để so sánh. Khi người tham gia biết mình đang dùng một sản phẩm được quảng cáo cho ham muốn và tự báo cáo kết quả, kỳ vọng, thay đổi tự nhiên theo thời gian, giao tiếp trong quan hệ hoặc các can thiệp đi kèm có thể ảnh hưởng câu trả lời. Tóm tắt cũng không cung cấp đủ dữ liệu định lượng để ước tính mức cải thiện có ý nghĩa lâm sàng. Vì thế, không nên chuyển lời kết luận ban đầu của nghiên cứu thành khẳng định hiệu quả chắc chắn [1].
Muira puama không thể được xem là thành phần đã chứng minh tác dụng chỉ vì xuất hiện trong công thức. Để biết tác dụng riêng, cần nghiên cứu có đối chứng, ngẫu nhiên, mô tả rõ thành phần và hàm lượng, dùng thước đo đã được xác nhận, theo dõi đủ lâu và báo cáo đầy đủ tác dụng không mong muốn.
Bằng chứng về bạch quả có giải quyết được câu hỏi không?
Tổng quan hệ thống năm 2021 tìm được năm thử nghiệm ngẫu nhiên về bạch quả, gồm 475 người, trong đó các nghiên cứu khác nhau về nhóm tham gia, liều và thời gian. Tác giả thấy một số tín hiệu ở phụ nữ sau mãn kinh nhưng không thấy lợi ích nhất quán ở những người có rối loạn tình dục liên quan thuốc chống trầm cảm; chất lượng và số lượng bằng chứng chưa đủ để đưa ra kết luận chắc chắn [2].
Kết quả này giúp đặt thành phần bạch quả vào đúng bối cảnh, nhưng không kiểm chứng Herbal vX hay muira puama. Không thể lấy kết quả của bạch quả trong một thử nghiệm khác rồi quy lợi ích cho muira puama, hoặc áp dụng cho tất cả công thức thương mại.
Cần lưu ý gì về độ an toàn?
Dữ liệu lâm sàng về muira puama đơn độc, liều dùng phù hợp và an toàn dài hạn còn thiếu. “Chưa ghi nhận đủ tác dụng phụ” không có nghĩa là đã chứng minh an toàn. Thành phần, độ tinh khiết và lượng thực tế có thể khác giữa các sản phẩm, đặc biệt với hỗn hợp nhiều thảo dược.
Nếu sản phẩm có bạch quả, NCCIH lưu ý bạch quả có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông như warfarin, có thể tương tác với thuốc khác và có thể không an toàn trong thai kỳ [3]. Cảnh báo này liên quan đến bạch quả, không chứng minh muira puama gây cùng tác dụng; nhưng nó cho thấy cần đọc toàn bộ thành phần của sản phẩm phối hợp và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu đang dùng thuốc, chuẩn bị phẫu thuật, mang thai hoặc cho con bú.
NCCIH cũng cảnh báo nhiều sản phẩm quảng cáo tăng cường tình dục có thể chứa dược chất ẩn hoặc thành phần không ghi trên nhãn; một số chất có thể tương tác nguy hiểm với thuốc nitrate [4]. Không thể nhận biết nguy cơ chỉ qua nhãn “thảo dược” hay lời quảng cáo. Tránh sản phẩm hứa hẹn tác dụng nhanh như thuốc kê đơn, không rõ nhà sản xuất hoặc yêu cầu ngừng thuốc đang điều trị.
Nếu ham muốn giảm kéo dài thì nên làm gì?
Ham muốn có thể thay đổi theo giấc ngủ, căng thẳng, tâm trạng, đau hoặc khô khi quan hệ, nội tiết, giai đoạn sau sinh hay mãn kinh, bệnh nền, thuốc và chất lượng quan hệ. Nếu thay đổi kéo dài hoặc gây khổ sở, trao đổi với nhân viên y tế sẽ giúp xem xét nguyên nhân thay vì tự suy đoán thiếu một loại thảo dược.
Bạn có thể ghi lại thời điểm triệu chứng bắt đầu, thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng, thay đổi sau mãn kinh hoặc sau sinh, cảm giác đau/khô và điều gì làm triệu chứng khá hơn hoặc nặng hơn. Đừng tự ngừng thuốc chống trầm cảm, thuốc huyết áp hoặc thuốc khác vì cho rằng chúng làm giảm ham muốn; người kê đơn có thể đánh giá lựa chọn phù hợp.
Kết luận
Nghiên cứu thường được viện dẫn về muira puama ở phụ nữ khảo sát một sản phẩm phối hợp với bạch quả, trong thời gian ngắn và không đủ để tách tác dụng từng thành phần. Tổng quan về bạch quả cũng đánh giá bằng chứng về chức năng tình dục còn hạn chế. Vì vậy, chưa có căn cứ để khuyến nghị muira puama nhằm tăng ham muốn. Hãy xem xét toàn bộ thành phần và tương tác thuốc, đồng thời tìm hỗ trợ y tế nếu thay đổi ham muốn kéo dài hoặc gây khó chịu.






