Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.832 bài, trang 235 trên 242
Chay Bắc Bộ chứa nhiều hoạt chất như artonkin-4'-O-glucoside, glycoside auronol (maesopsin 4-O-glucoside, alphitonin-4-O-glucoside) và 2-arylbenzofuran (artocartone...), có cơ chế chống viêm, miễn dịch và ức chế tế bào ung thư. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu từ nghiên cứu mô hình thí nghiệm và mô hình tế bào, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Chay Bắc Bộ chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh an toàn và hiệu quả trên người, mặc dù một số hợp chất ở mô hình thí nghiệm cho thấy tác dụng kháng viêm. Nên tham khảo chuyên gia trước khi dùng để điều trị bệnh.
Chay Bắc Bộ (Artocarpus tonkinensis) là cây thuốc cổ truyền dùng cho đau nhức xương khớp và viêm khớp, nhưng hầu hết bằng chứng chỉ ở mô hình thí nghiệm chưa có nghiên cứu lâm sàng lớn trên người, nên chưa thể khẳng định hiệu quả điều trị thực sự.
Chay Bắc Bộ (Artocarpus tonkinensis) là cây thuộc họ Dâu, có lá và thân chứa các hợp chất kháng viêm và ức chế phát triển tế bào unG thư ở mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Chasteberry (Vitex agnus-castus) có thể giúp giảm triệu chứng PMS như đau vùng ngực và căng tức, cũng như hỗ trợ điều trị hạ áp trượt tuyến giáp và rối loạn kỳ kinh, tuy nhiên cần thêm nghiên cứu lâm sàng chất lượng để khẳng định hiệu quả cụ thể.
Chamomile (Matricaria recutita) là dược liệu phổ biến trong trà và thực phẩm bổ sung, nhưng hầu hết công dụng điều trị chưa được chứng minh rõ bằng bằng chứng khoa học vững chắc. Một số nghiên cứu sơ bộ gợi ý lợi ích cho rối loạn lo âu, trầm cảm, tiêu chảy ở trẻ em và sưng miệng, nhưng chưa đủ bằng chứng khẳng định. Đối với mất ngủ, nghiên cứu duy nhất không tìm thấy lợi ích. Súc phạm an toàn khi dùng ngắn hạn, nhưng có thể gây dị ứng, tương tác với thuốc tránh thai, warfarin và các thuốc nhạy cảm estrogen.
Cúc la mã có tính chất chống viêm và hỗ trợ điều trị sưng miệng được hỗ trợ bởi bằng chứng khoa học sơ bộ, nhưng nhiều quan niệm dân gian như cải thiện giấc ngủ chưa được chứng minh. Cần nghiên cứu thêm trên người để khẳng định hiệu quả.
Hoa cúc la mã (Matricaria recutita) chứa flavonoid và saponin, có hoạt tính kháng oxy hóa, chống viêm và ức chế dị ứng, nhưng chưa đủ bằng chứng chứng minh hiệu quả điều trị trầm cảm hay rối loạn tiêu hoá khi dùng đơn lẻ.
Chà là (Phoenix dactylifera) có bằng chứng lâm sàng ban đầu hứa hẹn trong điều trị vết nức skin và hỗ trợ sinh sản nam, nhưng cần nghiên cứu lớn hơn có nhóm kiểm soát để xác minh. Các công dụng khác với gan, tiền liệt chưa chứng minh rõ.
Chà là (Phoenix dactylifera) là thực phẩm và dược liệu, có tiềm năng bảo vệ gan, chống viêm, kháng khuẩn, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị bệnh ở con người.
Chà là có nhiều tác dụng tiềm năng như bảo vệ gan, chống viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường, tuy nhiên công dụng cụ thể cần được xác minh qua nghiên cứu lâm sàng trên người.
Chà là có tính chất chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào un tiềm năng, nhưng hầu hết nghiên cứu đều ở mô hình ổ định hoặc động vật. Chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khuyến nghị dùng thường xuyên như thuốc. Nên dùng làm thực phẩm bổ sung, không phải thay thế điều trị.
Cây óc chó (Juglans regia) có lịch sử dùng thuốc lâu đời với nhiều tuyên bố hỗ trợ sức khỏe, nhưng bằng chứng khoa học còn hạn chế, chưa khẳng định được các công dụng điều trị cụ thể.
Hạt óc chó cung cấp chất béo, protein, omega-3 và kẽm tốt cho sức khỏe tim, thận, tiêu hóa. Tuy nhiên, liều dùng điều trị bệnh chưa có chứng minh khoa học rõ rệt, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian nên nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài.
Có thể dùng óc chó thường xuyên vì hạt cung cấp béo chất tốt, nhưng công dụng điều trị bệnh chưa có nghiên cứu lâm sàng rõ rệt, nên không dùng thay thế thuốc.
Cây hàm ếch (Saururus chinensis) có tiềm năng chống viêm do giảm prostaglandin D2, leukotriene C4, interleukin-4 và eotaxin ở mô hình thí nghiệm, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng đủ ở con người để khẳng định hiệu quả điều trị thực sự.
Cây hàm ếch (Saururus chinensis) là dược liệu dùng trong Y dược VN để điều trị sưng phù, bệnh tim, viêm gan... tuy nhiên hạn chế ở chưa có chứng minh lâm sàng rõ rệt ở người.
Abutilon indicum (cây cối xay) là thảo dược thường mọc hoang ở Việt Nam, chứa nhiều hoạt chất sinh học và có tác dụng chống oxy hóa. Tuy nhiên, hầu hết bằng chứng hiện tại chỉ ở mức độ in vitro hoặc nghiên cứu động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên con người để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể.
Cây cối xay (Abutilon indicum) chứa nhiều hợp chất hóa học như phenolic, flavonoid, abutilin A, và các chất có hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ tế bào, giảm đau, chống sốt, và có tiềm năng chống unxơ. Tuy nhiên, cần nghiên cứu lâm sàng thêm để khẳng định công dụng điều trị cụ thể.
Cat’s Claw (Uncaria tomentosa) là dược liệu từ Peru, thường dùng để điều trị viêm, nhưng chưa có bằng chứng khoa học trên người hỗ trợ bất kỳ mục đích sức khỏe nào, bao gồm cả COVID-19. Không có hướng dẫn liều dùng cụ thể; người dùng nên tuân thủ nhãn sản phẩm và tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
