Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.832 bài, trang 240 trên 242
Bạch truật là vị thuốc lấy từ rễ khô, có tính ôn, vị ngọt đắng. Dùng truyền thống để điều tiết lời nói, trừ phong nhiệt, lợi tiểu, giảm ngứa. Tuy nhiên, công dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thực hành chứ chưa được kiểm chứng khoa học hoàn toàn.
Bạch tật lê (Tribulus terrestris) là quả cây gai chống, dùng trong y học cổ truyền để chữa đau mắt đỏ, chảy nước mắt, hỗ trợ điều trị suy giảm tình dục, cường dương, bổ thận, lợi tiểu và khắc phục bất lực nam giới, nhưng cần nghiên cứu thêm để xác minh cơ chế và hiệu quả.
Bạch tật lê cần thận trễ ở người dùng thuốc chống đông huyết, bệnh tiểu đường, thận; nguy cơ rối loạn tạp dưỡng nếu dùng cao liều dài hạn. Chưa có bằng chứng mạnh về lợi ích sinh sản hoặc điều trị ED.
Bạch tật lê có lịch sử dùng lâu đời trong y học cổ truyền nhưng bằng chứng khoa học chưa đủ mạch lạc để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể, đặc biệt cho suy giảm tình dục và đột xuất. Một số trường hợp báo cáo tổn thương thận và tăng bilirubin huyết thanh sau khi dùng, cho thấy nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng nếu không dùng đúng cách.
Bạc hà Âu (Mentha spicata) có thể dùng thử nhẹ nhàng cho một số công dụng truyền thống như giảm hội chứng ruột kích thích hoặc vệ sinh răng, nhưng do chưa có bằng chứng khoa học lâm sàng vững chắc nên không nên dùng thường xuyên hoặc dùng thay thế điều trị bệnh.
Bạc hà (Mentha arvensis) chứa menthol, hỗ trợ tiêu hóa và tạo cảm giác mát dịu. Hiểu lầm thường thấy là dùng tinh dầu nguyên chất trực tiếp lên da, gây kích ứng. Bằng chứng khoa học chủ yếu từ nghiên cứu chuột PCOS, chưa đủ khuyến nghị điều trị người.
Ba gạc hoa đỏ (Coptis chinensis) là thảo mộc quý trong y học cổ truyền, dùng để điều trị tiêu chảy, sốt, viêm gan, thận tổn. Tuy nhiên, liều dùng phải thận trọng do tác dụng kích ứng và độc tính với gan.
Bằng chứng khoa học về hoàng kỳ cho thấy tiềm năng hỗ trợ điều trị đái tháo đường típ 2, tăng cường miễn dịch và cải thiện chỉ số thận, nhưng hầu hết nghiên cứu đều có chất lượng thấp, sai lệch và quy mô nhỏ, chưa đủ tin cậy để kết luận chắc chắn.
Anh đào (Prunus avium) chứa anthocyanin, có tiềm năng hỗ trợ giảm axit uric và chống viêm, nhưng công quả điều trị chưa được chứng minh bằng nghiên cứu lâm sàng lớn. Nên dùng như thực phẩm chức năng, không thay thế thuốc.
Ba gạc hoa đỏ (Rauvolfia verticillata) chứa nhiều alkaloï như ajmaline, reserpine, ajmalicine, giúp làm chậm đập tim, thư giãn động mạch, giảm huyết áp và có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ điều trị đau đầu, mất ngủ, choáng váng.
Atiso (Cynara scolymus) chứa cynarin, có tiềm năng hỗ trợ cải thiện ALT/AST ở bệnh nhân NASH và ức chế lipase, α-glucosidase. Tuy nhiên, bằng chứng chỉ dựa trên nghiên cứu nhỏ, chưa đủ khẳng định hiệu quả điều trị.
Atiso (Cynara scolymus) hỗ trợ cải thiện chỉ số gan ALT/AST và lipid máu ở bệnh nhân viêm gan béo không gây do rượu, nhờ cynarin điều hòa cholesterol nội bào và ức chế SREB. Dùng trà, nước ép hoặc bào chưởng, liều 1–2g lá tươi hoặc 0.5–1g bột khô/phẩm 200–300ml nước, uống 1–2 lần/ngày trước bữa ăn.
Hoàng kỳ (Astragalus membranaceus) chứa saponin triterpen, flavonoid và polisaccharide, trong đó polisaccharide là hoạt chất then chốt. Các thành phần này mang lại tác dụng bảo vệ sức khỏe qua cơ chế điều chỉnh miễn dịch, ức chế unxƭêu, hạ đường huyết, chống virus, kháng viêm và chống oxy hóa.
Ashwagandha dùng 300–600 mg/ngày, kéo dài 2–4 tuần, hỗ trợ giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ ở người khỏe mạnh, nhưng chưa chứng minh điều trị bệnh.
Anh đào giàu anthocyanin, vitamin, kali và chất xơ, hỗ trợ giảm axit uric và chống viêm. Tuy nhiên, các nghiên cứu còn hạn chế, cần tham khảo bác sĩ khi dùng để điều trị bệnh.
Aloe vera có một số lợi ích thực sự như tăng tốc lành vết bỏng và cải thiện mụn trứng cá khi bôi ngoài da, nhưng nhiều quan niệm như giảm cân hay điều trị tiểu đường chưa có bằng chứng mạnh. Hiệu quả còn hạn chế và cần nghiên cứu thêm.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh khẳng định nên dùng acai thường xuyên. Các nghiên cứu chủ yếu ở phòng thí nghiệm và quan sát nhỏ, chưa chứng minh rõ lợi ích giảm cân hay sức khỏe cụ thể trên người. Nên dùng điều độ, không phụ thuộc là thuốc chữa bệnh.
Acai không có bằng chứng khoa học mạnh thúc đẩy giảm cân hay điều trị bệnh tim ở con người; hầu hết lợi ích chỉ mang tính thực nghiệm sơ bộ từ phòng thí nghiệm hoặc nghiên cứu động vật, chưa khẳng định rõ ở người.
Bìm tía (Ipomoea purpurea) không có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định công dụng điều trị cụ thể; hiểu lầm phổ biến là nhầm lẫn hạt với các loài Ipomoea khác do hình dạng tương đồng, cần dùng phương pháp phân tử để nhận dạng chính xác.
Biển súc (Polygonum aviculare L.) là cây thảo nhỏ có tác dụng điều trị kiết lị, táo bón, tiểu khó. Một số nghiên cứu tế bào chỉ ra hoạt chất chống un tử nhân, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khẳng định công dụng điều trị cụ thể.
