87 bài viết
Ăn kiểu Địa Trung Hải tại Việt Nam bằng dầu mè hoặc dầu phộng hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả tương đương dầu ô liu. Dữ liệu y khoa chỉ xác nhận lợi ích tim mạch vượt trội của dầu ô liu và dầu hạt cải, trong khi dầu mè và dầu phộng thiếu các thử nghiệm lâm sàng đối chứng.
Đậu mèo rừng chứa nguồn đạm và khoáng chất dồi dào nhưng tuyệt đối không được ăn trực tiếp khi chưa qua chế biến. Hạt thô chứa hàm lượng cao chất kháng dinh dưỡng và hợp chất có độc tính như tannin, chất ức chế men tiêu hóa, lectin và L-Dopa, đòi hỏi phải ngâm luộc kỹ để bảo đảm an toàn.
Hạt đậu mèo rừng chứa 4% đến 6% L-DOPA tự nhiên, hoạt chất chính trong thuốc điều trị Parkinson tiêu chuẩn vàng. Dù các thử nghiệm lâm sàng cho thấy tiềm năng cải thiện triệu chứng vận động, số lượng bằng chứng hiện còn hạn chế và việc tự ý dùng chung với thuốc kê đơn có thể gây biến chứng thần kinh nghiêm trọng.
Kết hợp hạt đậu mèo rừng với các thuốc chống trầm cảm (nhất là nhóm MAOI, SSRI) có thể dẫn tới những biến chứng đe dọa tính mạng như cơn tăng huyết áp kịch phát và hội chứng serotonin. Người bệnh trầm cảm tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này khi đang uống thuốc điều trị.
Bột đậu mèo thô chứa lượng L-DOPA trồi sụt khó lường và tiềm ẩn nhiều chất kháng dinh dưỡng gây hại. Trong khi đó, chiết xuất chuẩn hóa giúp kiểm soát chính xác liều lượng hoạt chất, loại bỏ tạp chất và giảm thiểu nguy cơ oxy hóa biến tính gây độc cho cơ thể.
Đậu mèo rừng có bằng chứng khoa học giúp cải thiện số lượng và khả năng vận động của tinh trùng ở nam giới vô sinh nhờ cân bằng nội tiết tố và giảm căng thẳng oxy hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại còn ở quy mô nhỏ và dược liệu này không thể khôi phục hoàn toàn độ di động của tinh trùng ở người mắc chứng tinh trùng yếu.
Hạt đậu mèo rừng chứa hoạt chất sinh học mạnh nhưng việc tự ý ăn hạt sống hoặc dùng sai cách có thể dẫn đến ngộ độc tiêu hóa cấp tính, lú lẫn, hạ huyết áp và ảo giác do dư thừa dopamine. Người dùng cần hiểu rõ rủi ro trước khi dùng loại thảo dược này.
Dầu đài hái chứa lượng lớn axit béo omega-6 lên đến 48,19 g/100 g cùng vitamin E dạng delta-tocopherol, trong khi dầu mè truyền thống có hàm lượng tocol tương đối thấp. Cả hai loại dầu này đều giàu chất béo chưa bão hòa nên kém bền nhiệt, dễ bị oxy hóa khi đun nấu ở nhiệt độ cao.
Dầu mè chứa hoạt chất sesamin được chú ý nhờ tiềm năng hỗ trợ tim mạch. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có về tác dụng hạ áp và bảo vệ mạch máu của sesamin chỉ mới được ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị huyết áp ở người.
Hạt vừng và dầu mè có bằng chứng lâm sàng giúp cải thiện nhẹ một số chỉ số như triglyceride hay cholesterol ở người rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên mức giảm thực tế khá khiêm tốn, không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu của bác sĩ.
Nhiều mẹo dân gian truyền tai tác dụng hạ sốt, giảm đau của nọc xoài, song khoa học hiện đại chưa ghi nhận bằng chứng kiểm chứng. Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm chủ yếu ghi nhận hoạt tính hạ nhiệt ở các loài thảo mộc khác trên mô hình động vật, hoàn toàn không thể thay thế thuốc chuẩn y tế như aspirin hay paracetamol.
Mè đất nhám được dân gian dùng để hạ sốt, kháng viêm, nhưng khoa học hiện mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế prostaglandin và giảm viêm trên mô hình động vật và tế bào. Thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, vì vậy không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.