Tổng quan bằng chứng khoa học về Aloe vera
Aloe vera (Aloe vera) là dược liệu được nghiên cức rộng rãi về các tác dụng sinh học. Một bài đánh giá tổng hợp (umbrella review) năm 2021 tổng hợp các hệ thống rà soát và phân tích nhóm (systematic reviews/meta-analyses) nhằm đánh giá mức độ tin cậy của bằng chứng về các kết quả sức khỏe liên quan đến Aloe vera [1]. Tuy nhiên, mức độ chứng cứ còn hạn chế và chưa đủ mạnh để đưa ra kết luận xác định cho nhiều tình trạng bệnh lý.
Tác dụng bôi ngoài da
Hai nghiên cứu nhỏ gợi ý rằng bôi gel lô hội ngoài da, kết hợp với các hình thức điều trị khác, có thể cải thiện mụn trứng cá. Nghiên cức lâm sàng đề xuất bôi gel lô hội ngoài da có thể đẩy nhanh tốc độ lành vết bỏng và giảm đau liên quan đến bỏng [2]. Một số nghiên cức nhỏ cho thấy gel lô hội cũng có thể hữu ích cho người bị mụn rộp sinh dục, lichen phẳng, vảy nến, xơ hóa dưới niêm mạc miệng, tổn thương da do xạ trị, hoặc vết loét trong miệng do khí cụ nha khoa [3].
Về phòng tránh phản ứng da do xạ trị, các nghiên cứu gợi ý gel lô hội có thể giảm nguy cơ phát sinh dermatitis do xạ trị [4]. Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận một số trường hợp cảm giác nóng rát, ngứa, phát ban và chàm khi sử dụng gel lô hội bôi ngoài da.
Tác dụng dùng đường uống
Một lượng nhỏ nghiên cức gợi ý rằng uống lô hội có thể làm giảm đường huyết và HbA1c ở người mắc bệnh tiểu đường. Một nghiên cứu nhỏ cho thấy một sản phẩm gel lô hội cụ thể dùng đường uống trong 8 tuần đã làm giảm nhẹ cân nặng và khối lượng mỡ ở người trưởng thành béo phì hoặc thừa cân có mắc tiểu đường hoặc tiền tiểu đường. Các nghiên cức khác đề xuất sử dụng gel lô hội đường uống ngắn hạn lên đến 42 ngày là an toàn [1].
Lưu ý và chống chỉ đối
Sử dụng mủ lô hội qua đường uống có thể gây đau bụng, co thắt bụng và tiêu chảy. Việc tiêu thụ chiết xuất lá lô hội (trong thời gian ngắn chỉ 3 tuần và dài đến 5 năm) có liên quan đến các trường hợp viêm gan cấp tính. Một số nghiên cức trên động vật ghi nhận mối liên quan giữa chiết xuất lá lô hội chưa khử màu dùng đường uống và ung thư đường tiêu hóa ở chuột cống và chuột nhắt; tuy nhiên, hầu hết các nghiên cức về độc tính và an toàn trên động vật thử nghiệm chiết xuất toàn bộ lá lô hội chưa khử màu, loại vốn không được người tiêu dùng sử dụng phổ biến [1].
Một đánh giá năm 2023 xem xét chiết xuất gel phần trong của lá lô hội và chiết xuất toàn bộ lá đã khử màu trong các sản phẩm uống được cấp thực phẩm bán trên thị trường (chứa không quá 10 phần triệu aloin) và kết luận rằng các sản phẩm uống được này không gây độc tính di truyền [1].
Lô hội—ở dạng gel, mủ, hoặc chiết xuất toàn bộ lá—khi dùng qua đường uống có thể không an toàn trong thời kỳ mang thai và khi đang cho con bú. Ngoài ra, lạm dụng mủ lô hội có thể tăng nguy cơ tương tác với các glycosid tim như digoxin. Nếu đang dùng bất kỳ thuốc nào, nên tham khảo với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe trước khi sử dụng lô hội hoặc các sản phẩm thảo mộc khác.
Những tình trạng chưa có đủ bằng chứng
Hiện có sự quan tâm trong việc sử dụng lô hội cho nhiều tình trạng bệnh lý khác như chàm, loét bàn chân do tiểu đường, hội chứng ruột kích thích và viêm loét đại tràng. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ thông tin đáng tin cậy để xác định liệu lô hội có hữu ích cho các tình trạng này hay không.
Kết luận
Aloe vera có một số tác dụng tiềm năng, nhưng phần lớn bằng chứng đến từ các nghiên cức nhỏ hoặc có kích thích động. Mức độ tin cậy của bằng chứng còn hạn chế. Nếu đang cân nhắc sử dụng lô hội cho bất kỳ lý do nào, đặc biệt là trong thai kỳ, cho con bú, hoặc kết hợp với thuốc, hãy tham khảo ý kiến nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn.
