Câu trả lời ngắn

Một kiểu ăn giàu rau quả, đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và cá có liên hệ với một số chỉ số tinh dịch thuận lợi hơn trong nhiều nghiên cứu. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu không chứng minh nguyên nhân; các kết quả giữa nghiên cứu còn khác nhau. Quan trọng hơn, thay đổi điểm tinh dịch không đồng nghĩa chắc chắn tăng khả năng có thai hoặc sinh con [1][2].

Tổng quan mới hơn ghi nhận gì?

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2025 xem xét mối liên hệ giữa chế độ ăn Địa Trung Hải, chất lượng tinh dịch và kết quả hỗ trợ sinh sản ở nam giới. Tổng quan đưa vào 11 bài báo với 2.558 người; tám nghiên cứu, gồm 1.835 người, đủ dữ liệu cho phân tích gộp. Điểm ăn Địa Trung Hải cao hơn liên quan với số lượng tinh trùng, tổng độ di động, độ di động tiến tới và tỷ lệ hình thái bình thường cao hơn [1].

Các ước lượng này có độ dị biệt thống kê lớn (I² khoảng 77–89%), nghĩa là kết quả giữa các nghiên cứu không đồng nhất. Nghiên cứu khác nhau về nhóm người tham gia, cách đo khẩu phần, thời điểm lấy mẫu và các yếu tố hiệu chỉnh. Phần lớn là nghiên cứu quan sát nên không thể loại trừ việc người ăn lành mạnh cũng có khác biệt về vận động, hút thuốc, bệnh nền hoặc điều kiện sống [1].

Chất lượng tinh dịch không phải kết quả cuối cùng

Trong tổng quan năm 2025, chỉ một nghiên cứu khảo sát trực tiếp kết quả hỗ trợ sinh sản và nghiên cứu đó không ghi nhận mối liên hệ với mức tuân thủ chế độ ăn Địa Trung Hải. Vì vậy, hiện có thể nói rõ hơn về một số chỉ số trong mẫu tinh dịch, nhưng chưa đủ bằng chứng để khẳng định chế độ ăn này làm tăng tỷ lệ có thai hay sinh con [1].

Một tổng quan năm 2017 gồm 23 nghiên cứu quan sát, với 8.477 nam giới khỏe mạnh và 1.204 người tại phòng khám hiếm muộn, cũng ghi nhận chế độ ăn có trái cây, rau, cá và một số nguồn đạm ít béo thường liên hệ với chất lượng tinh dịch tốt hơn. Tác giả đồng thời nêu những điểm không nhất quán và yêu cầu nghiên cứu sâu hơn [2].

Điều này có ý nghĩa gì khi điều chỉnh bữa ăn?

Những nghiên cứu về mô hình ăn không xác định một “siêu thực phẩm” cần ăn để cải thiện khả năng sinh sản. Chúng khảo sát tổng thể khẩu phần trong thời gian dài. Nếu muốn cải thiện chất lượng bữa ăn, có thể tập trung vào sự đa dạng thực phẩm ít chế biến: rau quả, đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và cá; điều chỉnh theo bệnh nền, dị ứng, văn hóa ăn uống và khả năng tiếp cận thực phẩm. Đây là gợi ý về chất lượng khẩu phần, không phải phác đồ chữa vô sinh [1][2].

Có nên tự uống vitamin hoặc chất chống oxy hóa?

Hướng dẫn AUA/ASRM năm 2024 khuyến cáo trao đổi rằng lợi ích lâm sàng của các chất bổ sung như vitamin và chất chống oxy hóa trong điều trị vô sinh nam còn chưa chắc chắn; dữ liệu hiện có không đủ để khuyến nghị một tác nhân cụ thể [3]. Viên bổ sung không giống thực phẩm và có thể gây tương tác, quá liều hoặc tốn kém mà không đem lại lợi ích sinh sản đã được chứng minh.

Không tự dùng liều cao kẽm, selenium, vitamin hoặc hỗn hợp “tăng tinh trùng”. Nếu đang dùng thuốc, có bệnh nền hoặc được khuyên bổ sung do thiếu chất, hãy trao đổi với bác sĩ/dược sĩ về thành phần, liều và thời gian dùng. Kết quả nghiên cứu về một sản phẩm cụ thể cũng không thể áp dụng cho mọi công thức trên thị trường [3].

Khi nào nên đánh giá hiếm muộn?

Tinh dịch đồ có thể thay đổi giữa các lần xét nghiệm và cần được diễn giải trong bối cảnh sức khỏe của cả hai người. Hướng dẫn AUA/ASRM nhấn mạnh đánh giá song song cả hai người trong cặp đôi đang được khảo sát hiếm muộn. Không nên chỉ tập trung vào người nam hoặc chờ thay đổi chế độ ăn kéo dài trước khi hỏi chuyên gia [3].

Kết luận

Ăn uống lành mạnh có thể hỗ trợ sức khỏe chung và có liên hệ với một số chỉ số tinh dịch tốt hơn, nhưng bằng chứng hiện tại chưa xác lập một thực đơn giúp bảo đảm thụ thai. Đánh giá y tế, trao đổi với chuyên gia sinh sản và chăm sóc sức khỏe của cả hai người vẫn quan trọng hơn lời hứa từ một món ăn hoặc viên bổ sung [1][2][3].