Trả lời ngắn: Chưa có bằng chứng tốt để kết luận một loại nước ngọt hay một lần uống đồ uống có đường trực tiếp gây rối loạn cương. Các nghiên cứu chủ yếu đánh giá kiểu ăn, bệnh chuyển hóa hoặc dữ liệu quan sát; chúng không thể tách riêng tác động của một thức uống khỏi cân nặng, đường huyết, huyết áp, hút thuốc và yếu tố khác. Tuy vậy, thường xuyên dùng đồ uống nhiều đường có thể làm khẩu phần khó cân bằng hơn và góp phần vào các vấn đề chuyển hóa có liên quan đến sức khỏe mạch máu. Nếu bạn bị rối loạn cương kéo dài, đừng chỉ tự kiêng đường; hãy đánh giá sức khỏe tổng thể và trao đổi với nhân viên y tế [1–4].
Rối loạn cương liên quan gì đến sức khỏe chuyển hóa?
Rối loạn cương là tình trạng lặp lại hoặc kéo dài khiến người bệnh khó đạt hoặc duy trì độ cương đủ cho hoạt động tình dục mong muốn. Khả năng cương phụ thuộc vào mạch máu, thần kinh, hormone, cảm xúc, thuốc đang sử dụng và hoàn cảnh quan hệ. Vì vậy, một thay đổi về cương không thể được giải thích chỉ bằng lượng đường trong một món ăn.
Đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, hút thuốc, ít vận động và một số vấn đề tâm lý đều có thể liên quan đến rối loạn cương. Các yếu tố này thường đi cùng nhau và ảnh hưởng đến mạch máu hoặc thần kinh. Khó cương đôi khi cũng là lý do phù hợp để kiểm tra sức khỏe tim mạch và chuyển hóa; không nên xem đây chỉ là vấn đề tình dục riêng lẻ [1,4].
Đồ uống nhiều đường có thể là một phần của khẩu phần tổng thể. Nếu thường xuyên uống chúng thay cho nước hoặc thức uống không đường, lượng đường bổ sung và năng lượng khẩu phần có thể tăng. Nhưng việc một yếu tố dinh dưỡng liên quan đến cân nặng hoặc nguy cơ chuyển hóa không chứng minh yếu tố đó trực tiếp gây rối loạn cương ở một cá nhân.
Các nghiên cứu về đồ uống có đường đã chứng minh điều gì?
Để kết luận đồ uống có đường trực tiếp gây rối loạn cương, nghiên cứu cần đo lượng thức uống, các yếu tố gây nhiễu và kết cục cương theo cách phù hợp. Bằng chứng hiện có mạnh hơn ở chất lượng khẩu phần tổng thể và sức khỏe chuyển hóa; chưa xác lập quan hệ nhân quả riêng cho một lon nước ngọt.
Đoàn hệ tiến cứu Health Professionals Follow-up Study theo dõi 21.469 nam giới từ 40 đến 75 tuổi, ghi nhận khẩu phần định kỳ và theo dõi tình trạng rối loạn cương trong trung bình 10,8 năm. Người có điểm cao hơn về chất lượng khẩu phần kiểu Địa Trung Hải hoặc AHEI-2010 có nguy cơ mắc mới thấp hơn trong một số nhóm tuổi. AHEI-2010 tính nhiều yếu tố cùng lúc, như rau quả, đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt, thịt đỏ và đồ uống có đường. Do đó, kết quả không cho biết riêng việc giảm nước ngọt có tác dụng bao nhiêu, cũng không chứng minh một loại thức uống tự nó gây bệnh [2].
Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK) khuyến nghị chú ý chế độ ăn lành mạnh tổng thể và hạn chế thực phẩm, đồ uống nhiều đường bổ sung cùng các yếu tố khẩu phần khác. Lập luận là lựa chọn làm tăng nguy cơ béo phì, bệnh tim và đái tháo đường cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn cương [1]. Đây là hướng dẫn sức khỏe tổng thể, không phải khẳng định nước ngọt là nguyên nhân duy nhất hay ngừng uống sẽ chữa khỏi rối loạn cương.
Một tổng quan hệ thống năm 2023 xem xét chế độ ăn và thuốc hạ đường huyết ở người bệnh đái tháo đường ghi nhận một số nghiên cứu thuận lợi cho chế độ ăn Địa Trung Hải đối với chức năng cương. Tuy nhiên, các nghiên cứu khác nhau về nhóm người bệnh và phương pháp; tổng quan không tạo bằng chứng để khuyến nghị một thức uống đơn lẻ như phương pháp điều trị [3].
Vì sao không thể quy nguyên nhân cho riêng nước ngọt?
Người uống nhiều đồ uống có đường có thể đồng thời khác nhau về khẩu phần, vận động, giấc ngủ, hút thuốc, cân nặng, công việc và khả năng tiếp cận chăm sóc y tế. Ngay cả khi khảo sát tìm thấy mối liên hệ, các khác biệt này có thể giải thích một phần hoặc toàn bộ kết quả. Dữ liệu tự khai về ăn uống cũng có thể không phản ánh chính xác lượng dùng trong thời gian dài.
Bệnh chuyển hóa có thể vừa liên quan đến khẩu phần vừa liên quan đến chức năng cương. Nếu nghiên cứu không kiểm soát đầy đủ bệnh nền và yếu tố lối sống, khó xác định đồ uống là nguyên nhân, chỉ là dấu hiệu của một kiểu sống khác, hay không có tác động độc lập đáng kể.
“Đồ uống có đường” cũng không phải nhóm đồng nhất. Nước ngọt có ga, trà đóng chai, nước tăng lực, nước trái cây thêm đường và thức uống pha chế khác nhau về đường bổ sung, khẩu phần, caffeine, năng lượng và tần suất dùng. Kết quả từ một bảng hỏi hoặc bối cảnh nghiên cứu không tự động áp dụng cho mọi sản phẩm.
Có nên bỏ hoàn toàn đồ uống có đường để cải thiện cương?
Bạn có thể giảm lượng dùng nếu đang uống thường xuyên, nhưng hãy xem đó là thay đổi hỗ trợ sức khỏe chung chứ không phải liệu pháp chữa rối loạn cương. Có thể bắt đầu bằng cách ghi lại loại thức uống và tần suất dùng trong một tuần, rồi thay một phần bằng nước lọc, nước có ga không đường, trà hoặc cà phê không thêm đường nếu phù hợp.
Nếu bạn có đái tháo đường, bệnh thận, suy tim hoặc cần giới hạn dịch, hãy hỏi bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng về lựa chọn phù hợp; không phải lời khuyên thay thế đồ uống nào cũng phù hợp với mọi người. Với nước ép, hãy phân biệt nước ép nguyên chất với đồ uống pha đường và nhớ rằng trái cây nguyên quả cung cấp chất xơ theo cách nước ép không làm được tương tự.
Không cần tìm một “nước tăng cường cương” khác để thay nước ngọt. Chưa có đồ uống hay thực phẩm bổ sung nào được chứng minh giải quyết rối loạn cương chỉ bằng cách tăng lưu lượng máu tức thì. Sản phẩm quảng cáo công dụng này có thể chứa hoạt chất không khai báo hoặc tương tác thuốc.
Một kiểu ăn có thể duy trì thường gồm rau, trái cây nguyên quả, đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt, cá và nguồn chất béo không bão hòa phù hợp. Bài chế độ DASH và bằng chứng về rối loạn cương giải thích một mô hình ăn uống cụ thể, đồng thời nhấn mạnh chưa thể thay thế tư vấn và điều trị y tế bằng một chế độ ăn đơn lẻ.
Nếu bị rối loạn cương, nên làm gì?
Nếu khó cương tái diễn hoặc kéo dài, hãy trao đổi với bác sĩ gia đình, nam khoa hoặc tiết niệu. Nhân viên y tế có thể hỏi về thời điểm bắt đầu, mức độ, ham muốn, cương buổi sáng, bệnh nền, thuốc, thực phẩm bổ sung, hút thuốc, rượu, giấc ngủ và sức khỏe tâm thần. Việc đánh giá có thể bao gồm huyết áp, đường huyết, mỡ máu hoặc xét nghiệm khác tùy bệnh sử và triệu chứng [1,4].
Không tự ngừng thuốc huyết áp, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính vì nghĩ thuốc ảnh hưởng chức năng cương. Một số thuốc có thể liên quan đến triệu chứng, nhưng thay đổi cần được cân nhắc với người kê đơn để tránh làm bệnh nền xấu đi. Hãy liệt kê đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm thảo dược đang dùng.
Rối loạn cương có lựa chọn điều trị đã được đánh giá. Chuyên gia sẽ trao đổi lợi ích, rủi ro và phương án phù hợp. Thay đổi ăn uống, vận động, bỏ thuốc lá nếu có và quản lý bệnh chuyển hóa có thể hỗ trợ sức khỏe chung, đôi khi góp phần cải thiện chức năng; chúng không thay thế đánh giá nguyên nhân hoặc điều trị khi cần [1,4].
Nếu rối loạn cương xuất hiện đột ngột kèm đau ngực, khó thở, ngất hoặc dấu hiệu thần kinh mới, hãy tìm chăm sóc khẩn cấp. Nếu không có triệu chứng cấp cứu nhưng vấn đề lặp lại, việc đặt lịch khám hợp lý hơn chờ một thay đổi thực đơn tự giải quyết.
Điều cần nhớ
- Chưa có bằng chứng tốt rằng một thức uống có đường riêng lẻ trực tiếp gây rối loạn cương hoặc bỏ nước ngọt sẽ chữa khỏi tình trạng này.
- Nghiên cứu đoàn hệ cho thấy chất lượng khẩu phần tổng thể lành mạnh hơn liên quan với nguy cơ rối loạn cương thấp hơn; không cô lập riêng tác dụng nước ngọt.
- Bệnh tim mạch, đái tháo đường, huyết áp, hút thuốc, thuốc đang dùng và tâm lý đều có thể liên quan đến chức năng cương.
- Giảm đồ uống nhiều đường có thể là thay đổi hữu ích cho sức khỏe tổng thể, nhưng không thay thế đánh giá rối loạn cương.
- Khó cương kéo dài nên được trao đổi với nhân viên y tế; không tự ngừng thuốc hoặc mua sản phẩm tăng cường sinh lý.
Câu hỏi thường gặp
Uống một lon nước ngọt có làm mất khả năng cương không? Chưa có bằng chứng cho thấy một lần uống trực tiếp gây rối loạn cương. Chức năng cương chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố thể chất, tâm lý và thuốc.
Uống nhiều nước ngọt lâu dài có gây rối loạn cương không? Bằng chứng chưa xác lập quan hệ nhân quả riêng cho nước ngọt. Uống thường xuyên có thể góp phần vào khẩu phần kém cân bằng và vấn đề chuyển hóa có liên quan đến chức năng cương.
Bỏ nước ngọt có chữa khỏi rối loạn cương không? Không thể đảm bảo. Giảm đồ uống nhiều đường có thể hỗ trợ sức khỏe chung nhưng không thay thế đánh giá nguyên nhân khi khó cương kéo dài.
Nước ngọt không đường có cải thiện cương không? Chưa có bằng chứng nước ngọt không đường điều trị rối loạn cương. Có thể dùng như lựa chọn giảm đường nếu phù hợp, nhưng đó không phải liệu pháp.
Nước ép trái cây có giống nước ngọt không? Không hoàn toàn. Thành phần khác nhau; nước ép nguyên chất không giống nước ngọt pha đường, còn trái cây nguyên quả cung cấp chất xơ theo cách khác.
Đồ uống có đường có làm giảm testosterone không? Bài viết này không đủ bằng chứng để khẳng định một thức uống cụ thể làm giảm testosterone. Ham muốn và chức năng cương cũng không thay thế xét nghiệm hormone.
Khó cương có thể là dấu hiệu bệnh tim hoặc đái tháo đường không? Rối loạn cương có thể đi cùng bệnh chuyển hóa và tim mạch nhưng không tự chẩn đoán được. Bác sĩ có thể đánh giá huyết áp, đường huyết và nguy cơ tim mạch.
Tôi nên đi khám khi nào? Khi khó đạt hoặc duy trì độ cương tái diễn, kéo dài hoặc ảnh hưởng đời sống, hãy trao đổi với nhân viên y tế. Đau ngực, ngất hoặc khó thở cần chăm sóc khẩn cấp.





