Trà sả chanh và nguy cơ mòn men răng

Trà sả chanh là thức uống giải nhiệt phổ biến. Thói quen pha loãng rồi uống thay nước lọc suốt cả ngày khiến nhiều người nghĩ rằng đồ uống này vô hại.

Bản chất axit từ chanh khiến đồ uống này tiềm ẩn nguy cơ gây mòn men răng nếu dùng liên tục. Bằng chứng từ các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và nghiên cứu quan sát cho thấy tần suất tiếp xúc với axit nguy hiểm hơn nồng độ pha loãng.

Men răng bị hòa tan thế nào khi gặp axit?

Men răng bắt đầu mất khoáng chất khi độ pH trong khoang miệng giảm xuống dưới ngưỡng 5.5 [1]. Nếu ngà răng bị lộ, quá trình mòn xảy ra ngay ở ngưỡng pH khoảng 6.7 [1].

Nước cốt chanh chứa axit citric có độ pH rất thấp, dao động quanh mức 2.5 [2]. Các loại quả họ cam chanh nói chung có pH khoảng 3.0, đủ khả năng hòa tan trực tiếp mô cứng của răng [1]. Dù pha loãng thành trà, tính axit vẫn có thể thấp hơn ngưỡng an toàn của men răng. Ngoài ra, vi khuẩn khoang miệng lên men đường từ đồ uống ngọt sinh thêm axit lactic, làm gia tăng tổn thương [1].

Nghiên cứu khoa học nói gì về đồ uống thảo mộc và cam chanh?

Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm năm 2023 thử nghiệm ngâm răng người trong nhiều loại đồ uống suốt 6 ngày [3]. Kết quả cho thấy mẫu răng ngâm trong nước ép trái cây và đồ uống thảo mộc bị giảm trọng lượng đáng kể, bề mặt men răng xuất hiện nhiều lỗ rỗng vi thể [3]. Riêng mẫu ngâm trong nước sả Doi Kham không thấy tổn thương cấu trúc này [3].

Nghiên cứu năm 2003 trên các loại trà thảo mộc cho thấy độ pH của chúng dao động từ 3.1 đến 7.1 [4]. Thử nghiệm ngâm răng 1 giờ cho thấy nhiều loại trà thảo mộc làm mất từ 0.00 đến 9.6 micromet men răng, trong khi nước cam đối chứng làm mất 3.3 micromet [4]. Một số loại trà thảo mộc có tính ăn mòn men răng mạnh hơn cả nước cam [4].

Nghiên cứu năm 2019 trên 48 mẫu răng sữa chứng minh nước ép trái cây họ cam chanh hòa tan một lượng canxi đáng kể từ men răng [5]. Các nhà khoa học cũng cảnh báo nước ép trái cây có nguy cơ gây hại cấu trúc răng cao hơn nhiều so với việc ăn trái cây nguyên quả [5].

Nghiên cứu quan sát năm 2008 chỉ ra rằng ăn trái cây họ cam chanh nhiều hơn 2 lần mỗi ngày làm tăng rõ rệt nguy cơ mòn răng [6]. Đáng chú ý, thói quen giữ đồ uống trong miệng lâu hoặc súc qua lại trong miệng làm tăng tốc độ hòa tan khoáng chất do dung dịch axit liên tục đổi mới trên bề mặt răng [6].

Điều chưa biết

Các trích đoạn nghiên cứu chưa xác định độ pH cụ thể của một ly trà sả chanh pha theo công thức gia đình thông thường. Hiện chưa có nghiên cứu can thiệp theo dõi trực tiếp tổn thương răng trên người uống trà sả chanh pha loãng kéo dài nhiều tháng. Mức độ bảo vệ của nước sả khi kết hợp cùng nước chanh cũng chưa được phân tích riêng biệt.

Hiểu lầm thường gặp

Nhiều người tin rằng pha loãng chanh với nhiều nước và sả sẽ làm mất hoàn toàn tính axit. Thực tế, pha loãng chỉ nâng nhẹ độ pH nhưng khó đưa dung dịch về mức trung tính hoàn toàn.

Quan niệm uống nhấp từng ngụm rải rác cả ngày giúp bảo vệ men răng cũng sai lầm. Nước bọt cần thời gian để tái khoáng hóa và trung hòa axit [1], [7]. Việc uống liên tục tạo ra môi trường axit mạn tính, tước đi cơ hội tự phục hồi của men răng [1].

Ai nên thận trọng?

  • Người có tiền sử mòn men răng, tụt nướu hoặc lộ ngà răng [1], [2].
  • Người bị giảm tiết nước bọt do dùng thuốc hoặc bệnh lý, vì lượng nước bọt thấp làm giảm khả năng đệm axit [8], [6], [7].
  • Trẻ em, do răng sữa có cấu trúc tinh thể mềm hơn và dễ bị hòa tan canxi hơn răng vĩnh viễn [5].
  • Người mắc chứng nôn mửa mạn tính hoặc trào ngược dạ dày, do răng đã chịu tải lượng axit cao [1], [6], [2].

Áp dụng thực tế để bảo vệ răng

  • Giảm số lần uống đồ chua trong ngày, tránh nhâm nhi cả ngày [1], [7].
  • Uống dứt điểm trong bữa ăn hoặc trong thời gian ngắn, không ngậm hay súc trà trong khoang miệng [6], [7].
  • Sử dụng ống hút đặt sâu hướng về phía họng để giảm tiếp xúc trực tiếp với mặt ngoài răng cửa [6].
  • Súc miệng lại bằng nước lọc ngay sau khi uống để hỗ trợ trung hòa khoáng chất [1].
  • Không chải răng ngay sau khi vừa uống nước có tính axit; hành động này khiến lớp men răng đang mềm bị mài mòn nhanh hơn [1], [8].

Cân bằng thói quen giải nhiệt bằng cách thay phiên trà sả chanh với nước lọc để bảo vệ sức khỏe răng miệng lâu dài.