Nhiều người có thói quen pha trà sả uống hằng ngày với kỳ vọng thanh lọc cơ thể, thải độc gan và giảm cân nhanh. Liệu uống trà sả có thực sự mang lại hai tác dụng này như lời truyền miệng?
Uống trà sả có thải độc gan và giảm cân không?
Câu trả lời ngắn gọn là chưa có bằng chứng khoa học trên người chứng minh uống trà sả giúp thải độc gan hay giảm cân. Các nghiên cứu hiện có trong nguồn dữ liệu chủ yếu là thử nghiệm trên chuột về chiết xuất sả (Cymbopogon citratus) và hạt nano bạc từ chiết xuất sả trong bệnh đái tháo đường, chưa chứng minh được điều tương tự với chính trà sả [1].
Ngoài ra, quan niệm uống trà sả có tác dụng lợi tiểu nhẹ để "đẩy độc tố" và hạ cân nặng cấp tốc cũng chưa có dữ liệu chứng minh trực tiếp. Các tài liệu nghiên cứu được cung cấp không có thử nghiệm nào đo lường khả năng lợi tiểu của sả hoặc trà sả trên người.
Nghiên cứu về sả nói gì?
Một nghiên cứu thực nghiệm công bố năm 2025 đã thử nghiệm chiết xuất Cymbopogon citratus (sả), citral và hạt nano bạc tổng hợp từ chiết xuất sả trên mô hình chuột đái tháo đường type 2 [1]. Thí nghiệm tiến hành trong 6 tuần trên 70 con chuột chia làm 7 nhóm, đối chiếu với thuốc metformin [1].
Kết quả cho thấy dạng hạt nano bạc từ chiết xuất sả giúp cải thiện mức tăng cân ở chuột tiểu đường, giảm lượng thức ăn và nước uống nạp vào, hạ đường huyết và tăng biểu hiện gen Nrf2 liên quan đến đáp ứng chống oxy hóa [1]. Ngược lại, chiết xuất sả thông thường và citral không làm thay đổi đáng kể đường huyết, cân nặng hay lượng ăn uống của chuột, dù có giúp ngăn ngừa sự suy giảm biểu hiện gen Nrf2 ở mô tụy và huyết thanh [1].
Nghiên cứu này có nhiều giới hạn khi đối chiếu với thói quen uống trà sả ở người. Đây là thử nghiệm trên chuột mắc tiểu đường thực nghiệm trong 6 tuần, sử dụng chiết xuất và hạt nano chứ không phải nước trà pha thông thường, và không đánh giá chức năng thải độc gan hay giảm mỡ [1].
Lợi tiểu và giảm cân: hiểu sao cho đúng?
Nhiều người nhầm lẫn giữa việc đi tiểu nhiều hơn với quá trình tiêu hao mỡ thừa hoặc làm sạch cơ thể. Trong y học, các chất lợi tiểu có thể thúc đẩy giảm cân nhanh và làm loãng nước tiểu, nên thuốc lợi tiểu bị cấm sử dụng trong thi đấu thể thao vì có thể che giấu chất cấm [2].
Tuy nhiên, nghiên cứu năm 2025 về cơ chế chuyển hóa trong tế bào gan người chỉ khảo sát thuốc kê đơn chlorthalidone — một thuốc lợi tiểu dùng cho người tăng huyết áp, suy tim hoặc xơ gan — chứ không phải thảo dược như sả [2]. Sự sụt cân do lợi tiểu chủ yếu phản ánh tình trạng mất nước tạm thời, khác hẳn với việc giảm khối lượng mỡ bền vững hay cải thiện chức năng gan.
Lầm tưởng về thải độc gan cấp tốc
Khái niệm "detox gan cấp tốc" bằng một loại trà thảo mộc không có cơ sở từ các dữ liệu nghiên cứu hiện có. Quá trình chuyển hóa và xử lý các chất trong cơ thể diễn ra liên tục tại gan theo cơ chế sinh lý tự nhiên, không phụ thuộc vào việc uống một thức uống đơn lẻ trong vài ngày.
Ngay cả trong thí nghiệm trên chuột kéo dài 6 tuần, chiết xuất sả thông thường cũng chỉ được ghi nhận ngăn sự suy giảm gen chống oxy hóa Nrf2 tại tụy và huyết thanh, chứ không có kết quả nào cho thấy sả làm sạch hay "thải độc" gan [1]. Việc tin vào tác dụng thải độc cấp tốc có thể khiến người dùng chủ quan và chậm trễ thăm khám khi có vấn đề sức khỏe.
Điều chưa biết về trà sả
Các tài liệu hiện có vẫn để ngỏ nhiều câu hỏi thực tế đối với người uống trà sả. Hiện chưa rõ trà sả pha từ nguyên liệu thông thường có tạo ra tác dụng lợi tiểu nhẹ ở người hay không, cũng như có ảnh hưởng gì đến men gan hay chuyển hóa mỡ gan ở người thừa cân hay không.
Ngoài ra, dữ liệu khoa học được cung cấp cũng chưa xác định được liều lượng, cách pha và thời gian sử dụng như thế nào là an toàn khi dùng dài ngày ở người khỏe mạnh hoặc người đang có bệnh lý mạn tính.
Ai nên thận trọng khi dùng trà sả?
Do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người về trà sả trong nguồn dữ liệu hiện có, chưa thể khẳng định mức độ an toàn cho các nhóm đối tượng đặc biệt. Phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, trẻ nhỏ và người cao tuổi không nên tự ý uống trà sả thường xuyên để giảm cân hay hỗ trợ điều trị bệnh mà cần hỏi ý kiến bác sĩ trước.
Người đang mắc bệnh gan, bệnh thận, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc điều trị cũng cần thận trọng. Việc tự ý thay thế thuốc kê đơn bằng trà hoặc chiết xuất thảo mộc khi chưa có bằng chứng lâm sàng có thể gây rủi ro cho quá trình kiểm soát bệnh.
Gợi ý áp dụng thực tế và kết luận
Nếu thích hương vị trà sả, bạn có thể dùng với lượng vừa phải như một thức uống giải khát thông thường, thay vì kỳ vọng công dụng thải độc gan hay giảm cân. Để bảo vệ gan và kiểm soát cân nặng bền vững, chế độ ăn cân bằng, uống đủ nước và vận động đều đặn vẫn là nền tảng thiết yếu.
Tóm lại, chưa có bằng chứng trên người chứng minh uống trà sả giúp thải độc gan hay giảm cân, và dữ liệu hiện có mới dừng ở nghiên cứu trên chuột về chiết xuất sả trong bệnh tiểu đường [1]. Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu muốn điều chỉnh chế độ ăn uống cho mục tiêu giảm cân hoặc chăm sóc sức khỏe gan.
