Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.036 bài, trang 1407 trên 1.452
Cửa sổ đồng hóa 30 phút sau tập là ngộ nhận khoa học bị thổi phồng. Khả năng tổng hợp protein cơ bắp thực tế kéo dài từ 24 đến 48 giờ sau vận động. Thay vì vội vã uống bột đạm ngay tại phòng tập, bảo đảm đủ tổng lượng protein nạp cả ngày và duy trì chất lượng bài tập mới là yếu tố quyết định.
Nghiên cứu chứng minh sterol thực vật trong nha đam đường uống kích thích nguyên bào sợi tăng sinh collagen và axit hyaluronic, cải thiện độ đàn hồi da sau 8-12 tuần. Tuy nhiên, ăn nha đam tươi chứa lượng sterol rất thấp, không thể thay thế kem chống nắng hay chế phẩm chiết xuất chuẩn hóa.
Quả acai hỗ trợ giảm tích tụ mỡ gan nhờ ức chế các protein sinh mỡ SREBP-1c và HMG-CoA reductase, kích hoạt enzym chuyển hóa AMPK giúp tăng tiêu hao năng lượng. Đồng thời, acai kích thích kênh ABCG5 và ABCG8 tăng đào thải cholesterol qua mật, tăng cường enzyme chống oxy hóa nội sinh để giảm viêm và hạ men gan.
Nước ép anh đào chua hỗ trợ cải thiện thời lượng và chất lượng giấc ngủ ở mức độ vừa phải, không chữa khỏi hoàn toàn mất ngủ. Nước ép cung cấp melatonin tự nhiên, tryptophan cùng chất chống oxy hóa giúp kéo dài giấc ngủ, giảm thức giấc giữa đêm, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cuống quả anh đào thực sự có tác dụng lợi tiểu nhẹ nhờ ức chế tái hấp thu khoáng chất ở ống thận, đồng thời hỗ trợ kháng khuẩn và chống oxy hóa. Tuy nhiên, thảo dược này tiềm ẩn rủi ro do làm tăng đào thải canxi và kali, dễ gây sỏi thận hoặc hạ kali máu nếu dùng sai cách.
Đậu nho nhe (Vigna umbellata) là cây dược liệu và thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, còn được gọi là đậu xanh. Bài viết tổng quan về loài cây này cho thấy nó đóng vai trò vừa là nguồn thực phẩm bổ sung, vừa là dược liệu có giá trị trong y học cổ truyền.
Đậu mèo rừng là loài cây có độc, hiện không có đủ bằng chứng y học để khẳng định bất kỳ công dụng dược liệu cụ thể nào. Công dụng được ghi nhận chủ yếu mang tính kinh tế — đồng bào Mông thu hoạch quả để ngâm rượu, mật ong và đường. Cần thận trọng tuyệt đối khi tiếp xúc với mọi bộ phận của cây.
Couroupita là dược liệu truyền thống chưa có liều dùng chuẩn, dùng cho bệnh da, viêm khớp, đau thương tích nhưng công dụng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, chưa có nghiên cứu lâm sàng khẳng định ở Việt Nam.
Phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ em, bệnh nhân dùng thuốc chống đông mỡ, bệnh tim mạch, gan, thận, và người dị ứng thực phẩm nên thận trọng khi dùng Đầu lân do chưa có nghiên cứu khẳng định tính an toàn và khả năng tương tác thuốc.
Couroupita (Đầu lân) có tiềm năng kháng viêm và giảm đau nhờ hợp chất phenolic, flavonoid, alkaloid, nhưng bằng chứng còn sơ bộ, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người, nên chưa khuyến cáo dùng điều trị cụ thể.
Đầu lân (Couroupita) là cây thuốc truyền thống có tính kháng viêm, giảm đau, nhưng công dụng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người tại Việt Nam khẳng định rõ. Hiểu lầm phổ biến là co相信 quá mức vào tính năng bảo vệ sức khỏe mà chưa chứng minh khoa học.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ để khẳng định danh sách đầy đủ các tác dụng phụ của Đầu lân. Một số tài liệu cho phép sử dụng làm thuốc truyền thống, nhưng liều dùng và thời gian dùng chưa được chuẩn hoá, nên cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược trước khi sử dụng.
Chưa nên dùng Đầu lân thường xuyên vì bằng chứng khoa học còn hạn chế, chủ yếu dựa trên nghiên cứu động vật và kinh nghiệm truyền thống chưa được khẳng định trên người.
Đầu lân (Couroupita guianensis) là cây dược liệu có tính chất kháng viêm, kháng sinh và giảm đau, được dùng truyền thống để điều trị đau khớt, bệnh da, nhưng công dụng chưa được khẳng định rõ bởi nghiên cứu khoa học tại Việt Nam.
Dâu gai (Maclura tricuspidata) là cây thân liễn có quả tím đỏ ngọt thanh, được dùng truyền thống ở Đông Á để điều trị viêm, đau khớp, tiểu đường và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại chủ yếu dựa trên kiểm nghiệm in vitro và thí nghiệm trên chuột, chưa có chứng minh rõ tác dụng lâm sàng ở con người.
Chưa có hướng dẫn liều dùng và bảo quản chuẩn cho dâu gai vì nghiên cứu chủ yếu là kiểm nghiệm in vitro. Các tác dụng chống béo phì cần nghiên cứu lâm sàng trên người trước khi đề xuất sử dụng.
Đầu lân (Couroupita guianensis) có nhiều tác dụng như kháng viêm, kháng sinh, giảm đau, chống un U và hỗ trợ bệnh tim mạch, nhưng hầu hết chỉ dựa trên kinh nghiệm truyền thống; một số nghiên cứu nước ngoài khẳng định tiềm năng sinh học, cần thêm nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam.
Dâu gai chứa nhiều hoạt chất phytophenolic như daidzein, luteolin, AI, DG và WA, có khả năng ức chế enzyme liên quan đến hấp thu chất béo và đường cũng như hoạt tính chống tiểu đường và chống oxy hóa ở mô hình in vitro, tuy nhiên chưa có chứng minh rõ tác dụng lâm sự trên con người.
Dâu gai nên dùng thận trọng ở người tiểu đường, người dùng thuốc chống đông, phụ nữ mang thai, trẻ em, người già và người dùng kháng sinh do thiếu bằng chứng lâm sàng và nguy cơ tương tác thuốc.
Dâu gai (Maclura tricuspidata) có chứa các hợp chất phytophenolic có khả năng ức chế enzyme liên quan đến béo phù như lipase, alpha-amylase, beta-glucosidase, phosphodiesterase IV, alkaline phosphatase và citrate synthase trong nghiên cứu in vitro, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng ở con người khẳng định hiệu quả thực sự.
