Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.346 bài, trang 289 trên 1.468
Ăn ngẩu pín không giúp bổ thận tráng dương hay tăng cường sinh lực như nhiều người lầm tưởng. Bản chất ngẩu pín chỉ là mô cơ và collagen; mọi hormone nếu có đều bị enzyme tiêu hóa phân giải hoàn toàn trước khi vào máu, không mang lại giá trị điều trị rối loạn cương.
Uống nước lá ngấy tía chỉ an toàn khi dùng lượng vừa phải, không nấu quá đặc và không thay thế nước lọc. Thói quen lạm dụng nước lá hằng ngày tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc dạ dày gây cồn cào khó tiêu và làm rối loạn cân bằng điện giải do tác dụng lợi tiểu liên tục.
Các phân tích trong phòng thí nghiệm cho thấy ngô đồng (*Firmiana simplex*) chứa dồi dào flavonoid và phenolic với khả năng dọn gốc tự do và bảo vệ tế bào gan chuột. Dù vậy, các hoạt tính này hoàn toàn chỉ mới dừng lại ở quy mô thí nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng trên cơ thể người.
Chiết xuất từ cây ngọc nữ đài dài và các loài cùng chi bước đầu cho thấy khả năng kháng viêm, giảm phù nề và bảo vệ tế bào trong các thí nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật. Dù vậy, thảo dược này hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn điều trị.
Ngọc nữ lá chân vịt (chi *Clerodendrum*) thường được truyền tai trong dân gian, nhưng thiếu dữ liệu an toàn trên người. Bốn nhóm gồm phụ nữ mang thai, mẹ cho con bú, trẻ nhỏ và người có bệnh nền cần tuyệt đối thận trọng, không tự ý sử dụng vì nguy cơ độc tính tiềm ẩn.
Bột ngọc trai thường được truyền miệng là bài thuốc giúp an thần, chữa mất ngủ hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chưa ghi nhận tác động trực tiếp của bột ngọc trai lên các thụ thể điều hòa giấc ngủ, người dùng không nên lạm dụng để thay thế thuốc điều trị.
Bài thuốc cổ phương Ngọc Tuyền có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết, cải thiện mỡ máu và kháng viêm khi dùng kết hợp với thuốc điều trị quy chuẩn. Tuy nhiên, bài thuốc này hoàn toàn không thể thay thế insulin hay phác đồ thuốc Tây y đã được bác sĩ chỉ định.
Nhiều nam giới sau tuổi 50 có thói quen ăn ngẩu pín để tăng cường sinh lực, song y học hiện đại cảnh báo món phủ tạng này chứa nhiều purin động vật và chất béo. Thay vì bồi bổ, việc dùng định kỳ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, đẩy cao nồng độ axit uric và gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở người lớn tuổi.
Ngọc nữ biển (*Clerodendrum inerme*) chứa các hoạt chất có khả năng ức chế phản ứng viêm trên mô hình tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người, do đó người bệnh viêm khớp không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau đắp lá ngọc nữ biển tươi để trị ngứa da, mụn nhọt. Dù nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận chiết xuất lá có hoạt tính kháng khuẩn và chống viêm, việc đắp lá tươi trực tiếp lên da tiềm ẩn rủi ro rất lớn về nhiễm trùng bội nhiễm và viêm da tiếp xúc dị ứng.
Ngải thơm bước đầu thể hiện tác dụng giảm đau, kháng viêm và gây an thần trong các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật gặm nhấm nhờ chứa các hợp chất monoterpenoid. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng diện rộng trên người để khẳng định hiệu quả chữa mất ngủ hay trị đau nhức của loại thảo mộc này.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định hoa ngâu gây tương tác gan ở người, song việc phối hợp tùy tiện thảo dược với thuốc tây chuyển hóa qua Cytochrome P450 tiềm ẩn nguy cơ làm biến đổi nồng độ thuốc, gây ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị.
Ngải thơm là giải pháp thảo mộc hiệu quả giúp người bệnh tăng huyết áp cắt giảm muối ăn mà vẫn giữ tròn hương vị bữa ăn. Nhờ chứa các tinh dầu tự nhiên, loại thảo mộc này tạo cảm giác ngon miệng, hỗ trợ tuân thủ chế độ ăn ít natri nhằm bảo vệ hệ tim mạch lâu dài.
Quả ngấy lá hồng hoàn toàn ăn được, không chứa độc tố tự nhiên và rất giàu dinh dưỡng với hàm lượng chất xơ, protein thực vật cùng các chất chống oxy hóa anthocyanin dồi dào. Rủi ro ngộ độc chủ yếu đến từ việc hái nhầm quả lạ có độc hoặc quả dại bị nhiễm hóa chất bảo vệ thực vật.
Ngấy hương là dược liệu dân gian quen thuộc nhưng không an toàn tuyệt đối cho tất cả mọi người. Phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp và người rối loạn tiêu hóa cần thận trọng, tránh dùng liều cao do chứa nhiều hoạt chất sinh học và hiện chưa có thử nghiệm an toàn trên người.
Rễ ngấy tía chứa hàm lượng tannin dồi dào có tác dụng làm se niêm mạc ruột, giúp giảm nhanh số lần đi ngoài trong tiêu chảy cơ năng. Tuy nhiên, dân gian ngộ nhận khi áp dụng bài thuốc này cho kiết lỵ hoặc nhiễm trùng đường ruột nặng, bởi chất chát giữ lại độc tố có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng.
Ngọc nữ lá chân vịt thuộc chi Clerodendrum, nhóm thực vật giàu dược tính đang thu hút nhiều nghiên cứu dược lý hiện đại. Dù chứa lượng lớn flavonoid và diterpenoid với tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm tiềm năng, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào in vitro và động vật.
Hiện chưa có nghiên cứu độc tính trực tiếp trên người hay tế bào đối với cây Ngọc Nữ Pierre (*Clerodendrum pierreanum*). Dữ liệu tiền lâm sàng từ các loài cùng chi *Clerodendrum* trên chuột cho thấy chiết xuất an toàn ở mức liều thử nghiệm, không gây tổn hại gan thận, nhưng vẫn cần kiểm chứng lâm sàng nghiêm ngặt.
Tinh dầu ngải Ấn Độ thể hiện khả năng kháng khuẩn phổ rộng và chống oxy hóa trong ống nghiệm, nhưng độc tính tế bào và sự thiếu hụt nghiên cứu lâm sàng khiến dược liệu này chưa thể thay thế thuốc kháng sinh trên người.
Uống bột ngọc trai thường được quảng cáo như thần dược làm trắng da từ sâu bên trong. Dù các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận khả năng ức chế enzyme tyrosinase và chống oxy hóa, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh việc uống bột ngọc trai thực sự giúp làm trắng da.
