Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 73 trên 97
Chasteberry (Vitex agnus-castus) có một số bằng chứng sơ bộ gợi ý giúp giảm triệu chứng PMS và chảy máu kinh liên quan đến IUD, nhưng hầu hết nghiên cứu đều có kích thước mẫu nhỏ, thời gian ngắn và chất lượng kém, chưa đủ tin cậy để kết luận chắc chắn về hiệu quả.
Chasteberry (Vitex agnus-castus) có thể giúp giảm một số triệu chứng PMS và rối loạn kinh nguyệt nhẹ, nhưng bằng chứng khoa học còn hạn chế và cần nghiên cứu lớn hơn để khẳng định hiệu quả. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt với phụ nữ có tiền sử un nguyên hoặc nhạy cảm với hormone.
Chasteberry có thể hỗ trợ giảm triệu chứng PMS và cải thiện chức năng sinh lý ở phụ nữ sinh sản, nhưng bằng chứng hiện tại còn hạn chế về chất lượng và quy mẫu. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt khi mang thai, cho con bú hoặc có tiền sử ung thư nội tiết.
Chasteberry (Vitex agnus-castus) có thể giúp giảm triệu chứng PMS như đau vùng ngực và căng tức, cũng như hỗ trợ điều trị hạ áp trượt tuyến giáp và rối loạn kỳ kinh, tuy nhiên cần thêm nghiên cứu lâm sàng chất lượng để khẳng định hiệu quả cụ thể.
Chasteberry (Vitex agnus-castus) là thảo dược hỗ trợ giảm triệu chứng PMS và rối loạn kinh nguyệt, nhưng cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt với phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc có bệnh nền liên quan tới hormone.
Hoa cúc la mã (Matricaria recutita) là thảo dược cổ truyền dùng trong y học châu Âu, có tính chất kháng viêm, kháng kích ứng và giãn cơ búng. Dùng truyền thống phổ biến nhưng bằng chứng khoa học hiện đại còn hạn chế và chưa đủ mạnh để khẳng định hiệu quả cho nhiều tình trạng.
Chamomile (Matricaria recutita) là dược liệu phổ biến trong trà và thực phẩm bổ sung, nhưng hầu hết công dụng điều trị chưa được chứng minh rõ bằng bằng chứng khoa học vững chắc. Một số nghiên cứu sơ bộ gợi ý lợi ích cho rối loạn lo âu, trầm cảm, tiêu chảy ở trẻ em và sưng miệng, nhưng chưa đủ bằng chứng khẳng định. Đối với mất ngủ, nghiên cứu duy nhất không tìm thấy lợi ích. Súc phạm an toàn khi dùng ngắn hạn, nhưng có thể gây dị ứng, tương tác với thuốc tránh thai, warfarin và các thuốc nhạy cảm estrogen.
Cúc la mã an toàn dùng ngắn hạn qua đường uống, súc miệng hoặc bôi da ở liều lượng thích hợp. Bảo quản khô ráo, tránh ẩm ướt và nhiệt độ cao để giữ được tính chất.
Cúc la mã có tính chất chống viêm và hỗ trợ điều trị sưng miệng được hỗ trợ bởi bằng chứng khoa học sơ bộ, nhưng nhiều quan niệm dân gian như cải thiện giấc ngủ chưa được chứng minh. Cần nghiên cứu thêm trên người để khẳng định hiệu quả.
Chưa nên dùng cúc la mã thường xuyên vì bằng chứng khoa học chưa đủ mạnh. Hiệu quả chống viêm, cải thiện giấc ngủ chỉ mang tính tham khảo, chưa chứng minh rõ ở con người.
Hoa cúc la mã (Matricaria recutita) chứa flavonoid và saponin, có hoạt tính kháng oxy hóa, chống viêm và ức chế dị ứng, nhưng chưa đủ bằng chứng chứng minh hiệu quả điều trị trầm cảm hay rối loạn tiêu hoá khi dùng đơn lẻ.
Cúc la mã an toàn khi dùng đường uống ở liều lượng thường thấy trong trà và thực phẩm, nhưng có thể gây buồn nôi, chóng mặt, dị ứng nhẹ đến nặng. Người dị ứng với cỏ phấn hương, cúc đại đóa, cúc vạn thọ hoặc cúc họa mi có nguy cơ dị ứng cao hơn. Sản phẩm có tác dụng tương tự estrogen, có thể giảm hiệu quả thuốc tránh thai và trầm trọng bệnh nhạy cảm estrogen như ung thư vú, tử cung. Dùng trên da an toàn ở liều lượng nhất định nhưng tránh tiếp xúc mắt. Thiếu dữ liệu an toàn thai kỳ và cho con bú.
Chà là (Phoenix dactylifera) là trái câu có hạt dùng trong ẩm thực và y học cổ truyền, chứa anthocyanins, phenolics, flavonoids, carotenoids, sterols, với tính kháng oxy, kháng viêm, chống đông, ngăn tia xạ; dùng truyền thống cho tiểu đường, gan, hô hấp, nhưng cần nghiên cứu lâm sàng.
Hoa cúc la mã (chamomile) dùng phổ biến qua trà hoặc rửa miệng, có tính chất chống viêm, kháng kích ứng tốt cho eczema và viêm nhiễm da. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đủ để khẳng định hiệu quả cho mất ngủ, lo âu hay trầm cảm, nên không nên dùng như giải pháp chính cho các vấn đề này.
Bài viết không đề cập liều lượng dùng chà là cụ thể. Về bảo quản, chà là có thể giữ ở 4°C trong 8 tuần hoặc -20°C trong 5 tuần để duy trì hoạt tính chống oxi hóa. Các phương pháp gồm sấy khô, xử lý nhiệt, bảo quản lạnh. Công dụng y tế cụ thể cần thêm nghiên cứu.
Chamomile (Matricaria recutita) có tác dụng kháng viêm và kháng khuẩn, hỗ trợ giảm sưng, kích ứng trong miệng và da. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đủ mạnh cho mất ngủ, lo âu hay trầm cảm.
Chà là (Phoenix dactylifera) có bằng chứng lâm sàng ban đầu hứa hẹn trong điều trị vết nức skin và hỗ trợ sinh sản nam, nhưng cần nghiên cứu lớn hơn có nhóm kiểm soát để xác minh. Các công dụng khác với gan, tiền liệt chưa chứng minh rõ.
Chà là chứa nhiều hoạt chất như polyketide, terpenoid, lectin và hợp chất phenolic, có tiềm năng chống oxy hóa, bảo vệ thần kinh, chống uncơ và giảm viêm COVID-19, nhưng hầu hết nghiên cứu mới chỉ ở mức cơ bản hoặc tính toán ban đầu.
Chà là có thể gây tác dụng phụ như thay đổi hoạt động enzyme chuyển hóa thuốc (cyp3a11, cyp2c29, cyp2d9, ugt2b1), ảnh hưởng nội tiết tố và cần thận trọng ở người bệnh gan, tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, hầu hết bằng chứng đến từ nghiên cứu động vật, chưa có đủ dữ liệu lâm sàng ở người.
Chà là phù hợp với hầu hết người lớn khỏe mạnh, nhưng cần thận trọng với người tiểu đường, dị ứng thực phẩm, phụ nữ mang thai, và người dùng thuốc hạ đường huyết do nguy cơ tương tác và tăng đường huyết.
