Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
663 bài, trang 2 trên 34
Người đang dùng thuốc chống đông warfarin không cần kiêng quả anh đào, vì hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy loại quả này gây tương tác bất lợi hay làm thay đổi hiệu lực của thuốc. Người bệnh vẫn có thể ăn với lượng vừa phải trong chế độ ăn uống cân bằng, nhưng cần chú ý tương tác với các thảo dược và thuốc khác.
Trà xanh không làm suy giảm hoạt tính kháng sinh một cách đơn thuần; hoạt chất EGCG trong trà thậm chí còn hiệp đồng tăng hiệu quả diệt khuẩn với nhiều nhóm thuốc. Tuy nhiên, dịch chiết trà vẫn có thể gây đối kháng ở một số nồng độ, do đó người bệnh tuyệt đối không nên dùng nước trà để uống thuốc trực tiếp.
Uống thuốc antacid trị trào ngược cùng nước trà không làm tăng nguy cơ tạo sỏi thận. Các ion nhôm và magie trong thuốc sẽ tạo phức chelate bền vững với oxalate của trà ngay tại ruột, ngăn cản hấp thu vào máu và đào thải qua phân thay vì tích tụ tại hệ tiết niệu.
Uống nha đam cùng lúc với các thuốc chống đông như warfarin hay thuốc kháng tiểu cầu như aspirin có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Các hợp chất trong nha đam làm giảm tổng hợp prostaglandin, ức chế kết tập tiểu cầu và tạo tác dụng cộng hưởng nguy hiểm với thuốc chống đông, đặc biệt khi dùng đường uống liều cao.
Kháng sinh cotrimoxazole có thể gây tăng kali máu khi kết hợp với đồ ăn giàu kali do hoạt chất trimethoprim ức chế bài tiết kali tại ống thận tương tự thuốc lợi tiểu amiloride. Nguy cơ này xuất hiện ở cả liều tiêu chuẩn, đặc biệt đe dọa người cao tuổi và người suy giảm chức năng thận.
Uống sữa khi dùng ciprofloxacin làm canxi liên kết với thuốc tạo thành phức chelat khó tan, khiến lượng kháng sinh hấp thu vào máu có thể sụt giảm tới hơn 50%. Tương tác này làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc; người bệnh nên uống sữa cách thời điểm dùng thuốc ít nhất 2 giờ.
Uống levothyroxine cùng cà phê buổi sáng có thể làm giảm nghiêm trọng khả năng hấp thu thuốc qua đường ruột, khiến nồng độ hormone tuyến giáp không đạt ngưỡng ổn định. Để đảm bảo hiệu quả điều trị, người bệnh cần uống thuốc với nước lọc và chờ ít nhất 30 đến 60 phút trước khi thưởng thức cà phê.
Uống thuốc sắt cùng nước trà xanh sẽ làm giảm nghiêm trọng khả năng hấp thu vi chất của cơ thể. Nguyên nhân do hoạt chất tannin trong lá trà nhanh chóng liên kết với ion sắt tạo thành phức hợp khó tan trong ruột, cản trở sắt đi vào máu và khiến phác đồ bổ sung sắt kém hiệu quả.
Ăn phô mai lâu năm khi đang sử dụng kháng sinh linezolid rất nguy hiểm. Hoạt tính ức chế men monoamine oxidase của linezolid ngăn cản quá trình phân hủy tyramine có nhiều trong phô mai ủ lâu ngày, dễ kích hoạt cơn tăng huyết áp kịch phát đe dọa tính mạng.
Uống thuốc tẩy giun chứa mebendazole với sữa giàu chất béo giúp tăng hấp thu hoạt chất vào máu lên nhiều lần, hỗ trợ tốt cho việc điều trị nang ấu trùng ký sinh trong mô. Tuy nhiên, với việc tẩy giun đường ruột định kỳ thông thường, lượng thuốc hấp thu quá nhiều vào hệ tuần hoàn là không cần thiết.
Uống kháng sinh nhóm Penicillin cùng sữa có làm giảm hoạt lực diệt khuẩn hay không phụ thuộc vào từng hoạt chất: ampicillin và penicillin cổ điển bị sữa làm giảm hấp thu trên 40%, trong khi amoxicillin lại duy trì độ ổn định sinh học tốt.
Nhiều người có thói quen uống nước cam để tăng đề kháng khi ốm, kể cả lúc đang uống kháng sinh amoxicillin. Dù nước cam giàu dưỡng chất, độ axit tự nhiên và tính chất hóa học của nước quả họ cam chanh đòi hỏi người bệnh phải cẩn trọng về thời điểm sử dụng để tránh ảnh hưởng đến hiệu quả hấp thu thuốc.
Nước có gas không làm mất hoạt tính kháng khuẩn của ampicillin nhưng độ pH axit mạnh (xuống tới 2,5) cùng bọt khí $CO_2$ làm thay đổi tốc độ tan rã của viên nang và tăng trào ngược dịch vị, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình hấp thu thuốc vào cơ thể.
Uống rượu bia khi đang sử dụng kháng sinh metronidazole có thể kích hoạt phản ứng tương tự disulfiram, gây đỏ bừng mặt, tim đập nhanh, buồn nôn và đau bụng dữ dội. Dù cơ chế khoa học còn nhiều tranh luận, việc kiêng tuyệt đối đồ uống có cồn trong suốt đợt điều trị là nguyên tắc bắt buộc để phòng ngừa biến cố nguy hiểm.
Uống nhiều trà xanh có thể làm giảm tác dụng chống đông của thuốc warfarin do hàm lượng vitamin K tự nhiên trong lá trà đối kháng với cơ chế của thuốc. Tình trạng này khiến chỉ số INR tụt thấp, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm cho người bệnh.
Uống kháng sinh cùng sữa hoặc chế phẩm canxi khiến canxi liên kết với thuốc tạo thành phức hợp chelat không tan, làm suy giảm nghiêm trọng lượng thuốc hấp thu vào máu. Thói quen này triệt tiêu tác dụng diệt khuẩn của ciprofloxacin và tetracycline, khiến bệnh kéo dài và tăng nguy cơ kháng thuốc.
Nhiều người có thói quen uống thuốc với nước lọc lúc bụng đói mà không biết rằng với thuốc trị nấm Griseofulvin, thiếu chất béo sẽ làm giảm hấp thu trầm trọng. Uống cùng một ly sữa béo giúp thuốc hòa tan tối đa và tăng nồng độ dược chất ngấm vào máu.
Capsaicin trong ớt cay không làm mất tác dụng của các loại thuốc hạ sốt như chất ức chế cyclooxygenase, dù hoạt chất này kích thích thụ thể nhiệt và can thiệp điều hòa vùng dưới đồi. Người bệnh đang sốt không nên lạm dụng đồ cay nóng vì không giúp giải sốt nhanh hơn mà còn dễ gây kích ứng đường tiêu hóa.
Người dùng thuốc Alendronate điều trị loãng xương bắt buộc phải tránh uống sữa tối thiểu 30 phút sau khi uống thuốc. Do canxi trong sữa liên kết và cản trở hấp thu thuốc qua ruột, việc uống sữa quá gần thời điểm dùng thuốc sẽ triệt tiêu hiệu quả điều trị và làm giảm mật độ xương.
Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm cho thấy địa hoàng không gây hại cho thận mà còn hỗ trợ bảo vệ thận trước tình trạng xơ hóa, viêm nhiễm và suy giảm chức năng. Tuy nhiên, bằng chứng về độ an toàn dài ngày trên gan còn hạn chế, đòi hỏi người dùng phải thận trọng và tham vấn bác sĩ.
