Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
645 bài, trang 29 trên 33
Chế độ ăn cắt giảm carbohydrate quá mức có thể làm tăng nguy cơ tử vong sớm theo mô hình đường cong chữ U. Các nghiên cứu lớn cho thấy duy trì lượng tinh bột vừa phải (50-55% năng lượng) kết hợp bổ sung đạm và chất béo thực vật, giàu chất xơ mới là chìa khóa giúp kéo dài tuổi thọ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy flavonoid phong phú trong vỏ cam đắng, đặc biệt là naringin, neohesperidin và nobiletin, có khả năng ức chế quá trình sinh mỡ, hỗ trợ làm giảm nồng độ triglyceride và cholesterol toàn phần, mở ra tiềm năng ứng dụng trong việc hỗ trợ kiểm soát mỡ máu một cách tự nhiên.
Nhịn ăn gián đoạn không làm suy kiệt đường ruột mà giúp tái cấu trúc hệ vi sinh vật, tăng độ đa dạng lợi khuẩn và giảm vi khuẩn gây hại. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ xuất hiện khi bữa ăn đảm bảo đủ dinh dưỡng và sẽ mất đi nếu ngừng duy trì thói quen.
Chiết xuất vỏ cây vuốt mèo (*Uncaria tomentosa*) cho thấy khả năng hỗ trợ sửa chữa tổn thương DNA tế bào, phục hồi bạch cầu hạt và thúc đẩy tế bào ung thư chết theo chương trình trong các nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng còn hạn chế, người bệnh cần tham vấn bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng.
Chiết xuất cam thảo dây được ghi nhận chứa các hoạt chất thực vật như flavonoid và triterpenoid có khả năng ngăn chặn các chất trung gian gây viêm, hỗ trợ giảm sưng đau khớp trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù vậy, độc tính tự nhiên trong hạt đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng và không tự ý sử dụng.
Nhiều người chọn nhịn ăn gián đoạn với kỳ vọng đốt mỡ nhanh hơn cách ăn kiêng đếm calo truyền thống. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng kéo dài đến một năm cho thấy hai phương pháp này mang lại mức giảm cân và cải thiện tim mạch tương đương nhau, thậm chí người nhịn ăn gián đoạn còn dễ cảm thấy đói và bỏ cuộc nhiều hơn.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy nhịn ăn dưới 24 giờ chưa thể kích hoạt tự thực bào rõ rệt ở người. Để cơ thể bắt đầu quá trình tự làm sạch tế bào này, cần thời gian nhịn ăn liên tục từ 24 đến 36 giờ trở lên, tùy thuộc vào thể trạng và mức độ rèn luyện thể lực của mỗi người.
Nhiều người ăn uống kiêng khem nhưng vòng hai vẫn phình to trong khi tay chân nhỏ gọn. Các nghiên cứu hệ gen cho thấy di truyền quyết định từ 22% đến 76% cách cơ thể phân bố mỡ độc lập với cân nặng, đặc biệt khiến người châu Á dễ tích mỡ nội tạng và mắc tiểu đường hơn.
Rễ cây bọ mắm được nhiều người truyền tai nhau về khả năng chữa ợ chua, đau dạ dày. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất từ rễ bọ mắm có chứa flavonoid và tannin giúp hỗ trợ trung hòa axit, tăng tiết chất nhầy bảo vệ niêm mạc, nhưng chưa đủ bằng chứng lâm sàng để thay thế thuốc điều trị bệnh.
Chiết xuất lá bời lời đỏ thể hiện tiềm năng hỗ trợ giảm đau và kháng viêm vượt trội trong các nghiên cứu tiền lâm sàng nhờ khả năng ngăn chặn trực tiếp các chất trung gian gây sưng như NO, PGE2 và các cytokine kích ứng. Hoạt chất tự nhiên này mở ra giải pháp an toàn hỗ trợ cải thiện tình trạng viêm nhức khớp.
Ăn dư calo nhưng chỉ thấy mỡ tăng mà không lên cơ là do cơ thể thiếu kích thích cơ học từ các bài tập kháng lực. Khi thiếu lực căng vận động, các tế bào cơ không nhận được tín hiệu tổng hợp protein, khiến toàn bộ năng lượng thặng dư bị chuyển hóa và tích lũy thành mỡ thừa.
Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ vi khuẩn Firmicutes trên Bacteroidetes thường tăng ở người béo phì, làm tăng khả năng trích xuất năng lượng từ thức ăn và thúc đẩy tích mỡ bụng. Tuy nhiên, bằng chứng vẫn còn nhiều tranh luận do sự khác biệt giữa các quần thể.
Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học thực nghiệm nào cho thấy chiết xuất cây bọ mẩy có tác dụng ức chế virus tay chân miệng (Enterovirus 71). Các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh không nên tự ý dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng để chữa bệnh cho trẻ nhỏ, tránh gây chậm trễ việc can thiệp y tế kịp thời.
Cùng một khẩu phần ăn, người có tỷ lệ vi khuẩn Firmicutes cao và Bacteroidetes thấp trong đường ruột có thể hấp thu thêm khoảng 150 kcal mỗi ngày. Các nghiên cứu cho thấy lượng calo nạp vào và phương pháp giảm cân làm biến đổi trực tiếp khả năng "vắt" năng lượng từ thức ăn của hệ vi sinh vật đại tràng.
Chiết xuất từ vỏ và lá cây bời lời nhớt đã được chứng minh trên động vật thí nghiệm có khả năng kích thích tế bào tiêu thụ glucose, cải thiện độ nhạy insulin và ức chế các enzyme chuyển hóa tinh bột [1, 2, 5]. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở mức tiền lâm sàng và chưa thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Bạch truật thường được dùng để bồi bổ cơ thể, kiện tỳ và giảm mệt mỏi. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy hoạt chất polysaccharide và atractylenolide trong dược liệu này có khả năng điều hòa miễn dịch, chống viêm, bảo vệ tiêu hóa và cải thiện chuyển hóa năng lượng, nhưng cần hiểu đúng cách dùng để đạt hiệu quả.
Bạch hoa xà chứa hoạt chất plumbagin có khả năng hạ mạnh cholesterol và tiêu mảng xơ vữa trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, dược liệu này chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người, hấp thu kém và có thể gây tăng đường huyết, do đó người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Nhiều quý ông tin rằng bạch tật lê là thần dược giúp tăng vọt testosterone tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện đại khẳng định chiết xuất thảo dược này không làm tăng nồng độ testosterone tuần hoàn ở nam giới, dù có thể đem lại một số hỗ trợ nhất định cho chức năng cương dương qua cơ chế giãn mạch.
Ăn cay có thể kích thích sinh nhiệt và tăng đốt cháy calo trong thời gian ngắn nhờ hoạt chất capsaicin kích hoạt thụ thể TRPV1 và hệ thần kinh giao cảm. Dẫu vậy, lượng năng lượng tiêu hao thêm rất khiêm tốn và không thể thay thế cho chế độ ăn uống khoa học cùng việc tập luyện.
Khả năng hấp thu calo của cơ thể chịu ảnh hưởng lớn từ hệ vi sinh đường ruột. Tỷ lệ vi khuẩn Firmicutes cao so với Bacteroidetes thúc đẩy cơ thể trích xuất nhiều năng lượng hơn từ thức ăn và tích tụ mỡ thừa, lý giải vì sao cùng một lượng thức ăn nhưng có người dễ béo hơn người khác.
