Giới thiệu

Cần tây (Apium graveolens), thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), là cây thân thảo sống hai năm, cao đến 1,5m, thân mọc thẳng đứng, chia nhiều cành. Ở Việt Nam, cần tây được dùng phổ biến trong các món xào, nước ép tươi hoặc các món ăn truyền thống. Cây trồng tốt vào mùa rét, lá và thân dùng làm thực phẩm, rễ và củ thường dùng làm thuốc.

Dinh dưỡng

Cần tây không chứa tinh bột, nhưng giàu chất xơ, nước, carbohydrate, protein, và một lượng nhỏ chất béo. Trong cây chứa nhiều kali, canxi, sắt, kẽm, cùng vitamin A, C, K. Các chất dinh dưỡng này có thể lấy ở dạng sống hoặc nấu chín, từ lá, thân hoặc hạt.

Tác dụng trên hệ thần kinh

Nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất cần tây ảnh hưởng tích cực đến tâm trạng và nhận thức. Cơ chế liên quan đến hệ thống kháng oxy hóa và neurotransmitter trong não. Glutathione peroxidase (GPx), % ức chế superoxide anion (O2-), và lipid peroxidation được nghiên cứu. Kết quả cho thấy cần tây có thể hỗ trợ chức năng nhận thức và giảm triệu chứng trầm cảm ở mô hình động vật [1].

Tác dụng trên thận

Theo khảo sát dược liệu miền đông bắc Morocco, cần tây được dùng phổ biến để điều trị các vấn đề thận như cải thiện chức năng thận, sưng thận, đá thận, detox thận, đau thận, tác dụng chỉnh lợi tiểu, đau thận cấp và bệnh thận đa u. Phần mềm của cây tăng xuất tiết canxi (Ca2+) trong nghiệm trang thí nghiệm thỏ mô hình suyễn tính thận khi dùng 8g/kg thức ăn [2].

Tác dụng chống un tàn

Nghiên cứu tế bào un tàn tuyến giác mạc LNCaP cho thấy chiết xuất cần tây ngăn ngừa sự phát triển tế bào un tàn. Chiết xuất ethanol ở nồng độ 1000–3000μg/mL ức chế tăng trưởng tế bào sau 24 và 48h. Cơ chế liên quan đến tăng cấp PARP và gây cái chết tế bào [3].

Tác dụng chống viêm

Chiết xuất lá cần tây hydrolyzed có tác dụng chống viêm. Ở nồng độ không gây chết tế bào, chiết xuất ức chế sự nhân lên của splenocytes kích thích bởi ConA. Cơ chế phân tích phản ứng viêm đang được nghiên cứu [4].

Tác dụng bảo vệ dạ dày

Nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất hạt cần tây ngăn ngừa loét dạ dày do indomethacin gây ra. Cơ chế liên quan đến điều chỉnh đường tín hiệu VEGF và IK-kappaB/NF-kappaB p65. Nghiên cứu kết hợp in silico và in vivo [5].

Lưu ý

Một số nguồn cho rằng cần tây mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, tuy nhiên cũng tồn tại thông tin cho rằng ăn quá nhiều có thể ảnh hưởng đến tinh trùng ở nam giới. Một số nghiên cứu khác chưa khẳng định rõ điều này. Khi có bất thường sức khỏe, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược lâm sàng.