Nhiều người tập luyện thể thao băn khoăn liệu chế độ ăn DASH với đặc trưng hạn chế muối có làm giảm sức mạnh bộc phát hay không. Câu hỏi này xuất phát từ lo ngại rằng việc cắt giảm natri có thể ảnh hưởng đến khả năng co cơ và phát lực tức thời.
Hiện tại, chưa có căn cứ khoa học nào để khẳng định chế độ ăn DASH làm giảm sức mạnh bộc phát. Các tài liệu nghiên cứu khoa học được cung cấp hoàn toàn không có thử nghiệm lâm sàng hay dữ liệu quan sát trực tiếp nào kiểm tra ảnh hưởng của chế độ ăn DASH hay việc hạn chế natri lên hiệu suất phát lực tối đa.
Thiếu hụt bằng chứng trực tiếp về chế độ ăn DASH
Toàn bộ các nghiên cứu trong cơ sở dữ liệu hiện có không xem xét thực đơn DASH hay tác động của việc kiểm soát natri đối với sức mạnh bộc phát. Các nghiên cứu chỉ tập trung vào các can thiệp về phương pháp tập luyện hoặc chế độ ăn giảm năng lượng tổng thể.
Vì vậy, kết luận cho rằng chế độ ăn DASH làm suy giảm sức mạnh tối đa hay công suất kỵ khí là nhận định chưa được kiểm chứng. Việc đánh đồng chế độ ăn hỗ trợ tim mạch này với sự sụt giảm hiệu suất thể thao bộc phát là thiếu cơ sở thực nghiệm.
Chế độ ăn giảm năng lượng và sức mạnh cơ bắp
Dữ liệu duy nhất liên quan đến can thiệp dinh dưỡng trong tài liệu là nghiên cứu năm 2003 trên 52 bệnh nhân béo phì độ II hoặc III tham gia chương trình can thiệp 3 tuần [1]. Nghiên cứu này kết hợp chế độ ăn hạn chế năng lượng, giáo dục dinh dưỡng và tư vấn tâm lý với tập luyện aerobic đơn thuần hoặc aerobic kết hợp rèn luyện sức mạnh [1].
Kết quả cho thấy sau 3 tuần, khối lượng cơ thể giảm 4,8% ở nhóm chỉ tập aerobic và giảm 4,4% ở nhóm kết hợp [1]. Dù ăn hạn chế năng lượng, công suất kỵ khí chi dưới kiểm tra qua bài nhảy vẫn tăng 13,7% ở nhóm aerobic và tăng 18,1% ở nhóm kết hợp [1].
Tốc độ chạy nước rút ngắn cũng tăng từ 7,1% đến 8,1%, cùng với tần số bước chân tăng từ 4,0% đến 10,4% [1]. Đồng thời, sức mạnh tối đa qua bài kiểm tra một lần lặp tối đa (1RM) tăng từ 11,4% đến 25,4% ở nhóm aerobic và từ 26,7% đến 41,8% ở nhóm kết hợp [1]. Dù đây không phải chế độ ăn DASH, kết quả trên cho thấy một chế độ ăn giảm năng lượng ngắn hạn có kiểm soát không làm suy giảm công suất bộc phát hay sức mạnh cơ bắp khi đi kèm tập luyện [1].
Các yếu tố can thiệp ảnh hưởng đến sức mạnh bộc phát
Thay vì can thiệp dinh dưỡng, các nghiên cứu hiện có chủ yếu chứng minh hiệu suất bộc phát và sức mạnh cơ bắp chịu tác động mạnh từ phương pháp huấn luyện. Một thử nghiệm năm 2019 trên 32 phụ nữ trẻ tập chạy máy kết hợp hạn chế lưu lượng máu (BFR) trong 12 buổi cho thấy công suất kỵ khí và sức mạnh cơ bắp đều được cải thiện ở tất cả các nhóm can thiệp [2]. Nhóm áp dụng áp lực hạn chế hoàn toàn kết hợp tăng cường độ tập đạt mức cải thiện sức mạnh vượt trội [2].
Tuy nhiên, một phân tích tổng hợp năm 2025 chỉ ra rằng tập hạn chế lưu lượng máu kết hợp bài tập sức bền có hiệu ứng lớn lên sức mạnh cơ chi dưới, nhưng tác động lên công suất kỵ khí và hiệu suất thể thao chuyên biệt lại ở mức nhỏ [3].
Ở khía cạnh can thiệp thần kinh cơ, nghiên cứu trên 19 cầu thủ bóng đá nam cho thấy kích thích điện cơ (EMS) ở tần số 75 Hz vào cơ đùi trước tạo ra sức mạnh cơ và công suất kỵ khí đỉnh cao hơn đáng kể so với tần số 15 Hz và 104 Hz [4]. Ngoài ra, một thử nghiệm năm 2025 trên các vận động viên ưu tú cho thấy việc tập luyện ổn định cơ lõi nâng cao (PCST) giúp tăng đáng kể công suất kỵ khí đỉnh và công suất bật nhảy thẳng đứng [5].
Điều chưa biết từ các nghiên cứu hiện có
Tài liệu cung cấp hiện chưa thể trả lời các vấn đề cốt lõi sau:
- Chế độ ăn DASH với mức hạn chế natri đặc thù tác động ra sao đến các môn thể thao đòi hỏi sức mạnh bộc phát như cử tạ, chạy nước rút hay nhảy cao.
- Nồng độ natri trong máu có bị suy giảm đến mức làm suy yếu dẫn truyền thần kinh cơ khi áp dụng chế độ ăn DASH trong điều kiện tập luyện cường độ cao hay không.
- Sự khác biệt về hiệu suất bộc phát giữa người áp dụng chế độ ăn thông thường và người theo chế độ ăn DASH trong cùng một giáo án huấn luyện thể lực.
Hiểu lầm thường gặp về chế độ ăn và sức mạnh
Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng bất kỳ chế độ ăn kiểm soát huyết áp hay cắt giảm năng lượng nào cũng đều làm cơ bắp yếu đi và mất sức mạnh bộc phát. Dữ liệu thực tế cho thấy chế độ ăn giảm năng lượng ngắn hạn có kiểm soát kết hợp tập luyện phù hợp vẫn giúp cải thiện rõ rệt công suất kỵ khí và sức mạnh tối đa [1].
Một hiểu lầm khác là quy kết việc giảm hiệu suất tập luyện cho chế độ ăn DASH mà bỏ qua các yếu tố huấn luyện. Nghiên cứu thực tế chỉ ra rằng các can thiệp như rèn luyện cơ lõi hay kích thích thần kinh cơ mới là những yếu tố tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến công suất kỵ khí đỉnh [4] [5].
Ai nên thận trọng khi điều chỉnh chế độ ăn?
Những người tập luyện thể thao cường độ cao, thường xuyên đổ mồ hôi nhiều và cần sức mạnh bộc phát không nên tự ý cắt giảm natri một cách cực đoan nếu không có chỉ định từ nhân viên y tế.
Người có bệnh lý tim mạch, huyết áp đang có ý định áp dụng chế độ ăn DASH cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh khẩu phần phù hợp với cường độ vận động thể chất hàng ngày.
Lời khuyên thực tế cho người tập luyện
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy chế độ ăn DASH gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức mạnh bộc phát. Người tập luyện nên tập trung vào việc thiết kế chương trình tập kháng lực và ổn định cơ lõi bài bản để nâng cao công suất phát lực [5].
Nếu muốn điều chỉnh chế độ ăn uống nhằm cải thiện sức khỏe tim mạch hoặc giảm cân, hãy đảm bảo lượng năng lượng nạp vào không bị cắt giảm quá sâu và luôn tham vấn ý kiến chuyên môn từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.






