Nhiều người tập tạ thắc mắc liệu chế độ ăn DASH vốn thiết kế để hạ huyết áp có hỗ trợ tăng cơ hiệu quả. Việc phối hợp tập kháng lực với DASH giúp hạn chế mất cơ khi giảm cân, nhưng bằng chứng khoa học chứng minh DASH tối ưu cho mục tiêu phì đại cơ bắp tối đa hiện vẫn chưa đầy đủ [1].

Thực tế, dữ liệu trực tiếp về chế độ ăn DASH kết hợp tập tạ hiện nay rất hạn chế và chưa có nghiên cứu chuyên sâu về hàm lượng axit amin thiết yếu của DASH đối với mục tiêu phì đại cơ bắp.

Nghiên cứu thực tế về chế độ ăn DASH và tập tạ

Bằng chứng trực tiếp duy nhất được ghi nhận thực hiện trên nhóm 27 người lớn tuổi thừa cân hoặc béo phì (chỉ số BMI trung bình 31,7; độ tuổi trung bình 67) tham gia chương trình giảm cân kéo dài 10 tuần [1]. Nhóm nghiên cứu chia đối tượng thành hai nhánh: ăn theo chế độ DASH đơn thuần (12 người) và ăn theo chế độ DASH kết hợp tập kháng lực cường độ vừa phải (15 người) [1].

Kết quả cho thấy mức giảm cân tổng thể giữa hai nhóm không chênh lệch đáng kể (-3,6% ở nhóm có tập tạ so với -2,0% ở nhóm chỉ ăn kiêng) [1]. Tuy nhiên, nhóm DASH kết hợp tập kháng lực giảm lượng mỡ nhiều hơn (-4,1 kg so với -0,2 kg) [1]. Đồng thời, nhóm này tăng khối lượng nạc (+0,8 kg) và tăng sức mạnh cơ bắp (+60 N), trong khi nhóm chỉ ăn theo DASH bị giảm khối lượng nạc (-1,4 kg) và suy giảm sức mạnh (-5 N) [1]. Thử nghiệm này chứng minh tập tạ giúp bảo toàn và phát triển cơ nạc trong điều kiện giảm cân theo DASH ở người cao tuổi [1].

Dinh dưỡng và quá trình tăng cơ diễn ra thế nào?

Phì đại cơ bắp phụ thuộc vào kích thích tập kháng lực và nguồn dinh dưỡng nạp vào để kích hoạt tổng hợp protein sợi cơ [2], [3]. Myosin chiếm khoảng 25% tổng protein cơ và chuỗi nặng myosin chiếm 25-30%, việc nạp đủ protein qua ăn uống là điều kiện bắt buộc để thúc đẩy những thích nghi này [3].

Nghiên cứu trên 18 người trẻ tập kháng lực trong 8 tuần cho thấy mức nạp protein thông thường (0,85 g/kg thể trọng mỗi ngày) đã đủ để tăng tiết diện cơ và sức mạnh, việc nâng mức nạp lên 1,8 g/kg thể trọng mỗi ngày không làm tăng thêm diện tích sợi cơ xô [2]. Ngoài ra, các phản ứng nội tại bên trong sợi cơ (như thụ thể androgen AR hay p70S6K) đóng vai trò quyết định mức độ phì đại cơ hơn là sự biến thiên nhỏ trong khẩu phần ăn [4]. Mức độ tổng hợp protein cơ cấp tính đo ngay sau buổi tập cũng không phản ánh chính xác mức độ tăng cơ dài hạn [5].

Bên cạnh đạm, thặng dư năng lượng là yếu tố tạo môi trường đồng hóa, nhưng giới hạn năng lượng dư thừa lý tưởng để tối đa hóa cơ bắp mà không tích mỡ thừa hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng [6]. Ngược lại, các nghiên cứu trên động vật cho thấy chế độ ăn quá nhiều chất béo hoặc đường làm suy giảm tín hiệu IGF1-PI3K-Akt-mTOR và giảm một phần thích ứng cơ học [7], [8].

Điều chưa biết

Các trích đoạn nghiên cứu chưa cung cấp các dữ liệu sau:

  • Hàm lượng protein tuyệt đối và thành phần các amino acid thiết yếu trong một thực đơn DASH tiêu chuẩn.
  • Tác động của chế độ ăn DASH đối với mục tiêu tăng cơ tối đa (xây dựng khối lượng cơ bắp chuyên sâu) ở người trẻ hoặc vận động viên thể hình.
  • So sánh trực tiếp giữa chế độ ăn DASH và chế độ ăn giàu đạm thể hình đối với sự phì đại cơ xương.

Ai nên thận trọng?

Người muốn tăng cơ nhanh hoặc vận động viên thể hình cần thận trọng khi áp dụng máy móc chế độ ăn DASH vốn dùng để kiểm soát huyết áp và giảm cân [1]. Nếu khẩu phần ăn DASH bị cắt giảm năng lượng quá mức hoặc không tính toán đủ lượng protein cần thiết cho người tập nặng, cơ thể sẽ khó đạt mức tăng trưởng cơ bắp tối ưu [6], [3]. Người có bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp hoặc thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi chế độ tập luyện hay nạp đạm [1].

Lời khuyên áp dụng thực tế

Nếu đang áp dụng chế độ ăn DASH để chăm sóc sức khỏe, việc bổ sung tập kháng lực đều đặn là giải pháp hiệu quả để giảm mỡ và ngăn chặn tình trạng teo cơ [1]. Người tập luyện nên đảm bảo ăn đủ năng lượng và phân bổ nguồn thực phẩm cung cấp protein hợp lý trong các bữa ăn nhằm hỗ trợ phục hồi mô cơ [6], [3].

Tập tạ kết hợp ăn theo DASH giúp cải thiện thành phần cơ thể và tăng sức mạnh khi giảm cân, nhưng chưa có bằng chứng khẳng định DASH là chế độ ăn tối ưu cho mục tiêu tăng cơ chuyên sâu. Người tập cần lắng nghe cơ thể, điều chỉnh lượng đạm vừa phải và tham khảo chuyên gia y tế khi cần thiết.