Nhiều người truyền tai nhau công thức pha bột quế với mật ong uống mỗi sáng để ép cân thần tốc, làm phẳng bụng mỡ mà không cần kiêng khem hay tập luyện vất vả. Thức uống ấm nóng, thơm lừng này nhanh chóng thành trào lưu được chia sẻ khắp mạng xã hội với những lời khen ngợi.
Tuy nhiên, kỳ vọng uống trà quế mật ong giúp giảm cân cấp tốc hoàn toàn sai thực tế khoa học. Quế hỗ trợ nhất định cho chỉ số chuyển hóa đường huyết, lipid máu và cân nặng, nhưng mức giảm rất khiêm tốn chứ không hề đốt mỡ cấp tốc.
Cơ chế tác động chuyển hóa của quế
Quế chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin, giúp các tế bào trong cơ thể phản ứng tốt hơn với hormone chuyển hóa đường [1]. Nhờ cơ chế này, quá trình dung nạp glucose diễn ra thuận lợi, giảm dao động đường huyết sau bữa ăn [1].
Ngoài ra, quế can thiệp tích cực vào quá trình tháo rỗng dạ dày và cảm giác no ở người [1]. Quế cũng hỗ trợ bảo vệ khối cơ nạc, yếu tố giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì tốc độ trao đổi chất cơ bản của cơ thể [2].
Nghiên cứu lâm sàng về tác dụng giảm mỡ
Một thử nghiệm năm 2025 theo dõi 40 quân nhân thừa cân hoặc béo phì trong 8 tuần, chia thành các nhóm tập luyện Tabata, uống bổ sung quế 500 mg (3 lần mỗi ngày), kết hợp Tabata với quế, hoặc nhóm đối chứng [3]. Kết quả cho thấy nhóm kết hợp Tabata và quế đạt mức giảm mỡ cơ thể cao nhất (-7,86%), đồng thời hạ đường huyết lúc đói, insulin, chỉ số HOMA-IR, men gan và các dấu ấn viêm [3]. Tuy nhiên, nhóm chỉ dùng quế đơn thuần không thể tạo ra mức giảm mỡ vượt trội nếu thiếu tập luyện cường độ cao [3].
Một thử nghiệm mù đôi có đối chứng giả dược năm 2017 theo dõi người Ấn Độ mắc hội chứng chuyển hóa dùng 3 g quế mỗi ngày trong 16 tuần [4]. Nhóm dùng quế giảm đáng kể cân nặng, vòng eo, tỷ lệ mỡ cơ thể, đường huyết đói, huyết áp và mỡ máu so với nhóm dùng giả dược [4]. Tỷ lệ đặc trưng của hội chứng chuyển hóa giảm 34,5% ở nhóm dùng quế so với mức 5,2% của nhóm giả dược [4].
Tại một nghiên cứu năm 2012 trên 44 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 dùng 3 g quế mỗi ngày trong 8 tuần (37 người hoàn thành), nhóm dùng quế có giảm đường huyết đói, HbA1c, cân nặng và mỡ cơ thể so với thời điểm ban đầu [5]. Dù vậy, khi đối chiếu trực tiếp giữa nhóm can thiệp và nhóm giả dược tại thời điểm kết thúc nghiên cứu, sự khác biệt về các chỉ số nhân trắc và chuyển hóa lại chưa đạt ý nghĩa thống kê [5].
Bằng chứng từ các phân tích tổng hợp
Một phân tích tổng hợp năm 2020 gộp 21 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên với 1.480 người tham gia đã xác định quế làm giảm chỉ số BMI trung bình 0,40 kg/m2 và giảm cân nặng 0,92 kg [6]. Dẫu vậy, can thiệp này không mang lại thay đổi có ý nghĩa thống kê đối với vòng eo và khối lượng mỡ cơ thể [6].
Đến năm 2022, một phân tích gộp bao quát (umbrella meta-analysis) tổng hợp dữ liệu từ 7 phân tích gộp lớn khẳng định quế giúp giảm cân nặng trung bình 0,67 kg và hạ BMI 0,45 kg/m2 [7]. Mức tác động này rõ nét hơn ở liều từ 3 g quế mỗi ngày trở lên [7]. Vòng eo trong nghiên cứu này cũng không ghi nhận mức giảm đáng kể [7].
Dữ liệu riêng trên bệnh nhân hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) từ phân tích tổng hợp năm 2020 gồm 5 thử nghiệm lâm sàng cho thấy quế không làm giảm đáng kể cân nặng hay BMI [8]. Dù không giảm cân, quế hỗ trợ hạ đường huyết lúc đói, insulin, kháng insulin HOMA-IR và mỡ máu ở nhóm phụ nữ này [8].
Kỳ vọng ảo về giảm mỡ thần tốc
Quế chỉ đóng vai trò hỗ trợ chuyển hóa, không phải thần dược làm tan mỡ thừa tức thì. Mức giảm cân trung bình chưa tới 1 kg sau nhiều tuần can thiệp thử nghiệm lâm sàng cho thấy quế không thể thay thế cho chế độ thâm hụt calo [6], [7].
Thêm vào đó, trào lưu pha nhiều mật ong vào trà quế vô tình nạp thêm một lượng đường tự do đáng kể vào cơ thể. Lượng calo dư thừa này nhanh chóng triệt tiêu hiệu quả điều hòa đường huyết khiêm tốn của bột quế.
Ai nên thận trọng khi dùng quế
Người có bệnh lý về gan cần lưu ý liều lượng quế tiêu thụ hàng ngày, tránh lạm dụng kéo dài. Quế Thanh Hóa nói riêng và các loại quế thông thường thuộc nhóm quế tự nhiên thường chứa hàm lượng coumarin nhất định, một hợp chất có nguy cơ gây độc tính trên gan nếu tích tụ liều cao.
Người đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc thuốc điều trị đái tháo đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống quế thường xuyên. Hoạt tính hỗ trợ hạ đường huyết của quế khi kết hợp cùng thuốc đặc trị có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết quá mức [4], [8].
Áp dụng quế đúng cách mỗi ngày
Quế nên được xem như một loại gia vị hỗ trợ lối sống lành mạnh thay vì giải pháp giảm béo cấp tốc. Bạn có thể sử dụng quế thanh cạo sạch vỏ, ngâm pha nước ấm hoặc rắc một lượng nhỏ bột quế vào yến mạch, sữa chua không đường.
Không nên cho nhiều mật ong nếu mục tiêu là kiểm soát cân nặng và đường huyết. Kết hợp thói quen vận động thể lực, chẳng hạn tập ngắt quãng cường độ cao, sẽ giúp tối ưu hóa khả năng tiêu hao mỡ và cải thiện sức khỏe chuyển hóa [3].
Thực tế khoa học chứng minh quế có giá trị trong việc hỗ trợ kiểm soát đường huyết và các chỉ số tim mạch. Hãy nhìn nhận quế như một gia vị bổ trợ cho dinh dưỡng cân bằng, từ bỏ ảo tưởng về những mẹo uống nước giảm mỡ thần tốc để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
