Câu trả lời ngắn
Tiểu đường type 2 có thể đi cùng các vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến chức năng tình dục, nhưng một triệu chứng không tự xác định được nguyên nhân. Trong thử nghiệm MÈDITA, nhóm người mới được chẩn đoán type 2 theo chế độ ăn Địa Trung Hải có mức suy giảm điểm chức năng tình dục thấp hơn nhóm theo chế độ ăn ít béo trong thời gian theo dõi; kết quả không biến chế độ ăn thành phương pháp điều trị thay thuốc [1].
Thử nghiệm MÈDITA đo điều gì?
Nghiên cứu phân ngẫu nhiên 215 người mới chẩn đoán tiểu đường type 2 vào nhóm Địa Trung Hải hoặc ít béo. Chức năng cương ở nam được đánh giá bằng IIEF, còn chức năng tình dục nữ bằng FSFI; theo dõi tổng cộng 8,1 năm. Mức suy giảm hai kết cục này thấp hơn ở nhóm Địa Trung Hải so với nhóm ít béo [1].
Kết quả cần được đọc trong đúng bối cảnh: đó là người mới chẩn đoán type 2 trong một thử nghiệm, không phải mọi người sống với bệnh lâu năm hoặc mọi nguyên nhân gây rối loạn tình dục. Một nghiên cứu cũng không xác định được thực phẩm đơn lẻ nào chịu trách nhiệm cho khác biệt [1].
Dữ liệu quan sát về ăn uống và chức năng cương
Một phân tích đoàn hệ gồm 21.469 nam giới theo dõi chế độ ăn và tình trạng rối loạn cương mới mắc. Ở nam dưới 60 tuổi, nhóm điểm ăn Địa Trung Hải cao nhất có nguy cơ tương đối thấp hơn nhóm điểm thấp nhất; các liên hệ cũng được ghi nhận ở nhóm tuổi lớn hơn nhưng mức độ khác nhau [2].
Đây là nghiên cứu quan sát: nhóm ăn uống lành mạnh có thể khác về vận động, hút thuốc, sức khỏe, điều kiện sống hoặc các yếu tố khác. Vì vậy, kết quả cho thấy mối liên hệ chứ không chứng minh chỉ cần đổi thực đơn sẽ ngăn được rối loạn cương [2].
Vì sao cần xem sức khỏe tổng thể?
Trong MÈDITA, chức năng tình dục được đo như một kết cục sức khỏe trong nhóm người mắc tiểu đường; nó không phải phép đo duy nhất của chất lượng sống hoặc mức độ kiểm soát bệnh [1]. Một nghiên cứu quan sát ở phụ nữ mắc type 2 cũng thấy mức tuân thủ Địa Trung Hải cao hơn liên quan tỷ lệ rối loạn chức năng tình dục thấp hơn, song các nhóm khác nhau về BMI, vòng eo, trầm cảm, vận động và các chỉ số chuyển hóa [3].
Do có nhiều yếu tố cùng lúc, người bệnh không nên tự trách mình hoặc cho rằng một món ăn gây ra triệu chứng. Thuốc, bệnh mạch máu, biến động đường huyết, đau, tâm trạng và quan hệ đều có thể cần được trao đổi với nhân viên y tế; bài viết không thể phân định nguyên nhân ở từng người [4].
Áp dụng dinh dưỡng an toàn
Hãy xem chế độ ăn là một phần của quản lý bệnh tổng thể. Người mắc type 2 cần chọn cách ăn đáp ứng điều trị, sở thích, khả năng tiếp cận thực phẩm và các bệnh kèm theo; không có căn cứ từ các nghiên cứu được trích dẫn để tự áp dụng một chế độ cực đoan nhằm cải thiện chức năng tình dục.
Không tự giảm insulin, thuốc hạ đường huyết hoặc thuốc tim mạch khi đổi khẩu phần. Nếu có thay đổi đáng kể về ăn uống hoặc cân nặng, hãy hỏi đội ngũ điều trị về theo dõi đường huyết và việc cần điều chỉnh thuốc. Thực phẩm bổ sung gắn nhãn “tăng cường sinh lý” cũng không thay thế đánh giá tương tác và an toàn.
Khi nào cần trao đổi với bác sĩ?
Rối loạn cương tái diễn, mất ham muốn kéo dài, đau khi quan hệ hoặc triệu chứng mới ảnh hưởng đời sống nên được nêu trong buổi khám. Không cần chờ đến khi bệnh tiểu đường “nặng” mới trao đổi; việc rà soát thuốc và nguy cơ tim mạch cần dựa trên bệnh sử riêng.
Đau ngực, khó thở, ngất hoặc biểu hiện thần kinh đột ngột cần tìm trợ giúp khẩn cấp. Nếu đang dùng nitrate, tuyệt đối không tự dùng thuốc hoặc sản phẩm không rõ thành phần để hỗ trợ cương vì nguy cơ tương tác có thể nghiêm trọng [5].
Điều chưa biết
MÈDITA là một nghiên cứu có kết quả đáng quan tâm nhưng chưa đủ để xác định chế độ ăn tối ưu cho từng giới, nhóm tuổi hoặc giai đoạn bệnh. Nghiên cứu đoàn hệ và khảo sát bổ sung thêm mối liên hệ nhưng không thể thay thử nghiệm chuyên biệt về một thành phần dinh dưỡng [1][2][3].





