Nhiều nam giới tìm kiếm các phương pháp tự nhiên nhằm cải thiện phong độ thể chất và vóc dáng. Trong đó, chiết xuất hạt cỏ cà ri (fenugreek) thường được quảng cáo như một giải pháp giúp tăng mạnh nội tiết tố nam và bứt phá khối cơ.
Thực tế, các bằng chứng khoa học cho thấy cỏ cà ri có tác động nhất định đến nồng độ testosterone và thành phần cơ thể. Tuy nhiên, hiệu quả này không thần kỳ như những lời thổi phồng thương mại và chỉ phát huy rõ nét khi kết hợp cùng tập luyện kháng lực [1], [2].
Bối cảnh và kỳ vọng tăng testosterone ở nam giới
Testosterone là hormone thiết yếu cho sự cân bằng cơ bắp ở cả nam và nữ [1]. Thiếu hụt testosterone ở nam giới thường dẫn đến tình trạng tăng khối lượng mỡ, suy giảm tổng hợp protein, mất dần sức mạnh và teo giảm khối cơ [1]. Do đặc tính đồng hóa, loại hormone này đóng vai trò quyết định đối với thành tích thể thao nhờ việc duy trì cân bằng nitơ dương tính, giảm dị hóa và kích thích phát triển phì đại cơ vân [1].
Song song đó, hoạt động thể chất, đặc biệt là tập luyện kháng lực, tác động trực tiếp lên quá trình tổng hợp protein, nâng cao tỷ lệ trao đổi chất cơ bản và tăng oxy hóa chất béo [1]. Vì vậy, việc tìm kiếm các chất bổ sung an toàn nguồn gốc thực vật để hỗ trợ tăng cơ bắp thay thế các liệu pháp can thiệp hormone đang ngày càng gia tăng [2]. Cỏ cà ri nổi lên như một thành phần chính trong các sản phẩm tăng cường sinh lực nam [3].
Cơ chế tác động của cỏ cà ri theo góc nhìn sinh học
Chiết xuất hạt cỏ cà ri chứa các hợp chất hoạt tính như glycoside, saponin steroid (đặc biệt là diosgenin và protodioscin) và galactomannan [2], [4], [5]. Những thành phần này được cho là có khả năng kích thích hoạt động đồng hóa và điều hòa nội tiết nam giới [2], [4]. Một số hợp chất trong cỏ cà ri được giả thuyết có thể ức chế enzym aromatase và 5-alpha-reductase, từ đó làm giảm sự phân hủy testosterone [3].
Bên cạnh đó, các hoạt chất như furostanolic saponin và 4-hydroxyisoleucine trong hạt cỏ cà ri còn có tác dụng cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát chuyển hóa [5]. Trong mô hình nghiên cứu thực nghiệm trên động vật bị đái tháo đường, chiết xuất này kết hợp cùng bài tập vận động đã hỗ trợ quá trình truyền tín hiệu qua thụ thể insulin và protein vận chuyển glucose GLUT-4 ở tế bào cơ xương [6]. Khi cơ bắp sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, sự phân giải chất béo cũng được thúc đẩy [1], [6].
Bằng chứng từ các nghiên cứu lâm sàng trên người
Các thử nghiệm trên người đã bắt đầu kiểm chứng tác động thực sự của chiết xuất hạt cỏ cà ri đối với hormone và sức mạnh cơ bắp. Một phân tích tổng hợp công bố năm 2020 gồm 4 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng đã xác nhận rằng việc bổ sung chiết xuất hạt cỏ cà ri có ảnh hưởng đáng kể đến việc cải thiện nồng độ testosterone toàn phần ở nam giới [7].
Trước đó, một nghiên cứu thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi, có đối chứng với giả dược năm 2015 đã khảo sát 60 nam giới khỏe mạnh tham gia chương trình tập kháng lực 4 ngày mỗi tuần trong 8 tuần [2]. Những người tham gia được chia tỷ lệ 1:1, uống phân đoạn glycoside hạt cỏ cà ri (Fenu-FG) liều 300 mg x 2 lần mỗi ngày hoặc giả dược [2]. Kết quả sau 8 tuần cho thấy nhóm dùng hoạt chất Fenu-FG thể hiện hoạt tính đồng hóa và androgen đáng kể, cải thiện tỷ lệ mỡ cơ thể mà không làm suy giảm sức mạnh cơ bắp hay số lần lặp bài tập, đồng thời dung nạp tốt và an toàn [2].
Một đánh giá hệ thống năm 2023 ghi nhận thử nghiệm sử dụng liều 500 mg chiết xuất cỏ cà ri mỗi ngày trong 8 tuần đã cho thấy sự cải thiện đáng kể về sức mạnh thân trên, thân dưới, tăng khối nạc cơ thể và giảm mỡ so với nhóm giả dược [1]. Điểm đáng lưu ý là chiết xuất 500 mg này không tạo ra sự biến thiên nào đối với các hormone huyết thanh khác như leptin, estradiol, cortisol hay dihydrotestosterone (DHT), ngoại trừ sự thay đổi ở testosterone tự do [1]. Ngoài ra, chất bổ sung này không làm thay đổi các biến số huyết học như enzym gan, chức năng thận hay chỉ số tổn thương cơ bắp [1].
Một thử nghiệm trên nam giới tình nguyện dùng chiết xuất Furosap giàu 20% protodioscin ghi nhận sự nâng cao đáng kể nồng độ testosterone tự do, tăng số lượng và độ di động của tinh trùng, cải thiện sự tỉnh táo và tâm trạng [5]. Ở khía cạnh hỗ trợ dinh dưỡng cơ bắp, một thử nghiệm năm 2011 trên 47 nam giới tập tạ chia 3 nhóm ngẫu nhiên dùng giả dược 70 g dextrose, nhóm 5 g creatine kèm 70 g dextrose, hoặc nhóm 3,5 g creatine kèm 900 mg chiết xuất cỏ cà ri trong 8 tuần [8]. Kết quả cho thấy nhóm phối hợp creatine với chiết xuất cỏ cà ri tăng đáng kể khối nạc và sức đẩy ngực (bench press 1RM) tương đương với phác đồ kinh điển dùng creatine phối hợp lượng lớn đường dextrose đơn giản [8].
Giới hạn của các bằng chứng khoa học hiện tại
Mặc dù các dữ liệu ban đầu cho thấy nhiều dấu hiệu tích cực, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng số lượng thử nghiệm lâm sàng đạt chuẩn trên người vẫn còn khiêm tốn [1], [7]. Cơ chế chính xác chịu trách nhiệm cho các thay đổi nội tiết và năng lực vận động yếm khí vẫn cần được làm rõ thêm do sự hạn chế của các đề tài quy mô lớn [1].
Hầu hết các nghiên cứu có đối chứng hiện nay đều được tiến hành trên nam giới trẻ tuổi, khỏe mạnh và có kết hợp cùng giáo án tập kháng lực có người giám sát [1], [2], [4], [8]. Chiết xuất hạt cỏ cà ri không thể hiện sự cải thiện rõ rệt đối với sức bền cơ bắp khi thực hiện các bài tập như đạp chân hay đẩy ngực [1]. Do đó, người bình thường có lối sống tĩnh tại hoặc nam giới cao tuổi bị suy giảm nội tiết nghiêm trọng không thể mặc định sẽ nhận được kết quả tương tự như người luyện tập thể hình [4], [3].
Hiểu lầm thường gặp về tác dụng tăng cơ và hormone
Hiểu lầm phổ biến nhất là coi chiết xuất cỏ cà ri như một dạng thuốc tăng đồng hóa có khả năng kích thích khối cơ bùng nổ tức thì. Trong thực tế nghiên cứu, những người sử dụng chiết xuất cỏ cà ri bắt buộc phải trải qua chương trình tập luyện kháng lực nghiêm ngặt 4 ngày mỗi tuần mới ghi nhận sự cải thiện về tỷ lệ mỡ và khối lượng cơ [2], [8]. Nếu không vận động, thảo dược không thể tự tạo ra mô cơ mới.
Một ngộ nhận khác là việc bổ sung cỏ cà ri sẽ đẩy nồng độ testosterone lên ngưỡng vô hạn. Bằng chứng khoa học chỉ ra chiết xuất này chỉ hỗ trợ nâng cao nồng độ testosterone tự do và toàn phần trong phạm vi sinh lý bình thường mà không gây biến động bất thường đến các hormone chuyển hóa khác như leptin, estradiol hay cortisol [1]. Cỏ cà ri không phải là giải pháp thay thế hoàn toàn cho liệu pháp thay thế testosterone (TRT) vốn dành cho người mắc hội chứng suy tuyến sinh dục bệnh lý [3].
Ai nên thận trọng khi sử dụng?
Người tiêu dùng không nên tự ý lạm dụng các sản phẩm bổ sung tăng cường hormone trôi nổi. Báo cáo y khoa năm 2017 đã ghi nhận trường hợp một bệnh nhân nam bị thuyên tắc động mạch phổi hai bên nghi liên quan đến việc dùng thực phẩm bổ sung tăng testosterone chứa chiết xuất cỏ cà ri hàng ngày [3]. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) từng cảnh báo về nguy cơ huyết khối tĩnh mạch bắt nguồn từ các sản phẩm làm tăng testosterone, do nguy cơ tăng sinh hồng cầu hoặc tăng ngưng tập tiểu cầu [3].
Nam giới có tiền sử bệnh tim mạch, huyết khối tĩnh mạch hoặc đang điều trị các vấn đề chuyển hóa cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các chế phẩm này [3]. Hơn nữa, những người không tham gia tập luyện thể chất cũng cần cẩn trọng, bởi độ an toàn và hiệu quả của chiết xuất này trên nhóm người lười vận động hoặc người cao tuổi vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ [1], [3]. Khi có bệnh nền hoặc đang uống thuốc theo toa, việc hỏi ý kiến chuyên môn từ cán bộ y tế là bắt buộc.
Gợi ý cách áp dụng thực tế và an toàn
Nếu muốn sử dụng chiết xuất hạt cỏ cà ri để hỗ trợ cải thiện vóc dáng, nam giới nên kết hợp chặt chẽ với chế độ tập tạ hoặc tập kháng lực từ 4 buổi mỗi tuần như trong các phác đồ nghiên cứu [2], [8]. Thảo dược chỉ là yếu tố hỗ trợ bên cạnh yếu tố then chốt là kích thích cơ học từ các bài tập [1].
Về liều lượng chiết xuất chuẩn hóa, các nghiên cứu lâm sàng đã áp dụng mức 500 mg chiết xuất hạt mỗi ngày [1], hoặc 300 mg phân đoạn glycoside Fenu-FG dùng 2 lần mỗi ngày [2]. Đối với mục tiêu tăng hấp thu creatine mà không cần nạp lượng lớn đường đơn (dextrose), người dùng có thể cân nhắc công thức phối hợp 3,5 g creatine cùng 900 mg chiết xuất cỏ cà ri theo nghiên cứu lâm sàng [8]. Nên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đã qua kiểm định thành phần hoạt tính và theo dõi phản ứng cơ thể định kỳ.
Nhìn chung, chiết xuất hạt cỏ cà ri mang lại tác động hỗ trợ tích cực đối với testosterone tự do, khối cơ nạc và tỷ lệ mỡ ở nam giới khi có rèn luyện thể lực [1], [2]. Dù vậy, người dùng cần có cái nhìn thực tế, tránh tin vào những lời quảng cáo quá đà và luôn đặt sự an toàn sức khỏe lên hàng đầu.
