Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.036 bài, trang 1431 trên 1.452
Cải ô rô (Chicorium intybus) là dược liệu dân gian dùng lá, thân trị ghẻ lở, chảy máu, hỗ trợ thấp khớp, đau dạ dày. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học xác thực công dụng này, chỉ có một số nghiên cứu ban đầu cho thấy hoạt tính kháng viêm, kháng sinh. Cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
Cải ô rô có thể dùng thử nhưng không nên dùng thường xuyên vì cơ thể người có thể quen và mất hiệu quả, đồng thời chưa có đủ bằng chứng khoa học khẳng định an toàn cho dùng lâu dài.
Cải ngọt chứa glucosinolates, isothiocyanates, phenol và axit ascorbic với hoạt tính sinh học tiềm năng chống vi khuẩn đất, nhưng bằng chứng lâm sàng về lợi ích trao đổi chất ở con người còn hạn chế và chưa đồng nhất.
Cải ngọt chứa glucosinolates, phenol và axit ascorbic có hoạt tính chống vi khuẩn đất, nhưng vị đắng mạnh khiến một số người không ăn. Bảo quản bằng đông lạnh, đóng gói túi màu hoặc MAP tại 4°C giúp kéo tuổi thọ và giữ chất dinh dưỡng tốt.
Cải ngọt chung an toàn khi dùng ở mức độ bình thường, nhưng có thể gây đắn đờ vị đắng, mùi mạnh do hợp chất thơm sulfurous. Một số người nhạy cảm hoặc đang dùng warfarin nên tham khảo bác sĩ trước khi tiêu thụ.
Cải ngọt an toàn khi dùng thường xuyên cho người khỏe mạnh, nhưng nên tham khảo bác sĩ nếu có dị ứng, đang dùng thuốc chống đông như warfarin hoặc bệnh lý tuyến giác mạc.
Cải ngọt có tiềm năng ứng dụng thực tế như cây bao phủ và kiểm soát sâu bệnh tự nhiên, nhưng nhiều quan niệm chữa lành cho gan hay tiêu chỉnh đường huyết chưa được khoa học chứng minh rõ ràng. Nên phân biệt rõ giữa kiến thức dân gian và bằng chứng khoa học trước khi sử dụng.
Cải ngọt chứa glucosinolates, phenol và axit ascorbic, hoạt động qua cơ chế ức chế vi khuẩn gây bệnh đất và cỏ dại nhờ các sản phẩm chuyển hóa như isothiocyanates và brassicanate A sulfoxide, hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường, tim mạch, viêm gan.
Cải dầu cần bảo quản khô ráo, tránh ẩm để giữ phenolic và flavonoid; hạt đen giàu chất chống oxy hóa hơn hạt vàng.
Cải dầu (Brassica napus) có lịch sử dùng truyền thống trong Y dược Iran như thuốc tiểu sốt cho bệnh thận, viêm màng cầu, bệnh gan và thận, đồng thời là nguồn gia vị và dưỡng chất chống oxy hóa trong ẩm thực toàn cầu. Tuy nhiên, cải dầu là cây thuần hóa chưa có bằng chứng chứng minh dạng hoang tự nhiên, và công dụng y tế truyền thống chưa được kiểm chứng khoa học chặt chẽ, đặc biệt là tiềm năng dị ứng thực phẩm của dầu cải dầu.
Cải dầu (Brassica napus) là cây lai tetraploid (2n=38) giữa B. rapa và B. oleracea, không có dạng hoang tự nhiên. Trồng rộng ở châu Âu, Canada, châu Á, Trung Quảo, Úc, chiếm ~15% sản lượng dầu ăn toàn cầu, dùng cả hạt (40–45% dầu) và meal làm thức ăn. Cây dễ bị bệnh nấm/oomycete/chytrid (ví dụ: Sclerotinia, Alternaria, Puccinia) giảm năng suất và chất lượng hạt.
Cải dầu cần thận trọng khi dùng bởi vì hạt chứa hàm lượng dầu cao và dễ nhiễm bệnh hại nặng, đặc biệt là với người tiêu dùng, nông dân trồng cải dầu và nhà nghiên cứu. Nên mua sản phẩm từ nguồn uy tín để tránh ô nhiễm thuốc trừ sâu và mốc độc.
Cải dầu (Brassica napus) chứa khoảng 40–50% dầu cùng 20–25% protein, với glucosinolates và các gen R (RPM) hỗ trợ kháng tự nhiên trước Phytophthora, Sclerotinia. CRISPR và đột biến gen đang được dùng để tăng hàm lượng axit béo không bão hòa, nhưng hiệu quả phụ thuộc môi trường (GxE).
Cải dầu có thể gây dị ứng nhẹ nếu ăn quá nhiều do chứa glucosinolates, nhưng thường an toàn với người lớn. Người mang thai nên hạn chế vì có thể ảnh hưởng tới thai nặi. Các tác phụ phụ thuộc vào liều lượng và cách chế biến.
Cải dầu cung cấp khoảng 15% dầu ăn toài cầu và nhiên liệu sinh học, đồng thời là mô hình nghiên cứu chịu stress kim loại nặng. Tuy nhiên, cây dễ bệnh, thiếu kháng tính tự nhiên và nguồn gen hạn chế, cần cải thiện gen kháng bệnh và nội dung dầu.
Cải dầu có thể dùng thường xuyên trong chế biến thực phẩm và sản xuất dầu ăn, nhưng nên cân nhắc nguồn gốc thực đề và kiểu chế để đảm bảo an toàn. Bài viết chưa chứng minh tồn tại dạng hoang tự nhiên, nên chưa thể khẳng định tuyệt đối về tính tự nhiên.
Cải dầu cung cấp dầu ăn, tương và trà hạt rang; dùng nấu nưừng, làm bánh hoặc ăn sống trong salat. Không ăn trực tiếp, hạn chế cho người tiểu đường, tiểu thận, phụ nữ mang thai.
Cải củ nên dùng thận trọng ở bệnh nhân tiêu chìm, viêm ruột thừa, loét đường tiêu hóa, tiểu đường, phụ nữ mang thai, cho con bú, người dùng thuốc chống đông và trẻ em dưới 12 tuổi do tác động lên hệ tiêu hóa và thiếu bằng chứng khoa học khẳng định an toàn.
Cải củ (Raphanus sativus L.) là củ rễ giàu chất xơ, kali, nước và có hàm lượng calo thấp, thường dùng hỗ trợ ăn kiêng và kiểm soát cân nặng. Hạt cải củ (la bặc tử) chứa dầu, tinh dầu, β-sitosterol và chất kháng khuẩn, được dùng trong y học cổ truyền để tiêu thực, giáng khí, trừ đờm với liều 6–12g.
Cải củ và hạt cải củ (la bặc tử) là thực phẩm/thảo dược hỗ trợ tiêu hóa, giảm mỡ, chống viêm và chống khối u; dùng củ sống hoặc nấu chín, hạt nấu nước (6–12g) hoặc rang ăn kèm đường/mật ong. Nên thận trọng với người thận, huyết áp thấp và mang thai.
