Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 15 trên 97
Chiết xuất hạt thì là (*Anethum graveolens*) cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần, triglyceride và LDL-C nhờ kích hoạt enzym đào thải qua gan và chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế ở mức khiêm tốn, không thể thay thế thuốc đặc trị và người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng dạng bổ sung đậm đặc.
Thái tử sâm hỗ trợ phục hồi cho người mới ốm dậy nhờ chứa hoạt chất chính là polysaccharide. Các bằng chứng thực nghiệm cho thấy hoạt chất này giúp giảm kiệt sức, thúc đẩy cơ bắp hấp thu glucose tạo năng lượng, đồng thời củng cố hệ miễn dịch suy yếu và bảo vệ đường ruột sau thời gian cơ thể chống chọi với bệnh tật.
Chiết xuất thanh hao hoa vàng được chứng minh giúp giảm đau, giảm cứng khớp và cải thiện vận động ở người thoái hóa khớp gối, khớp háng sau 12 tuần sử dụng. Thảo dược này hoạt động nhờ cơ chế ức chế các enzyme gây viêm và bảo vệ sụn, nhưng cần dùng đúng dạng chuẩn hóa và liều lượng.
Chuối tiêu xanh chứa tinh bột kháng, pectin và các hợp chất tự nhiên có khả năng kích thích tiết chất nhầy, thúc đẩy tái tạo tế bào niêm mạc và giảm stress oxy hóa tại dạ dày. Tuy nhiên, chuối xanh không thể tiêu diệt vi khuẩn HP và chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế được thuốc điều trị vết loét.
Thanh hao hoa vàng chứa hoạt chất artemisinin có giá trị cao trong điều trị sốt rét nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ gây độc phôi thai, mất thai và dị tật trên thực nghiệm động vật. Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này để hạ sốt, giải cảm thông thường mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Thanh tùng Thái Bình Dương từng là nguồn cung cấp trực tiếp hoạt chất chống ung thư taxol từ vỏ cây nhưng việc thu hoạch khiến cây bị chết. Trong khi đó, thanh tùng châu Âu cho phép chiết xuất tiền chất 10-deacetylbaccatin III từ lá kim để bán tổng hợp ra taxol, tạo nguồn nguyên liệu tái tạo bền vững cho ngành dược.
Trà hoa thanh cúc thường được quảng cáo giúp thanh nhiệt, lợi tiểu và ổn định huyết áp. Dù loài hoa này có mặt trong dược điển một số nước như chất lợi tiểu, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt tính chống oxy hóa của hoa khá thấp, thậm chí loài cùng chi còn gây biến động huyết áp và không có tác dụng lợi tiểu rõ rệt.
Thài lài tía thường được dân gian hái nấu nước uống hoặc đắp ngoài da. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy loài cây này có đặc tính hấp thụ và tích tụ mạnh kim loại nặng, dư lượng thuốc trừ sâu cùng khói bụi giao thông, tiềm ẩn nguy cơ gây độc nếu thu hái từ môi trường ô nhiễm.
Sắc tố tím trong cây thài lài tía chủ yếu là tradescantin, một loại acylated anthocyanin có khả năng dập tắt gốc tự do, bền nhiệt vượt trội và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Dù giàu tiềm năng chống oxy hóa, loài cây cảnh này mới được chứng minh trong phòng thí nghiệm và cần thận trọng khi sử dụng.
Không chỉ là món rau ăn kèm giải nhiệt, diếp cá chứa nhiều hoạt chất sinh học giúp ức chế phản ứng viêm, kiểm soát vi khuẩn có hại như E. coli và củng cố hàng rào niêm mạc ruột. Tuy nhiên, việc sử dụng cần đúng cách để phát huy lợi ích và tránh tương tác thuốc bất lợi.
Rễ lôi công đằng chứa các hoạt chất kháng viêm mạnh nhưng đồng thời mang độc tính cao bậc nhất đối với gan, thận và hệ sinh sản. Việc loại bỏ vỏ rễ, chỉ chiết xuất phần lõi gỗ và kiểm soát nghiêm ngặt quy trình sấy, bào chế là yêu cầu bắt buộc nhằm giảm thiểu nhóm độc tố alkaloid và terpenoid gây hại.
Triptolide, hoạt chất chiết xuất từ cây dược liệu Thunder God Vine, cho thấy khả năng tiêu diệt tế bào ung thư và đảo ngược tình trạng kháng thuốc mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, độc tính toàn thân nghiêm trọng và nguy cơ hại gan đang là rào cản lớn khiến chất này chưa thể ứng dụng rộng rãi.
Nghiên cứu khoa học xác nhận hoạt chất triterpenoid trong rau má có tác dụng ức chế chất trung gian gây sốt và giảm viêm mô gan [2, 3]. Dù vậy, tác dụng hạ sốt mới dừng lại ở thử nghiệm động vật, và việc lạm dụng rau má dài ngày còn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương gan nghiêm trọng.
Rau ngải cứu chứa hoạt chất thujone có thể gây kích thích thần kinh và co giật nếu tích lũy ở liều cao. Theo khuyến cáo tại châu Âu, lượng thujone đưa vào cơ thể từ thảo dược không nên vượt quá 3 mg mỗi ngày và không dùng kéo dài quá 2 tuần để đảm bảo an toàn.
Các chế phẩm từ dây lôi công đằng được chứng minh giúp giảm chỉ số viêm, cải thiện triệu chứng viêm khớp dạng thấp và giảm nguy cơ tái phát khi kết hợp thuốc tây. Tuy nhiên, thảo dược này có độc tính cao trên gan, thận và hệ sinh sản, tuyệt đối không được tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Rau đắng biển thực sự giúp cải thiện khả năng nhớ lại thông tin nhờ hoạt chất bacoside có tác dụng bảo vệ tế bào não và tăng cường dẫn truyền thần kinh. Tuy nhiên, thảo dược này không mang lại hiệu quả tức thì sau vài giờ mà cần bổ sung đều đặn trong ít nhất 12 tuần kết hợp rèn luyện trí não.
Dầu gội chứa tinh dầu tràm trà không thể trị dứt điểm gàu vĩnh viễn do nấm gây gàu vốn cư trú tự nhiên trên da đầu và dễ tái phát. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định dùng dầu gội chứa 5% tinh dầu tràm trà hàng ngày giúp ức chế nấm, giảm 41% mức độ gàu cùng triệu chứng ngứa, nhờn sau 4 tuần.
Mỹ phẩm chứa chiết xuất hoa thanh cúc là lựa chọn hỗ trợ an toàn cho da mụn nhờ đặc tính kháng viêm và ức chế vi khuẩn bề mặt. Dù không thay thế được thuốc đặc trị, các hoạt chất trong loài hoa này giúp giảm sưng đỏ, thúc đẩy tế bào da phục hồi mà không gây kích ứng mô lành.
Quá trình lên men tỏi mật ong tạo ra chất chống oxy hóa mới S-allylcysteine cùng các sản phẩm tái sắp xếp Amadori và Heyns, đồng thời giải phóng lượng lớn hợp chất phenolic và flavonoid hòa tan. Sự biến đổi sinh hóa này giúp hỗn hợp gia tăng vượt trội khả năng khử kim loại, dập tắt gốc tự do và bảo vệ màng tế bào.
Tinh dầu thanh hao hoa vàng được chứng minh có khả năng ức chế nhiều chủng vi khuẩn và nấm gây bệnh ngoài da như hắc lào, lang ben, viêm da tiết bã trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, nguyên liệu này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chăm sóc da, không thay thế được thuốc điều trị chuyên khoa.
