Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.577 bài, trang 13 trên 479
Nhiều người có thói quen húp cạn nước phở vì tin rằng nước hầm xương chứa nhiều canxi bồi bổ xương khớp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy nước hầm xương giải phóng lượng canxi rất thấp, trong khi việc húp hết tô nước súp lại khiến cơ thể nạp thừa lượng lớn natri, làm tăng nguy cơ suy giảm mật độ xương.
Nước dùng đậm đà của các món nước dạng sợi là nguồn cung cấp natri lớn nhất trong bữa ăn, có thể làm nồng độ natri huyết tương tăng vọt và đẩy huyết áp tâm thu lên cao ngay sau khi ăn. Người mắc bệnh tăng huyết áp không cần kiêng tuyệt đối bún bò nhưng nên từ bỏ thói quen húp cạn nước dùng, bổ sung nhiều rau xanh và hạn chế thêm mắm.
Chất điều vị MSG (bột ngọt) trong mì tôm được các cơ quan an toàn thực phẩm công nhận an toàn ở liều lượng thông thường. Tuy nhiên, tiêu thụ lượng lớn có thể gây đau đầu thoáng qua, tăng huyết áp tâm thu ở người nhạy cảm, và việc lạm dụng quá mức có thể vượt ngưỡng khuyến cáo an toàn hàng ngày.
Miến dong thường được xem là thực phẩm vàng để giảm cân, nhưng thực tế mật độ năng lượng dạng khô của miến không hề thấp hơn cơm trắng. Nhờ chứa hàm lượng tinh bột kháng tự nhiên, miến dong giúp no lâu nếu ăn đúng cách, nhưng lạm dụng quá nhiều vẫn có thể khiến bạn tăng cân.
Cây sổ trai thường được dân gian truyền tai chữa đau bụng, nhưng phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng. Thảo dược này hoàn toàn thiếu nghiên cứu an toàn trên người, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, đe dọa sảy thai hoặc sinh non ngoài ý muốn.
Ba gạc hoa đỏ chứa alkaloid hạ huyết áp mạnh nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Người có tiền sử trầm cảm, loét dạ dày tá tràng, suy thận và người cao tuổi cần tránh tự ý dùng dược liệu này do nguy cơ làm nặng thêm rối loạn tâm thần, kích thích tiêu hóa và thiếu kiểm soát liều lượng an toàn.
Các nghiên cứu hóa thực vật cho thấy lá kinh giới núi rất giàu polyphenol, nổi bật là nhóm flavonoid như luteolin và apigenin. Trong các thử nghiệm ống nghiệm, chiết xuất từ loài thảo dược này thể hiện năng lực dọn gốc tự do mạnh mẽ, giúp bảo vệ tế bào trước tổn thương oxy hóa và ức chế các chất trung gian gây viêm.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác lập về độ an toàn hay hiệu lực của dược liệu từ cây bông. Các nhóm đối tượng nhạy cảm như phụ nữ mang thai, người có ý định sinh con, bệnh nhân tim mạch và bệnh thận tuyệt đối không nên tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định y khoa.
Bà bầu không nên uống nước lỗ địa cúc vì hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng hay dữ liệu kiểm chứng an toàn nào trên phụ nữ mang thai. Việc tự ý dùng thảo mộc chứa các hoạt chất phức tạp tiềm ẩn nguy cơ khó lường cho sự phát triển của thai nhi.
Ăn lá cúc áo hoa vàng hằng ngày không được khuyến khích vì vị cay tê đặc trưng có thể gây kích ứng mạnh niêm mạc miệng và dạ dày. Hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định tính an toàn khi ăn sống hoặc nấu canh lượng lớn thường xuyên, do đó người có dạ dày nhạy cảm nên hạn chế sử dụng.
Phụ nữ mang thai có thể dùng một lượng nhỏ rau mùi tàu tươi làm gia vị món ăn hàng ngày. Tuy nhiên, mẹ bầu cần tránh uống nước sắc đặc hoặc chế phẩm chiết xuất liều cao do các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận độc tính của dịch chiết mùi tàu lên phôi thai.
Nhiều người có thói quen dùng cây tam tầng nấu nước uống hàng ngày để thanh nhiệt, giải độc. Tuy nhiên, việc dùng thảo dược thay nước lọc tiềm ẩn nguy cơ tích lũy hoạt chất gây quá tải gan thận; bạn không nên uống liên tục mà chỉ nên dùng ngắn ngày khi có chỉ định y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cây tai chuột để thanh nhiệt, trị bệnh, nhưng dược liệu này không an toàn cho tất cả mọi người. Dù được dùng phổ biến trong dân gian, hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác thực tính an toàn của cây tai chuột trên phụ nữ mang thai, người suy thận và người bệnh tim mạch.
Cây trương quân (trung quân) hoàn toàn chưa có dữ liệu nghiên cứu an toàn lâm sàng trên cơ thể người. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú và bệnh nhân suy giảm chức năng gan thận tuyệt đối không được tự ý sử dụng loại thảo dược truyền miệng này nhằm tránh nguy cơ ngộ độc, suy tạng và quái thai.
Hạt cườm rụng là loại ngũ cốc giàu giá trị dinh dưỡng, nhưng khoa học hiện chưa có liều lượng tính bằng gram cụ thể cho bữa ăn mỗi ngày. Người dùng nên dùng lượng vừa phải, nấu chín kỹ để phòng tránh trướng bụng và hạn chế nguy cơ phơi nhiễm độc tố nấm mốc từ hạt kém chất lượng.
Quả sổ trai (*Stereospermum chelonoides*) là loại quả rừng ăn được, cung cấp nguồn năng lượng dồi dào, chất xơ, khoáng chất cùng nhiều chất chống oxy hóa phenolic. Nghiên cứu cho thấy dịch chiết quả có hoạt tính kháng khuẩn tốt trong ống nghiệm, an toàn để chế biến các món canh chua dân dã khi dùng với lượng vừa phải.
Cau đất là thảo dược dân gian truyền miệng nhưng hoàn toàn thiếu dữ liệu nghiên cứu lâm sàng về độ an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền gan thận là ba nhóm đối tượng nhạy cảm cần đặc biệt thận trọng, tuyệt đối không tự ý dùng để tránh nguy cơ ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Cẩm xà lặc là thảo dược truyền miệng hoàn toàn thiếu dữ liệu kiểm chứng khoa học về độc tính sinh sản. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên sử dụng tự ý để phòng ngừa nguy cơ tổn thương gan thận, biến chứng thai kỳ và ngộ độc cấp tính.
Thịt nướng than trong bún chả tạo ra các amin dị vòng (HAA) và PAH có nguy cơ gây ung thư khi chế biến trên 150 độ C. Tuy nhiên, thói quen ăn kèm nhiều rau sống giàu chất xơ và rau họ cải giúp hấp phụ độc chất, đồng thời kích hoạt enzym đào thải HAA hiệu quả qua nước tiểu.
Cho trẻ ăn mì tôm thay bữa sáng là thói quen tiện lợi của nhiều gia đình nhưng tiềm ẩn nguy cơ chậm phát triển thể chất. Mì tôm thông thường nghèo sắt, kẽm và vi chất thiết yếu, khiến trẻ dễ bị thiếu máu, thấp còi nếu lạm dụng thường xuyên thay cho bữa ăn tươi.
