Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
474 bài, trang 21 trên 24
Nhiều người lo sợ ăn cà chua khi bụng đói sẽ làm hỏng niêm mạc dạ dày do chứa nhiều axit hữu cơ. Trên thực tế, ở người khỏe mạnh, cà chua không gây viêm loét mà chỉ kích hoạt phản xạ làm chậm tiêu hóa và giảm cảm giác thèm ăn. Tuy nhiên, người có tiền sử trào ngược hoặc viêm loét vẫn cần thận trọng.
Nhiều người truyền tai nhau rằng ăn cá hồi vào bữa tối giúp dễ ngủ và ngủ sâu hơn nhờ giàu dưỡng chất. Các nghiên cứu khoa học xác nhận rằng nguồn axit béo omega-3 dồi dào cùng vitamin D trong cá hồi hỗ trợ tích cực cho hệ thần kinh, điều hòa nhịp sinh học và rút ngắn thời gian chìm vào giấc ngủ.
Sau một đêm thiếu ngủ, sự sụt giảm của hormone báo no leptin kết hợp cùng sự gia tăng của hormone kích thích đói ghrelin khiến não bộ phát tín hiệu đòi nạp năng lượng liên tục. Tình trạng này kích hoạt vùng tưởng thưởng thức ăn, tạo ra cơn thèm dữ dội đối với các món ăn vặt giàu đường, muối và carbohydrate.
Uống quá nhiều nước ép nam việt quất trong ngày dễ khiến dạ dày bị kích ứng, gây trào ngược, buồn nôn và tiêu chảy do nạp lượng lớn axit cùng lúc. Lạm dụng thức uống này còn tiềm ẩn nguy cơ tương tác nguy hiểm với thuốc chống đông warfarin, làm tăng rủi ro xuất huyết.
Vừa dán mắt vào tivi vừa ăn vặt khiến não bộ bị phân tâm, làm suy yếu khả năng nhận diện tín hiệu no sinh lý và làm mờ ký ức về bữa ăn. Tình trạng ăn uống vô thức này khiến bạn tiêu thụ calo mất kiểm soát, ăn nhiều hơn ở các bữa tiếp theo và gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.
Ăn tối sau 21-22 giờ đêm làm quá trình tiêu hóa chồng lấp lên giấc ngủ, gây chậm đào thải triglyceride, giảm đốt cháy chất béo và thúc đẩy tạo thành các hạt cholesterol LDL nhỏ, đậm đặc gây hại mạch máu. Điều chỉnh giờ ăn sớm hoặc chia nhỏ bữa tối là giải pháp bảo vệ tim mạch hiệu quả.
Ăn vặt ban đêm thực sự dễ gây tăng cân hơn ban ngày do làm rối loạn nhịp sinh học, giảm hiệu ứng sinh nhiệt của thực phẩm và tăng hấp thu năng lượng. Cùng một lượng calo nạp vào pha nghỉ ngơi vẫn có thể thúc đẩy tích tụ mỡ thừa và gây xáo trộn chuyển hóa glucose.
Ăn tối muộn phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên của hệ vi sinh đường ruột, làm lệch pha đồng hồ sinh học nội sinh. Tình trạng này gây loạn khuẩn, suy giảm hàng rào bảo vệ ruột, kích hoạt phản ứng viêm và gia tăng nguy cơ mắc béo phì cùng các bệnh lý chuyển hóa.
Ăn tối muộn làm xáo trộn nồng độ hormone leptin và ghrelin, khiến tỷ lệ ghrelin thúc đẩy thèm ăn tăng cao trong khi leptin báo no bị ức chế. Sự mất cân bằng này vừa kích thích cảm giác đói cồn cào, vừa làm giảm tiêu hao năng lượng của cơ thể, gia tăng tích tụ mỡ thừa.
Nghiên cứu về nhịp sinh học chỉ ra bạn nên ăn sáng trong vòng 1 đến 2 giờ sau khi thức dậy. Khung giờ này giúp đồng bộ hóa đồng hồ sinh học trung ương với các cơ quan chuyển hóa, tận dụng đỉnh hormone cortisol tự nhiên để tiêu hóa và chuyển hóa năng lượng tối ưu.
Nhiều người bị trào ngược dạ dày thực quản kiêng tuyệt đối chuối tiêu vì sợ cồn ruột, ợ chua. Tuy nhiên, y văn hiện đại xếp chuối vào nhóm trái cây ít axit, khuyến khích dùng thay thế các loại quả chua. Người bệnh không cần kiêng đại trà mà chỉ cần điều chỉnh lượng ăn và thời điểm ăn theo phản ứng cơ thể.
Chà là là món ăn nhẹ giàu dinh dưỡng nhưng chứa tới khoảng 70% carbohydrate. Để tận dụng lợi ích sức khỏe mà không gây dư thừa năng lượng hay làm tăng đường huyết, người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn tối đa 2 đến 3 quả mỗi ngày (khoảng 20 đến 30 gam).
Ăn chay vào ngày Rằm và mùng Một giúp thanh lọc tâm trí, nhưng 2 ngày mỗi tháng là quá ít để tạo ra biến chuyển lớn cho đường huyết hay mỡ máu. Để cải thiện chuyển hóa bền vững, bạn nên phát triển thói quen này thành lối ăn bán chay đều đặn hàng tuần với thực phẩm nguyên bản.
Ăn nhiều quả chay chua lúc đói có thể kích ứng niêm mạc dạ dày do nồng độ axit hữu cơ cao kết hợp cùng dịch vị khi thiếu thức ăn đệm. Lượng tannin dồi dào trong quả xanh còn có nguy cơ kết tủa với protein dưới tác động của axit dịch vị, tạo khối bã thức ăn gây đau bụng và cồn cào.
Xả carb định kỳ không hoàn toàn tốt hơn ăn low-carb liên tục cho tất cả mọi người. Hiệu quả của phương pháp này phụ thuộc vào cường độ vận động để làm cạn kho glycogen và độ nhạy insulin cá thể; người kháng insulin thường hưởng lợi nhiều hơn từ việc giảm carb liên tục.
Chiết xuất cam đắng chứa hoạt chất p-synephrine thường có mặt trong các sản phẩm uống trước khi tập để tăng sức bền và đốt mỡ. Theo quy định của Tổ chức Chống Doping Thế giới, chất này chỉ nằm trong diện giám sát chứ không bị cấm, nhưng hiệu quả thực tế lên thành tích thể thao rất hạn chế.
Ăn ít tinh bột buổi tối giúp cơ thể ưu tiên oxy hóa chất béo trong các chu kỳ ngủ đầu tiên, nhưng không đồng nghĩa với việc tự động giảm mỡ thừa nếu tổng calo cả ngày không thâm hụt. Việc cân đối dinh dưỡng bữa tối cần hài hòa giữa kiểm soát năng lượng và bảo vệ chất lượng giấc ngủ.
Áp dụng nhịn ăn gián đoạn trong tuần rồi thả lỏng vào cuối tuần có thể làm lệch pha nhịp sinh học, khiến đường huyết sau ăn tăng vọt, giảm độ nhạy insulin và tăng áp lực tim mạch. Để duy trì cân nặng hiệu quả, sự nhất quán về giờ ăn và chất lượng thực phẩm quan trọng hơn việc kiêng khem ngắt quãng thất thường.
Ngừng nhịn ăn gián đoạn đột ngột có thể khiến cân nặng tăng trở lại do tốc độ trao đổi chất giảm và biến động hormone thèm ăn. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu ứng yo-yo nếu mở rộng khung giờ ăn từ từ, ăn nhiều rau quả và duy trì thói quen tập luyện thể chất đều đặn.
Cơn đói cồn cào khi mới nhịn ăn phần lớn là phản xạ theo thói quen do hormone ghrelin tiết ra đúng khung giờ ăn cũ, không phải dấu hiệu cạn kiệt năng lượng. Cơn đói này chỉ xuất hiện dạng sóng tạm thời rồi tự thoái lui sau khoảng một giờ.
