Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 181 trên 192
Khoa học hiện chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp để khẳng định hy thiêm hay ngũ gia bì tốt hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất hy thiêm sở hữu hoạt lực mạnh mẽ trong việc ức chế hàng loạt cytokine gây viêm khớp như TNF-alpha, IL-1beta và IL-6.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất trong hà thủ ô có thể kích thích tế bào nhú bì nang tóc tăng sinh và kéo dài giai đoạn phát triển của tóc. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người hói đầu vẫn còn hạn chế, người dùng không nên xem đây là biện pháp chữa khỏi hoàn toàn.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy một số alkaloid phân lập từ cành, vỏ thân và rễ cây hoàng mộc hôi (*Zanthoxylum rhetsa*) có hoạt tính gây độc và kìm hãm tế bào ung thư. Dù vậy, đây mới chỉ là dữ liệu tiền lâm sàng sơ khởi, hoàn toàn chưa có bằng chứng điều trị bệnh trên người.
Nhờ chứa hàm lượng cao flavanol (đặc biệt là epicatechin) và theobromine, socola đen giúp kích thích sản sinh oxit nitric, giãn nở mạch máu và cải thiện chức năng nội mô. Những tác động sinh học này hỗ trợ kiểm soát huyết áp, mở ra tiềm năng dinh dưỡng giúp giảm thiểu nguy cơ tiền sản giật ở phụ nữ mang thai.
Nhiều sản phẩm bôi chứa chiết xuất hy thiêm được quảng cáo giúp làm phẳng sẹo lồi và ức chế collagen bất thường. Tuy nhiên, các nghiên cứu sinh học phân tử chỉ ra sẹo lồi liên quan đến sự rối loạn phức tạp của tín hiệu tế bào và áp lực căng cơ học, vốn không thể đảo ngược bằng các loại kem bôi ngoài da thông thường.
Nhiều người thường dùng cây hu đay theo kinh nghiệm dân gian nhưng lo ngại nguy cơ hại nội tạng. Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất lá hu đay có độc tính cấp thấp ở liều đơn, song việc uống liên tục dài ngày ở liều cao có thể làm giảm đạm máu và ảnh hưởng đến mô thận.
Bổ sung một số chủng men vi sinh phù hợp trong giai đoạn cuối thai kỳ và tiếp tục khi cho con bú giúp giảm đáng kể nguy cơ xuất hiện chàm sữa ở trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh dị ứng.
Tinh dầu hạt và các chiết xuất từ cây hoàng mộc hôi cùng các loài thuộc chi Hoàng mộc được chứng minh trong phòng thí nghiệm có khả năng ức chế một số vi khuẩn, nấm và giảm phản ứng viêm cấp tính. Tuy nhiên, hoạt tính này phụ thuộc chặt chẽ vào bộ phận dùng, cách chiết xuất và chưa thể thay thế thuốc điều trị.
Đun sắc hoàng cầm bằng nước sôi truyền thống trong thời gian dài không phải là cách tối ưu để lấy hoạt chất baicalin vì hợp chất này khó tan và kém bền. Các nghiên cứu cho thấy thái lát mỏng 1-2 mm, kiểm soát nhiệt độ khoảng 80 độ C cùng dung môi phù hợp hoặc dùng công nghệ hiện đại sẽ giúp thu hồi lượng dược chất cao vượt trội.
Nghiên cứu khoa học cho thấy hoàng liên bắc chứa hoạt chất palmatine có khả năng kìm hãm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) và ức chế men urease của vi khuẩn trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng dược liệu thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Hệ vi sinh đường ruột không chỉ tiêu hóa thức ăn mà còn giao tiếp trực tiếp với não bộ để điều hòa cảm xúc. Thông qua việc chuyển hóa axit amin tạo hoạt chất thần kinh, kiểm soát hormone căng thẳng và điều hòa miễn dịch, lợi khuẩn đường ruột đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tâm trạng tích cực.
Cây hu đay chứa nhiều hợp chất sinh học quý gồm beta-sitosterol, flavonoid, tannin, saponin, triterpene và xanthone. Các hoạt chất này mang lại tiềm năng kháng viêm, hạ đường huyết, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào, nhưng người dùng cần tiếp cận thận trọng theo hướng dẫn chuyên môn.
Nhiều thực phẩm chức năng quảng cáo chiết xuất Hoodia giúp giảm mỡ thần tốc nhờ ức chế thèm ăn. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng đối chứng trực tiếp trên người cho thấy thảo dược này không giúp giảm calo hay giảm cân vượt trội so với giả dược, ngược lại còn làm tăng nhịp tim, huyết áp và ảnh hưởng gan.
Nhiều học sinh, sinh viên tìm đến thực phẩm chức năng bổ não và "thuốc thông minh" với kỳ vọng bứt phá điểm số mùa thi. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định nhóm chất này chỉ cải thiện nhận thức ở mức khiêm tốn, không giúp tăng động lực học tập và tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nếu tự ý lạm dụng.
Viên uống chiết xuất hạt dẻ ngựa giúp giảm sưng phù và đau mỏi chân tương đương vớ y khoa trong ngắn hạn ở người suy giãn tĩnh mạch mức độ nhẹ đến vừa. Tuy nhiên, thảo dược này không thay thế hoàn toàn được lực ép cơ học dài hạn và cần dùng đúng chế phẩm chuẩn hóa để tránh ngộ độc.
Cả kem bôi ngoài da và viên uống chiết xuất hạt dẻ ngựa đều có hiệu quả giảm sưng chân và suy tĩnh mạch mạn tính. Dạng bôi phát huy tác dụng co thắt, giảm tính thấm tại chỗ rất an toàn, trong khi viên uống mang lại hiệu quả toàn thân tương đương vớ ép nhưng cần cẩn trọng nguy cơ tương tác thuốc qua enzym gan.
Hay quên, khó tập trung làm việc không chỉ do thiếu ngủ hay căng thẳng mà còn liên quan mật thiết đến sức khỏe đường tiêu hóa. Các nghiên cứu cho thấy khi hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng, quá trình sản xuất chất dẫn truyền thần kinh bị đình trệ và phản ứng viêm tăng cao, tác động trực tiếp lên não bộ.
Hoa tím thơm cho thấy tiềm năng hạ sốt trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và hỗ trợ hạ thân nhiệt khi thoa ngoài da ở bệnh nhi nội trú. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học chứng minh việc tự uống dịch chiết loài hoa này an toàn và hiệu quả để thay thế các biện pháp chăm sóc y tế thông thường.
Nấm bờm sư tử chứa các hoạt chất như hericenones và erinacines, được chứng minh bước đầu có khả năng kích thích yếu tố tăng trưởng thần kinh NGF và bảo vệ tế bào não trong các nghiên cứu tế bào và động vật gặm nhấm, nhưng chưa đủ cơ sở khẳng định hiệu quả điều trị bệnh trên người.
Chiết xuất từ hoa sữa cho thấy tiềm năng thực nghiệm trong việc bình thường hóa đường huyết bị tăng do căng thẳng và bảo vệ tế bào thận trước độc tính của glucose cao. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, chưa đủ cơ sở chứng minh khả năng ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate hay thay thế thuốc điều trị đái tháo đường trên người.
