Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
645 bài, trang 31 trên 33
Sau những đêm mất ngủ, cơ thể thường phát tín hiệu thèm đồ ngọt và thức ăn nhiều dầu mỡ do sự xáo trộn nội tiết tố, đặc biệt là sự gia tăng của hormone kích thích đói ghrelin cùng sự sụt giảm của hormone tạo cảm giác no leptin.
Nhờ chứa các hợp chất flavonoid và hoạt chất sinh học tự nhiên, bìm tía giúp làm thư giãn cơ trơn thành mạch và tăng cường đào thải natri qua đường tiểu. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận chiết xuất từ loài cây này có khả năng làm giãn mạch trực tiếp và hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả.
Cepharanthine, hoạt chất chiết xuất từ cây bình vôi hoa đầu, được chứng minh có khả năng kháng viêm, chống oxy hóa và điều hòa hệ miễn dịch thông qua việc ức chế các tín hiệu gây viêm quá mức. Tuy nhiên, người dân cần hiểu rõ giới hạn nghiên cứu và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Làm việc ban đêm làm biến dạng đường cong tiết cortisol tự nhiên, khiến phản ứng tiết hormone này khi thức dậy bị ức chế và làm phẳng độ dốc bài tiết trong ngày. Tình trạng này tạo ra nghịch lý hormone giảm thấp khi cần tỉnh táo và tăng cao khi cần ngủ, đòi hỏi nhiều ngày nghỉ để hồi phục.
Nước trà bí đao phơi khô chứa các hợp chất thực vật và chất chống oxy hóa hỗ trợ cải thiện chuyển hóa lipid, nhưng không thể "đánh tan mỡ máu" như lời đồn. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng trà bí đao nhằm tránh các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Giấc ngủ trưa 10 phút đem lại hiệu quả tinh thần tức thì vượt trội hơn hẳn mốc 30 phút. Khoa học chứng minh giấc ngủ 10 phút giúp tăng cường sự tỉnh táo ngay sau khi thức giấc, trong khi mốc 30 phút thường gây ra hiện tượng quán tính giấc ngủ khiến cơ thể lờ đờ, mệt mỏi tạm thời.
Ngủ trưa nhiều hơn 1 giờ mỗi ngày có mối liên hệ mật thiết với việc gia tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh tim mạch và tử vong sớm, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc đái tháo đường. Giữ giấc ngủ trưa ngắn dưới 30 phút là giải pháp an toàn giúp phục hồi năng lượng mà không gây hại cho sức khỏe.
Giấc ngủ trưa không chỉ giúp giảm mệt mỏi mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi ký ức ngắn hạn thành dài hạn. Khi ngủ, não bộ tạm ngưng tiếp nhận kích thích gây nhiễu, đồng thời kích hoạt quá trình "phát lại" thông tin tại hồi hải mã và khôi phục độ nhạy của các khớp thần kinh.
Các bằng chứng di truyền học mới nhất cho thấy thói quen ngủ trưa đều đặn có liên hệ nhân quả khiêm tốn giúp duy trì thể tích toàn bộ não bộ lớn hơn, hỗ trợ làm chậm sự teo não do lão hóa. Dù vậy, người dân chỉ nên ngủ ngắn dưới 30 phút để tránh nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Một giấc ngủ trưa ngắn khoảng 30 phút có thể giúp hạ nồng độ hormone căng thẳng, đưa lượng bạch cầu và chất gây viêm interleukin-6 trở về mức cân bằng sau đêm thiếu ngủ. Tuy nhiên, giấc ngủ ngắn chỉ là giải pháp tạm thời và không thể thay thế giấc ngủ đêm trọn vẹn.
Bán hạ bắc chế đã được khoa học thực nghiệm chứng minh có tác dụng an thần, rút ngắn thời gian vào giấc và kéo dài giấc ngủ sâu. Hiệu quả này đạt được nhờ khả năng tác động hiệp đồng lên hệ thống thụ thể GABA(A) trong não bộ, mang lại giải pháp an toàn cho người mất ngủ do đờm nhiệt.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng chiết xuất nước và cồn từ bán biên kỳ (*Pteris semipinnata*) sở hữu hoạt tính ức chế vi khuẩn mạnh mẽ. Dù chưa thể thay thế kháng sinh đặc hiệu, dược liệu này hứa hẹn tiềm năng lớn trong việc phát triển các hợp chất tự nhiên hỗ trợ chống lại vi sinh vật gây bệnh.
Cây bán biên kỳ chứa nhiều hoạt chất nhóm diterpenoid có khả năng gây độc và kích hoạt quá trình tự chết của tế bào ung thư gan, phổi, dạ dày, đại trực tràng và vòm họng. Tuy nhiên, các kết quả này chủ yếu mới dừng lại ở mô hình ống nghiệm và thử nghiệm hạt nano trên chuột, chưa thể thay thế thuốc điều trị trên người.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất bán hạ bắc hỗ trợ hạ triglyceride, axit béo tự do và giảm tích tụ mỡ thông qua tăng sinh nhiệt và oxy hóa chất béo. Dù vậy, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở thử nghiệm động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu cho thấy bèo lục bình chứa nhiều polyphenol, flavonoid và có khả năng quét gốc tự do mạnh trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức tế bào và ống nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả chống lão hóa.
Thức đêm liên tục gây đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, dẫn đến rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột và suy giảm các vi khuẩn có lợi. Mối quan hệ hai chiều này làm tăng phản ứng viêm, suy yếu hàng rào bảo vệ ruột và nâng cao nguy cơ mắc bệnh lý chuyển hóa, thần kinh.
Chiết xuất và tinh dầu cây bách xù chứa dồi dào hợp chất polyphenol cùng flavonoid, mang lại khả năng chống oxy hóa mạnh và ức chế quá trình peroxy hóa lipid. Dù các mô hình thực nghiệm ghi nhận tiềm năng hạ mỡ máu, bằng chứng hiện tại vẫn giới hạn ở động vật và ống nghiệm, chưa đủ cơ sở thay thế thuốc điều trị.
Nhiều nghiên cứu khoa học xác nhận sức mạnh cơ bắp, công suất bùng nổ và khả năng co cơ tối đa của con người đạt đỉnh vào cuối buổi chiều và đầu tối (khoảng 16:00 - 19:00). Hiện tượng này xuất phát từ nhịp tăng thân nhiệt sinh học, giúp giảm độ nhớt cơ bắp và tối ưu hóa khả năng dẫn truyền thần kinh vận động.
Tập thể dục vào tối muộn, đặc biệt dưới ánh đèn phòng tập rực sáng và cường độ làm nhịp tim tăng cao, có thể làm giảm mức tiết hormone melatonin và đẩy lùi nhịp sinh học vào tối hôm sau. Chuyển lịch tập sang buổi sáng hoặc giảm cường độ, hạn chế ánh sáng mạnh vào buổi tối giúp bảo vệ giấc ngủ tốt hơn.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất butterbur chuẩn hóa có thể giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng tương đương thuốc cetirizine mà ít gây buồn ngủ hơn. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng vẫn còn mâu thuẫn giữa các thử nghiệm đối chứng giả dược, đòi hỏi người bệnh phải thận trọng khi lựa chọn.
