Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
299 bài, trang 6 trên 15
Long nhãn chứa nhiều chất chống oxy hóa và GABA - chất ức chế dẫn truyền thần kinh giúp làm dịu tâm trạng. Tuy nhiên, hiệu quả hỗ trợ giấc ngủ của cùi nhãn phụ thuộc vào liều lượng và dạng chế biến, không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ chuyên khoa.
Căng thẳng tâm lý kéo dài kích hoạt liên tục trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, làm nồng độ cortisol tăng cao mạn tính. Tình trạng này làm suy yếu hoạt tính và số lượng tế bào diệt tự nhiên (NK), ức chế quá trình giám sát miễn dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển, di căn.
Ngổ trâu là loại rau quen thuộc chứa nhiều hợp chất sinh học có tiềm năng ức chế làm dịu hệ thần kinh trung ương, kháng viêm và giảm đau trên mô hình thực nghiệm. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ để xem ngổ trâu là thuốc chữa mất ngủ, người dùng chỉ nên sử dụng như thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng an toàn.
Nhiều nghiên cứu y khoa quy mô lớn xác nhận việc tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí làm tăng đáng kể nguy cơ trầm cảm. Bụi mịn và khí thải giao thông có thể xâm nhập cơ thể, kích hoạt hiện tượng viêm thần kinh, làm cạn kiệt serotonin và gây rối loạn điều hòa cảm xúc.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận việc sống gần các trục đường lớn làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ và teo cấu trúc não ở người cao tuổi. Thủ phạm chính là bụi mịn và khí thải giao thông gây tổn thương mạch máu não, trong khi tiếng ồn giao thông không đóng vai trò quyết định.
Uống trà ngũ vị tử buổi tối có thể hỗ trợ giấc ngủ nhờ khả năng xoa dịu trục căng thẳng HPA, tăng biểu hiện thụ thể melatonin và cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh GABA, Serotonin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu ở mức tiền lâm sàng, đòi hỏi dùng đúng liều lượng và thời điểm.
Tình trạng mệt mỏi, chán chường trong những ngày mưa dầm không phải do bạn lười biếng. Hiện tượng này bắt nguồn từ sự sụt giảm ánh sáng mặt trời làm suy giảm sản xuất serotonin ở não bộ và có thể kích hoạt hội chứng rối loạn cảm xúc theo mùa.
Uống trà ngũ vị tử nam có thể hỗ trợ thư giãn nhờ các hợp chất lignan tác động lên thụ thể serotonin 5-HT1A giúp an thần trong nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng ở mô hình động vật, người dùng không nên xem đây là thuốc chữa mất ngủ tức thì.
Uống một tách trà ngải thơm ấm trước khi ngủ giúp xoa dịu hệ thần kinh trung ương nhờ cơ chế điều hòa thụ thể GABA, làm giảm bớt tín hiệu căng thẳng và rút ngắn thời gian vào giấc ngủ. Thói quen ấm áp này mang lại sự thư thái tự nhiên, hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn mà không gây tác dụng phụ nặng nề.
Uống trà ngũ gia bì buổi tối có thể hỗ trợ giải tỏa căng thẳng và tạo cảm giác thư thái nhờ các hoạt chất thích nghi (adaptogen) giúp cân bằng trục nội tiết và điều hòa cortisol. Tuy nhiên, loại trà này chỉ đóng vai trò hỗ trợ thần kinh nhẹ nhàng chứ không mang tác dụng gây ngủ tức thì như thuốc điều trị.
Khi trời chuyển sang mùa u ám, mưa phùn hoặc mùa đông lạnh giá, nhiều người thường cảm thấy uể oải, ngủ nhiều nhưng vẫn mệt mỏi và thèm tinh bột mất kiểm soát. Y học gọi đây là chứng trầm cảm theo mùa (SAD), một dạng rối loạn khí sắc bắt nguồn từ sự xáo trộn nhịp sinh học và hormone melatonin khi cơ thể thiếu ánh sáng tự nhiên.
Tâm trạng dễ bực bội và xu hướng hành xử hung hăng khi đối mặt với căng thẳng bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa cortisol, serotonin và testosterone, làm suy yếu chức năng kiểm soát của vỏ não trước trán trước các xung động bản năng.
Ngửi tinh dầu lá nguyệt quế có thể hỗ trợ an thần và thư giãn tinh thần nhờ các hoạt chất như linalool và cineole tác động lên hệ thần kinh. Tuy nhiên, hiệu quả này chủ yếu được ghi nhận ở nghiên cứu tiền lâm sàng và chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị lo âu.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng khẳng định nhụy hoa nghệ tây với liều 30 mg mỗi ngày có hiệu quả giảm triệu chứng trầm cảm nhẹ đến vừa vượt trội so với giả dược. Tác dụng nâng đỡ tâm trạng này tương đương một số thuốc chống trầm cảm thông thường, nhưng người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Trầm cảm và lo âu sau sốt xuất huyết nặng có thể bắt nguồn từ phản ứng viêm toàn thân, tổn thương vi mạch não và sự tấn công thần kinh của virus Dengue chứ không chỉ là suy nhược thông thường. Việc nhận biết sớm các biến đổi tâm lý kéo dài giúp người bệnh được can thiệp kịp thời và phục hồi toàn diện.
Nắng nóng kéo dài làm gián đoạn giấc ngủ ban đêm chứ không nâng cao chất lượng nghỉ ngơi. Nhiệt độ môi trường tăng cao cản trở quá trình hạ nhiệt độ lõi cơ thể, dẫn đến rút ngắn tổng thời gian ngủ, giảm hiệu quả giấc ngủ và gia tăng số lần thức giấc giữa đêm.
Say nắng làm tăng thân nhiệt, khiến lưu lượng máu nuôi não suy giảm trong khi nhu cầu chuyển hóa tăng cao, đồng thời phá vỡ hàng rào máu não. Sự kết hợp giữa phù não, độc tố đường ruột tràn vào máu và rối loạn chuyển hóa tế bào thần kinh là nguyên nhân dẫn đến suy giảm nhận thức và trí nhớ tạm thời.
Căng thẳng tâm lý tác động trực tiếp lên trục não - ruột, làm hạ thấp ngưỡng chịu đau và kích hoạt tế bào mast niêm mạc. Tình trạng tăng nhạy cảm nội tạng này khiến ngay cả một lượng khí nhỏ sinh ra từ quá trình lên men đường lactose cũng có thể châm ngòi cho những cơn đau bụng dữ dội.
Chiết xuất rễ cây mật nhân (Tongkat Ali) chứa các hoạt chất sinh học giúp điều hòa trục nội tiết, hạ nồng độ hormone căng thẳng cortisol và nâng cao testosterone tự do. Nhờ đó, loại thảo dược này hỗ trợ cải thiện rõ rệt tâm trạng lo âu, giận dữ và tăng cường khả năng phục hồi thể chất trước áp lực mạn tính.
Rau mùi tây chứa hàm lượng phong phú flavonoid apigenin, hoạt chất có khả năng vượt qua hàng rào máu não và điều hòa hệ thụ thể GABA để tạo cảm giác dịu thần kinh. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận tác dụng an thần và cải thiện tâm trạng, thử nghiệm trên người cho thấy apigenin không chữa được chứng mất ngủ mãn tính.
