Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.522 bài, trang 176 trên 177
Bán hạ bắc (Pinellia ternata) là dược liệu có lịch sử dùng khoảng 2000 năm trong y học cổ truyền, tác dụng chính là tiêu viêm, cầm nôm, chống ho, kháng sinh và kháng un, nhưng cần chế với gừng, mật nhĩ để giảm độc.
Bán hạ bắc (Pinellia ternata) có thể gây tác dụng phụ như kích ứng da, buồn nôm nếu dùng quá liều, và độc tính cục bộ nếu không qua xử lý. Cần lưu ý về chất lượng, nguồn gốc và kiểm soát liều dùng để tránh ô nhiễm kim loại nặng.
Bán hạ bắc (Pinellia ternata) có tác dụng chống ho, giảm nôm, kháng sinh và kháng un nhờ các hoạt chất như Pinellia ternata polysaccharide, nhưng hiệu quả chủ yếu được chứng minh ở mô hình thí nghiệm chưa rõ ở người.
Bán biên kỳ (Pteris semipinnata) chứa nhiều diterpenoid như ent-kaurane và pterosin, trong đó hợp chất 5F tiềm nhiễn có khả năng ức chế VEGF, kiểm soát chu trình tế bào và ức chế NF-kB, gợi ý tiềm năng chống un và chống viêm. Tuy nhiên, công dụng lâm sàng chưa được chứng minh rõ ràng.
Bán biên kỳ (Pteris semipinnata) chứa hợp chất 5F và 4F, có hoạt chất ức chế protein VEGF và ảnh hưởng chu trình tế bào qua NF-kappaB, FAK. Tuy nhiên chưa có bằng chứng lâm sàng, chỉ nên dùng tham khảo sau khi tham khảo bác sĩ.
Bài hương (Hyssopus officinalis) có tác dụng làm nước hoa, kem dưỡng, xà phòng, nấu nước gội đầu giúp mượt tóc, đuổi gián, trị ghẻ, lở loét, ngứa ngáy ngoài da và thay thế trầm hương khi đốt. Tuy nhiên, rễ cây có độc tính cao nếu ăn nhầm nên phải dùng dưới sự hướng dẫn chuyên gia.
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thuộc họ Plumbaginaceae, dùng trong y học cổ truyền trị hắc lào, mụn nhọt, nấy da và tê thấp, nhưng chứa chất độc gây kích ứng da, nên dùng phải dưới sự hướng dẫn chuyên gia.
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thân thảo chứa plumbagin, dùng truyền thống ngâm rượu bôi da trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da, tê thấp; tuy nhiên chứa chất độc, tiếp xúc trực tiếp có thể gây bỏng da, dị ứng nặng, nên chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khuyến cáo điều trị tại Việt Nam.
Bạc hà (Mentha spicata, Mentha arvensis) là thảo dược thuộc họ Lamiaceae, dùng phổ biến trong ẩm thực và y học cổ truyền ở Việt Nam và châu Âu. Theo kinh nghiệm truyền thống, trà bạc hà giúp giảm ruột kích thích, nước bạc hà kháng khuẩn và sạch răng, nhưng chưa có nghiên cứu lâm sàng khẳng định hiệu quả cụ thể.
Ba kích (Morinda officinalis), còn gọi là Bajitian trong Y dược Trung Quốc, là dược liệu lâu đời thuộc họ Cà phê, được dùng phổ biến ở Trung Quốc và Đông Á với nhiều công dụng điều trị bệnh.
Ba kích (Morinda officinalis How) chứa nhiều hoạt chất như MOPs, iridoids, naphthoates, anthraquinones và monoterpenes, trong đó MOPs là thành phần chính, mang hoạt tính kháng oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào, tuy nhiên chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể.
Ba kích (Morinda officinalis) chưa có báo cáo hồ sơ độc tính khi chưa qua kiểm định, và bề mặt dễ bị nhiễm vi khuẩn, nấm. Nên chọn sản phẩm đã kiểm định an toàn sinh học. Hiệu quả chống viêm, kháng oxy hóa được chứng minh ở mô hình thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để kết luận điều trị bệnh nhân thực sự.
Ba gạc hoa đỏ (Rauvolfia serpentina) có tác dụng thanh nhiệt giáng hoả, hoạt huyết, giải độc, giảm huyết áp từ trung ương, làm chậm tim và an thần gây ngủ. Tuy nhiên, chưa có liều lượng và cách dùng cụ thể rõ ràng, nên cần tham khảo chuyên gia trước khi sử dụng.
Atiso (Cynara scolymus) chứa cynarin và các polyphenol như axit quinic, axit caffeic, axit chlorogenic, luteolin-7-glucoside, tập trung ở lá và capitula. Các hợp chất này bảo vệ gan qua hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và có khả năng kháng nấm. Nghiên cứu lâm sàng nhỏ cho thấy giảm ALT/AST ở viêm gan béo không do rượu, nhưng nên tham khảo bác sĩ khi có tiền sử tắc mật.
Atiso (Cynara scolymus) là loại rau/dược liệu chứa cynarin, được nghiên cứu hỗ trợ chức năng gan và tiêu hóa chất béo ở mô hình động vật, nhưng chưa có đủ bằng chứng khuyến cáo điều trị bệnh gan hay bệnh tiêu hóa ở người.
Nhân sâm châu Á (Panax ginseng) có thể hỗ trợ nhận thức, giảm mệt mỏi, cải thiện yếu tố tim mạch và chức năng tình dục, nhưng bằng chứng chưa đồng nhất. Không dùng cho phụ nữ mang thai, trẻ em. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Asian Ginseng (Panax ginseng C.A. Meyer) là thảo dược có thành phần ginsenosides. Nghiên cứu gợi ý hỗ trợ chức năng nhận thức ở người trưởng thành trung niên (kết hợp ginkgo), cải thiện chỉ số chuyển hóa ở tiền tiểu đường/tiểu đường, giảm nguy cơ cúm, hỗ trợ chức năng sinh sản ở ED. Tuy nhiên bằng chứng còn hạn chế và mâu thuẫn. Dùng ngắn hạn (≤6 tháng) dường như an toàn, nhưng cần thận tráng cho thai kỳ, trẻ em, bệnh nền.
Chưa có bằng chứng đủ mạnh chứng minh ashwagandha an toàn và hiệu quả khi dùng thường xuyên lâu dài. Một số nghiên cứu ngắn hạn (2–4 tháng) gợi ý lợi ích cho giấc ngủ, giảm căng thẳng và chức năng sinh sản nam, nhưng lợi ích và rủi ro dùng kéo dài vẫn chưa rõ rệt.
Ashwagandha không phải 'thuốc toàn năng' như quan niệm dân gian. Khoa học chỉ khẳng định một số lợi ích hạn chế như hỗ trợ giảm căng thẳng nhẹ và cải thiện chất lượng tinh trùng ở nam tính, trong khi nhiều tuyên bố khác như tăng cường miễn dịch, nâng cấp thể lực hay điều trị COVID-19 đều chưa có bằng chứng thuyết phục.
Lô hội (Aloe vera) là cây thảo mộc có lịch sử dùng trong y học truyền thống và hiện nay được nghiên cứu nhỏ gợi ý hỗ trợ điều trị mụn, bỏng, tiểu đường, nhưng chưa có bằng chứng mạnh và có rủi ro gây phản ứng dị ứng hoặc độc tính gan khi dùng đường uống chưa khử màu.
