Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.832 bài, trang 230 trên 242
Hoàng kỳ hỗ trợ cải thiện hội chứng mệt mỏi mạn tính nhờ cơ chế bảo vệ chức năng ty thể, giảm viêm và điều hòa vi sinh đường ruột. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận chiết xuất thảo dược này giúp giảm tỷ lệ mệt mỏi rõ rệt, nhưng người bệnh cần dùng đúng cách và không thay thế phác đồ y khoa.
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận các hợp chất polyphenol trong acai có khả năng thúc đẩy sản sinh nitric oxide, hỗ trợ giãn mạch nội mô và cải thiện huyết áp. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở chiết xuất hạt trên động vật, do đó acai chỉ đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng chứ không thể thay thế thuốc điều trị.
Bằng chứng khoa học khẳng định tắm hoặc ngâm nước nóng sau tập không làm tăng tình trạng viêm hay sưng tấy các vi tổn thương cơ bắp. Ngược lại, nhiệt liệu pháp đúng cách ở mức 38-40 độ C giúp điều hòa phản ứng miễn dịch, kiểm soát bạch cầu và hỗ trợ phục hồi chức năng cơ hiệu quả.
Uống nước acai tươi chưa tiệt trùng tiềm ẩn nguy cơ mắc bệnh Chagas cấp tính do nhiễm ký sinh trùng Trypanosoma cruzi. Mầm bệnh xâm nhập do bọ xít hút máu hoặc phân côn trùng lẫn vào quả trong chế biến thủ công, có thể gây biến chứng tim mạch nghiêm trọng và tử vong nếu chậm điều trị.
Các thử nghiệm lâm sàng chứng minh nước súc miệng chiết xuất nha đam giúp giảm mảng bám, sưng và chảy máu nướu hiệu quả tương đương dung dịch sát khuẩn chlorhexidine mà không gây ố răng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ, không thay thế việc chải răng hay điều trị nha khoa chuyên sâu.
Nghiên cứu về acai hiện mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên tế bào ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có thử nghiệm trên người. Dù giàu polyphenol giúp kháng viêm, cản trở tăng sinh và kích thích tế bào ung thư tự hủy, acai hoàn toàn không phải thuốc điều trị và không thể thay thế phác đồ y khoa.
Nước ép anh đào chua hỗ trợ cải thiện thời lượng và chất lượng giấc ngủ ở mức độ vừa phải, không chữa khỏi hoàn toàn mất ngủ. Nước ép cung cấp melatonin tự nhiên, tryptophan cùng chất chống oxy hóa giúp kéo dài giấc ngủ, giảm thức giấc giữa đêm, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Couroupita (Đầu lân) có tiềm năng kháng viêm và giảm đau nhờ hợp chất phenolic, flavonoid, alkaloid, nhưng bằng chứng còn sơ bộ, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người, nên chưa khuyến cáo dùng điều trị cụ thể.
Đầu lân (Couroupita guianensis) là cây dược liệu có tính chất kháng viêm, kháng sinh và giảm đau, được dùng truyền thống để điều trị đau khớt, bệnh da, nhưng công dụng chưa được khẳng định rõ bởi nghiên cứu khoa học tại Việt Nam.
Dâu gai (Maclura tricuspidata) là cây thân liễn có quả tím đỏ ngọt thanh, được dùng truyền thống ở Đông Á để điều trị viêm, đau khớp, tiểu đường và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại chủ yếu dựa trên kiểm nghiệm in vitro và thí nghiệm trên chuột, chưa có chứng minh rõ tác dụng lâm sàng ở con người.
Dâu gai có thể dùng ăn trựng dôi, nấu chè hoặc pha trà sủi để tận dụng vị ngọt thanh và hợp chất phytophenolic. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị béo phì hay tiểu đường.
Đậu đen cung cấp protein, khoáng chất tốt cho sức khỏe, nhưng chưa có bằng chứng khoa học mạnh cho tác dụng điều trị bệnh. Nên dùng điều độ, kết hợp thực phẩm khác và tham khảo bác sĩ khi có bệnh nền.
Có thể dùng đậu đen thường xuyên nhưng nên điều độ. Bài viết cho rằng đậu đen hỗ trợ hạ lipid, ổn định đường huyết, giảm cân tốt nhưng các tác dụng này chưa được chứng minh khoa học rõ rệt. Người dùng nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng để điều trị bệnh.
Đào tiên (Crescentia cujete) là cây có tiềm năng lớn trong y học truyền thống nhờ các công dụng như chống độc rắn, điều trị bệnh tim mạch, tiêu chảy và các bệnh hô hấp, tuy nhiên các nghiên cứu hiện đại còn hạn chế chưa khai thác hết giá trị dược lý của nó.
Dành dành (Gardenia jasminoides Ellis) là cây thơm và thảo dược truyền thống với hoạt tính kháng nấm, hỗ trợ điều trị tiểu đường, hạ áp và thanh nhiệt, nhờ các hợp chất như geniposide và carotenoid (crocins).
Đảng sâm bắc (Codonopsis pilosula) là thảo dược bổ thận, chống mệt, có hoạt tính chống khối u và tiềm năng điều trị Alzheimer, nhưng cơ chế và hiệu quả lâm sàng chưa rõ nên cần tham khảo bác sĩ trước dùng.
Bài viết chưa cung cấp liều dùng và cách bảo quản cụ thể cho Đảng sâm bắc; các công dụng như chống khối u và điều trị Alzheimer chỉ ở giai đoạn nghiên cứu phòng lab, cần tham khảo chuyên gia trước khi dùng.
Chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh tác dụng phụ nghiêm trọng của Đảng sâm bắc ở người, nhưng do chưa rõ cơ chế hoạt động và hiệu quả lâm sàng, người dùng nên tham khảảo bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt khi điều trị un hoặc Alzheimer.
Đảng sâm bắc (Codonopsis pilosula) có tiềm năng chống khối u tế bàn đảo họ thanh và điều trị bệnh Alzheimer qua các mạng lưới sinh học phức tạp, nhưng cơ chế chính xác và hiệu quả lâm sàng chưa được chứng minh rõ ràng, cần nghiên cứu lâm sàng lớn trên người.
Bồ công anh chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị; dùng ở mức thực phẩm thường thấy được coi an toàn, nhưng nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng liều cao, mang thai, cho con bú hoặc dùng kèm thuốc.
