Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.832 bài, trang 234 trên 242
Cỏ râu mèo (Orthosiphon aristatus) có hoạt chất lợi tiểu mạnh, hỗ trợ tiểu tiện, trừ sỏi thận, sỏi túi mật, nhưng bằng chứng điều trị huyết áp cao, bệnh thận còn sơ bản, chủ yếu từ nghiên cứu laboratorial và động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng lớn trên người.
Cỏ râu mèo (Orthosiphon aristatus) có tác dụng lợi tiểu mạnh, hỗ trợ chức năng thận, điều trị sỏi thận, sỏi túi mật, ngăn ngừa bệnh gan NAFLD, và thể hiện hoạt tính kháng viêm, kháng oxy hóa. Tuy nhiên, cơ chế hoạt chất chưa được làm rõ hoàn toàn, cần nghiên cứu thêm.
Cỏ mực (Eclipta prostrata) chứa nhiều hoạt chất như wedelolactone, demethylwedelolactone, alpha-formylterthienyl, polyacetylen và một số glycoside mới. Các hợp chất này có cơ chế kháng viêm thông qua ức chế sản xuất NO, PGE2 và TNF-alpha, đồng thời hoạt tính ức chế DGAT1 và alpha-glucosidase, gợi ý tiềm năng hỗ trợ điều trị bệnh mỡ, tiểu đường và rối loạn chuyển hóa chất béo.
Cỏ mực có thể gây dị ứng ở người nhạy cảm với họ Cúng, và cần điều chỉnh liều dùng phù hợp để tránh độc tích lũy. Người mang thai, cho con bú hoặc đang dùng thuốc chống đông nên tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng.
Chưa có bằng chứng khoa học lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị của Cỏ bấc đèn. Công dụng thanh tâm, giáng hỏa, lợi thủy chủ quan dựa trên kinh nghiệm dân gian, nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài.
Quế (Cinnamomum verum) chứa cinnamaldehyde, eugenol và coumarin, có hoạt tính sinh học tiềm năng nhưng chưa có bằng chứng khoa học vững chắc hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường, giảm cân hay viêm mũi. Quế cassia chứa coumarin gây độc gan nếu dùng lâu dài ở liều cao.
Chuối (Musa spp.) là dược liệu truyền thống dùng cho buồn nôn, tiêu chảy, hỗ trợ dinh dưỡng người già, trẻ em; tuy nhiên tài liệu này chưa có bằng chứng khoa học khẳng định vai trò điều trị cụ thể, chỉ nêu giá trị dinh dưỡng (89 kcal/100g, giàu carb, chất xơ).
Chuối cung cấp năng lượng chính từ carb (22.8g/100g), chất xơ ăn không hấp thu giúp điều chỉnh tốc độ tiêu hoá, kali hỗ trợ cân bằng điện giải phẫu và huyết áp. Một số hoạt chất từ thực vật và nấm có tính kháng viêm, chống oxy hóa, nhưng bằng chứng cụ thể về chuối chưa đủ để kết luận cơ chế chi tiết.
Chùm ngây (Moringa oleifera) có một số bằng chứng khoa học ban đầu về lợi ích như chống un tàu hóa, tăng cường sữa mẹ sau sinh, cải thiện độ bền sữa răng, nhưng quy mô nghiên cứu còn hạn chế, kết quả chưa đồng nhất, chưa đủ khuyến nghị điều trị cụ thể.
Chùm ngây có giá trị dinh dưỡng và tính năng chứa nhiều chất tốt cho sức khỏe, nhưng một số quan niệm dân gian chưa được chứng minh bằng bằng chứng khoa học đủ mạnh, đặc biệt trong điều trị tiểu đường. Khi sử dụng, cần lưu ý các chất chống dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa.
Chùm ngây có thể dùng như thực phẩm bổ sung dinh dưỡng thường xuyên với liều lượng vừa phải, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị bệnh cụ thể, nên không nên dùng thay thế thuốc.
Chùm ngây (Moringa oleifera) là câ gỗ nhỏ giàu dinh dưỡng và hợp chất hoạt chất, dùng được toàn cây (lá, hoa, quả, hạt, rễ) với tính năng chống tiểu đường, kháng viêm; tuy nhiên chưa có bằng chứng khoa học cụ thể về liệu trình điều trị bệnh.
Chóc máu (Salacia chinensis) là cây dùng trong y học cổ truyền để hỗ trợ điều trị đái tháo đường type II, nhưng bằng chứng khoa học hiện đại còn thiếu và chưa đủ để khẳng định liệu pháp cũng như liều dùng cụ thể.
Chó đẻ răng cưa (Phyllanthus urinaria L.) chứa nhiều hoạt chất phenolic và flavonoid như corilagin, rutin, brevifolin carboxylic acid, geraniin, gallic acid và ellagic acid, có hoạt tính sinh học cao thông qua điều chỉnh các đường tín hiệu NF-kappaB, P13K/AKT và MAPKs, hỗ trợ các tác dụng kháng virus, kháng vi khuẩn, chống viêm và chống unxƯơng, tuy nhiên công dụng chữa trị cụ thể chưa được chứng minh khoa học rõ rệt.
Chó đẻ răng cưa (Phyllanthus urinaria L.) có bằng chứng khoa học hỗ trợ các hoạt tính kháng virus, kháng vi khuẩn, kháng viêm, chống ung thư và điều hòa miễn dịch nhờ các đường tín hiệu NF-kappaB, P13K/AKT, ERK/JNK/P38/MAPKs, tuy nhiên chứng minh lâm sàng còn hạn chế, chủ yếu ở viêm gan.
Chó đẻ răng cưa (Phyllanthus urinaria) có hoạt tính sinh học tiềm năng như kháng virus, chống viêm, chống uncông, nhưng chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh chứng minh hiệu quả điều trị cụ thể, đặc biệt là cho uncông gan. Cần nghiên cứu lâm sàng thêm.
Chó đẻ răng cưa chưa được chứng minh khoa học rõ rệt về hiệu quả điều trị, nên không nên dùng thường xuyên. Các nghiên cứu chủ yếu là in vitro và trên mô hình động vật, thiếu nghiên cứu lâm sàng lớn để xác định liều dùng an toàn.
Chay Bắc Bộ (Artocarpus tonkinensis) là cây thuốc cổ truyền dùng để điều trị đau nhức xương khớp và viêm khớp, với hoạt tính kháng viêm và ức chế phát triển bệnh ở mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng khẳng định hiệu quả trên người.
Chay Bắc Bộ (Artocarpus tonkinensis) có hoạt tính kháng viêm và ức chế tế bào un có hở ở mô hình thí nghiệm, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Chay Bắc Bộ có hoạt tính kháng viêm và giảm đau ở mô hình chuột, nhưng chưa có nghiên cứu lâm sàng đủ để khẳng định hiệu quả trên người, nên cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng điều trị bệnh.
