Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.832 bài, trang 241 trên 242
Biển súc (Polygonum aviculare L.) là cây thảo nhỏ thuộc họ Rau răm, có tác dụng điều trị kiết lị, táo bón, tiểu khó và tiềm năng chống un tử nhân, nhưng cần nghiên cứu lâm sàng để khẳng định công dụng điều trị cụ thể.
Bí đao có hỗ trợ một số tính năng sinh học như ức chế tăng trưởng tế bào unig thư và ảnh hưởng đường huyết theo nghiên cứu tế bào và động vật, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng RCT chứng minh lợi ích điều trị cụ thể ở người, nên các quan niệm dân gian như điều trị tiểu đường hay unig thư còn mang tính giả thuyết.
Bằng lăng nước (Lagerstroemia speciosa) có tác dụng hạ đường huyết, chống oxy hóa, kháng khuẩn, chống viêm, bảo vệ gan và hỗ trợ điều trị tiểm đường, béo phì, bệnh thận, nhưng cần nghiên cứu lâm sàng thêm để khẳng định hiệu quả và an toàn khi dùng thực tế.
Bách xù (Juniperus chinensis L.) là cây thuốc có nhiều công dụng như hỗ trợ điều trị cảm mạo phong hàn, giảm đau xương khớp, trị vàng da do viêm gan mạn, mề đay, nhọt độc, cải thiện tim mạch và kiểm soát đường huyết, nhưng cần dùng đúng liều và thời gian để tránh tác dụng phụ.
Bạch truật (Atractylodes macrocephala Koidz) là thảo dược lấy từ rễ khô, chứa hơn 79 hoạt chất, có tiềm năng chống viêm, giảm uric và hỗ trợ điều trị IBS, tiểu đường thần kinh. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu dựa trên nghiên cứu mô hình động vật và bài đánh giá hệ thống với mẫu nhỏ, cơ chế hoạt động chưa rõ.
Bạch mộc hương (Aquilaria sinensis) có tác dụng hành khí chỉ thống, giúp tiêu ứ trệ, hòa giải tỳ vị, thường dùng kết hợp với các thảo dược khác để điều trị bệnh lý đường tiêu hóa. Tuy nhiên, cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài, đặc biệt với người tiểu đường hoặc đang dùng thuốc kháng đường huyết.
Có thể dùng Bạch mộc hương thường xuyên nhưng nên điều chỉnh theo cơ thể và tư vấn bác sĩ. Cây có tác dụng hành khí chỉ thống, tiêu tích, hỗ trợ tiêu hóa và giảm đường huyết sau bữa ăn, nhưng bằng chứng khoa học còn hạn chế.
Bạch mộc hương (Aquilaria sinensis) có tác dụng hành khí chỉ thống, tiêu tích, giúp điều trị bệnh lý đường tiêu hóa theo quan niệm dân gian, nhưng hiệu quả cụ thể và liều dùng chính xác chưa được chứng minh rõ ràng bởi khoa học.
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thân thảo chứa plumbagin, dùng truyền thống ngâm rượu bôi da trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da, tê thấp; tuy nhiên chứa chất độc, tiếp xúc trực tiếp có thể gây bỏng da, dị ứng nặng, nên chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khuyến cáo điều trị tại Việt Nam.
Bạc hà Âu (Mentha spicata) là thảo dược có nguồn gốc châu Âu, được dùng gia vị và có một số công dụng y tế truyuyền thống như giảm kích thích ruột, kháng khuẩn da, sạch răng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học lâm sàng hiện còn hạn chế, chưa khẳng định rõ hiệu quả điều trị cụ thể.
Ba kích (Morinda officinalis), còn gọi là Bajitian trong Y dược Trung Quốc, là dược liệu lâu đời thuộc họ Cà phê, được dùng phổ biến ở Trung Quốc và Đông Á với nhiều công dụng điều trị bệnh.
Bạc hà (Mentha arvensis) chứa tinh dầu menthol, dùng hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau dạ dày, khó tiêu, giảm sốt, giảm đau tại chỗ. Có hoạt tính kháng viêm, kháng khuẩn, hỗ trợ điều trị tiểu đường. Nên dùng lá tươi hoặc lá khô, tránh tinh dầu thẳng lên da.
Ba kích (Morinda officinalis How) chứa nhiều hoạt chất như MOPs, iridoids, naphthoates, anthraquinones và monoterpenes, trong đó MOPs là thành phần chính, mang hoạt tính kháng oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào, tuy nhiên chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể.
Ba kích (Morinda officinalis) chưa có báo cáo hồ sơ độc tính khi chưa qua kiểm định, và bề mặt dễ bị nhiễm vi khuẩn, nấm. Nên chọn sản phẩm đã kiểm định an toàn sinh học. Hiệu quả chống viêm, kháng oxy hóa được chứng minh ở mô hình thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để kết luận điều trị bệnh nhân thực sự.
Atiso (Cynara scolymus) là loại rau/dược liệu chứa cynarin, được nghiên cứu hỗ trợ chức năng gan và tiêu hóa chất béo ở mô hình động vật, nhưng chưa có đủ bằng chứng khuyến cáo điều trị bệnh gan hay bệnh tiêu hóa ở người.
Ashwagandha là thảo dược cổ có lịch sử dùng trong Ayurveda khoảng 3.000 năm, được cho là adaptogen giúp chống căng thẳng, nhưng bằng chứng khoa học hiện đại còn hạn chế và chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể.
Ashwagandha (Withania somnifera) là thảo dược truyền thống, nhưng bằng chứng khoa học hỗ trợ hiệu quả cho các điều trị cụ thể như lo âu, mất ngủ, hoặc tăng testosterone vẫn còn hạn chế. Một số nghiên cứu nhỏ gợi ý lợi ích tiềm năng, nhưng cần thêm nghiên cứu lớn để khẳng định.
Ashwagandha có thể hỗ trợ giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ ở một số người, nhưng bằng chứng chưa đủ mạnh để khẳng định hiệu quả điều trị các bệnh cụ thể. Nên dùng ngắn hạn (dưới 3 tháng) và tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
Ashwagandha (Withania somnifera) chứa withanolides, các phytosteroid tổng hợp qua đường MVA và MEP, mang hoạt tính chống viêm, kháng viêm, chống stress, bảo vệ thần kinh và điều hòa miễn dịch qua các đường tín hiệu unc-1, NF-κB, PI3K/Akt, nhưng cơ chế cụ thể chưa chứng minh đầy đủ trong người.
Ashwagandha không phải 'thuốc toàn năng' như quan niệm dân gian. Khoa học chỉ khẳng định một số lợi ích hạn chế như hỗ trợ giảm căng thẳng nhẹ và cải thiện chất lượng tinh trùng ở nam tính, trong khi nhiều tuyên bố khác như tăng cường miễn dịch, nâng cấp thể lực hay điều trị COVID-19 đều chưa có bằng chứng thuyết phục.
