Nước ép cần tây trở thành xu hướng thanh lọc cơ thể được nhiều người theo đuổi mỗi sáng. Không ít người tin rằng uống loại nước này càng nhiều thì hiệu quả thải độc và giảm cân càng cao. Tuy nhiên, bất kỳ thực phẩm nào dù giàu dưỡng chất đến đâu cũng tiềm ẩn những tác động không mong muốn nếu dùng quá mức, đặc biệt đối với những nhóm người có tình trạng sức khỏe chuyên biệt.

Theo các nghiên cứu khoa học, nước ép cần tây chứa nhiều hoạt chất sinh học có tác dụng dược lý mạnh mẽ như hạ huyết áp, kiểm soát đường huyết và lipid máu [2, 4]. Chính vì chứa các thành phần có hoạt tính cao, việc uống quá nhiều nước ép cần tây không phù hợp với tất cả mọi người. Dữ liệu y khoa chỉ ra 5 nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng hoặc tránh lạm dụng thức uống này.

Nhóm nguy cơ: Người suy thận, rối loạn tuyến giáp và phụ nữ mang thai

Nghiên cứu về thành phần thực vật cho thấy cần tây (tên khoa học là Apium graveolens) thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), chứa một lượng lớn các hợp chất như phenolic acid, flavonoid, coumarin, terpenoid và phthalide [1]. Dù đây là những chất chống oxy hóa tự nhiên, việc nạp một lượng đậm đặc qua đường nước ép đòi hỏi cơ thể phải chuyển hóa và bài tiết liên tục [1].

Đối với người bệnh suy thận, việc dung nạp lượng lớn nước ép rau củ đậm đặc có thể tạo thêm áp lực bài tiết cho hệ tiết niệu. Hiện tại, các nghiên cứu can thiệp lâm sàng bằng chế phẩm cần tây chủ yếu tập trung vào người trưởng thành có chỉ số chuyển hóa tim mạch, hoàn toàn chưa có thử nghiệm an toàn nào trên bệnh nhân suy thận giai đoạn tiến triển [2].

Đối với phụ nữ mang thai, cần tây chứa các hoạt chất thực vật nhóm phthalide và coumarin tạo mùi đặc trưng và tác động lên thành mạch [1]. Việc uống nước ép đậm đặc với tần suất cao có thể tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp hoặc ảnh hưởng đến tuần hoàn tử cung, dù dữ liệu lâm sàng đối chứng trực tiếp trên phụ nữ có thai vẫn chưa được thực hiện [2].

Đối với người bị rối loạn chức năng tuyến giáp, việc sử dụng các loại nước ép thực vật sống kéo dài cần được cân nhắc kỹ. Trong các tài liệu nghiên cứu công bố, hoàn toàn chưa có dữ liệu lâm sàng nào chứng minh tính an toàn của việc uống nước ép cần tây liều cao ở người có bệnh lý tuyến giáp [2]. Nhóm đối tượng này bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng.

Người huyết áp thấp và người đang dùng thuốc trị tiểu đường

Một phân tích tổng hợp công bố năm 2025 trên 10 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với tổng cộng 511 người tham gia đã đánh giá tác động của cần tây lên các chỉ số sinh hóa [2]. Kết quả cho thấy các chế phẩm từ cần tây có tác dụng làm giảm đáng kể huyết áp tâm thu (SMD: -1,0; khoảng tin cậy 95%: -1,85 đến -0,14) và huyết áp tâm trương (SMD: -0,93; khoảng tin cậy 95%: -1,54 đến -0,33) [2].

Chính vì khả năng hạ huyết áp này, những người vốn có huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc điều trị cao huyết áp nếu uống quá nhiều nước ép cần tây có thể gặp tình trạng hạ huyết áp quá mức [2]. Sự sụt giảm huyết áp đột ngột dễ dẫn đến các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt hoặc choáng váng.

Cũng trong phân tích tổng hợp năm 2025 nói trên, các chế phẩm cần tây làm giảm rõ rệt đường huyết tương lúc đói (SMD: -0,80; khoảng tin cậy 95%: -1,58 đến -0,01) và giảm nồng độ triglyceride (SMD: -1,18; khoảng tin cậy 95%: -1,45 đến -0,91) [2]. Tác động này tuy có lợi cho người bị rối loạn chuyển hóa nhưng lại là nguy cơ với người bệnh tiểu đường đang dùng thuốc hạ đường huyết.

Nếu kết hợp cùng lúc thuốc điều trị và lượng lớn nước ép cần tây đậm đặc, nguy cơ tụt đường huyết quá mức hoàn toàn có thể xảy ra [2]. Dù nghiên cứu ghi nhận các chế phẩm cần tây liều trên 1.000 mg/ngày có hiệu quả cải thiện chỉ số tốt hơn và không có sự khác biệt đáng kể về tác dụng phụ so với giả dược, người bệnh nền vẫn cần sự giám sát của bác sĩ [2].

Cơ chế tác động và thành phần sinh học trong nước ép cần tây

Các tác động của cần tây lên cơ thể bắt nguồn từ nguồn dưỡng chất dồi dào có trong các bộ phận của cây. Một nghiên cứu chuyên sâu năm 2022 đã phân tích chất lượng của 26 giống cần tây và khảo sát thành phần hoạt tính trên 6 giống bằng phương pháp sắc ký lỏng và sắc ký khí ghép khối phổ (LC/MS và GC/MS) [1].

Kết quả định danh cho thấy nước ép từ 6 giống cần tây này chứa tới 71 loại phenolic acid, 38 flavonoid, 18 coumarin, 41 terpenoid và 11 phthalide [1]. Đáng chú ý, hàm lượng của 14 hợp chất có sự chênh lệch hơn 10 lần giữa các giống cần tây khác nhau [1]. Các giống cần tây có nguồn gốc từ Trung Quốc thường chứa nhiều hoạt chất sinh học hơn, trong khi giống từ Mỹ và châu Âu lại cho năng suất nước ép cao hơn [1].

Bên cạnh đó, nghiên cứu năm 2013 về chế biến nước ép cần tây cho biết flavonoid chiếm ưu thế nhất là các dẫn xuất của apigenin [3]. Nước ép cần tây tự nhiên có độ pH dao động trong khoảng từ 5,6 đến 6,2 [3]. Khi xử lý nhiệt hoặc thay đổi độ chua (acid hóa về pH 4,0), tỷ lệ chuyển hóa giữa các dạng liên kết apigenin glucoside có sự thay đổi rõ rệt [3].

Chính mạng lưới hoạt chất phong phú này mang lại khả năng chống oxy hóa, kháng viêm và hạ huyết áp [2, 4]. Tuy nhiên, sự biến thiên lớn về nồng độ hợp chất tùy thuộc vào nguồn giống và cách ép khiến người tiêu dùng khó kiểm soát được liều lượng hoạt chất thực tế nạp vào cơ thể mỗi ngày [1].

Nghiên cứu khoa học nói gì về hiệu quả và giới hạn?

Hiệu quả bảo vệ sức khỏe của cần tây cũng được ghi nhận trong nghiên cứu tiền lâm sàng năm 2021 trên mô hình chuột C57BL/6 bị béo phì do chế độ ăn nhiều chất béo [4]. Trong thử nghiệm này, chuột được chia thành 6 nhóm (15 con mỗi nhóm), cho ăn chế độ ăn chuẩn hoặc chế độ nhiều béo, kết hợp cho uống nước ép cần tây hoặc nước ép cần tây lên men vi sinh với liều 10 g/kg thể trọng mỗi ngày trong suốt 12 tuần [4].

Kết quả chỉ ra rằng quá trình lên men vi sinh làm tăng các thành phần hoạt tính trong nước ép cần tây như tổng polyphenol, flavonoid, vitamin C và enzyme SOD [4]. So với nước ép cần tây thông thường chỉ mang lại sự cải thiện nhẹ, nước ép cần tây lên men giúp ức chế đáng kể việc tăng trọng lượng cơ thể, ngăn ngừa rối loạn mỡ máu, ổn định đường huyết và giảm tích tụ mỡ nội tạng [4].

Phân tích trình tự gene 16S rRNA trong nghiên cứu này cho thấy nước ép lên men giúp điều chỉnh hệ vi sinh đường ruột [4]. Cụ thể, nó làm tăng tỷ lệ vi khuẩn Firmicutes/Bacteroidetes, gia tăng các lợi khuẩn như Lactobacillus, Ruminococcaceae_UCG-014, Faecalibaculum và Blautia, đồng thời giảm vi khuẩn có hại như Alloprevotella và Helicobacter [4].

Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng kết quả giảm mỡ nội tạng và biến đổi vi sinh vật này mới chỉ được chứng minh trên động vật thí nghiệm với dạng nước ép lên men, chưa thể xem là kết luận khẳng định trên cơ thể người [4]. Nước ép cần tây tươi thông thường không qua lên men chỉ mang lại những chuyển biến rất hạn chế trong nghiên cứu trên chuột [4].

Hơn nữa, trong phân tích tổng hợp trên người năm 2025, chế phẩm từ hạt cần tây hoặc liều trên 1.000 mg/ngày cho thấy tác động rõ rệt hơn so với các bộ phận khác [2]. Đồng thời, cần tây hoàn toàn không có tác động tổng thể lên cholesterol toàn phần, mỡ xấu LDL hay mỡ tốt HDL [2].

Những hiểu lầm thường gặp khi dùng nước ép cần tây

Nhiều người lầm tưởng nước ép cần tây tươi có thể chữa khỏi bệnh cao huyết áp, mỡ máu hoặc tiểu đường. Thực tế, các nghiên cứu lâm sàng chỉ khẳng định chế phẩm cần tây hỗ trợ cải thiện huyết áp, đường huyết lúc đói và triglyceride, không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa [2].

Một ngộ nhận phổ biến khác là uống nước ép càng nguyên chất, không qua xử lý thì càng giữ trọn vẹn dưỡng chất. Nghiên cứu thực nghiệm năm 2020 khi khảo sát khả năng lên men nước ép thực vật cho thấy nước ép cần tây tươi ban đầu có tổng lượng vi sinh vật hiếu khí ở mức 1,82 ± 0,02 Log CFU/mL và độ pH khoảng 5,8 [5].

Dù mức nhiễm khuẩn ban đầu này thấp hơn nhiều so với một số loại củ khác, nước ép rau củ sống nếu không được rửa kỹ hoặc bảo quản lạnh đúng cách vẫn có nguy cơ nhiễm khuẩn từ môi trường [5]. Khi được lên men với chủng vi khuẩn lactic (Lactobacillus), số lượng nấm men và nấm mốc trong nước cần tây mới giảm xuống còn 1 Log CFU/mL [5].

Ngoài ra, việc lọc bỏ toàn bộ bã xơ để lấy nước ép cũng làm mất đi lượng chất xơ không hòa tan có ích cho nhu động ruột. Nước ép cần tây cũng không phải là "thần dược" đốt cháy mỡ thừa thần tốc như nhiều lời đồn thổi trên mạng xã hội [4].

Hướng dẫn áp dụng an toàn trong thực đơn hằng ngày

Để tận dụng các dưỡng chất từ cần tây mà không gặp tác dụng bất lợi, người khỏe mạnh bình thường chỉ nên uống một lượng vừa phải mỗi ngày. Không nên uống dồn dập vào lúc bụng quá đói nếu cơ thể có tiền sử đau dạ dày hoặc nhạy cảm về tiêu hóa.

Trước khi ép, cần tây phải được rửa thật sạch dưới vòi nước chảy để loại bỏ đất cát và dư lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Nên uống ngay sau khi ép để hạn chế quá trình oxy hóa các hợp chất tự nhiên [3]. Không nên để nước ép ở nhiệt độ phòng quá lâu vì vi sinh vật có thể phát triển [5].

Nếu cảm thấy vị nồng của phthalide khó uống, có thể kết hợp cần tây cùng một số loại củ quả quen thuộc khác để dễ uống hơn [1]. Tuyệt đối không tự ý dùng nước ép cần tây thay thế cho các loại thuốc điều trị bệnh mạn tính đang được bác sĩ chỉ định [2].

Tóm lại, nước ép cần tây là thức uống tự nhiên giàu polyphenol và flavonoid hữu ích cho hệ tuần hoàn và chuyển hóa [2, 4]. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có chừng mực và phù hợp với từng thể trạng. Người có bệnh lý nền về thận, huyết áp, tiểu đường hoặc phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi đưa vào chế độ ăn thường xuyên.