Nấm mèo là nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn hàng ngày. Nhiều người lo ngại ăn thường xuyên gây khó tiêu, nặng bụng.

Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng xác định số gam nấm mèo cụ thể mỗi tuần để ngăn đầy bụng. Bằng chứng hiện có ghi nhận chất xơ nấm đen hỗ trợ lưu thông phân [1], nhưng chế độ nhiều xơ và nấm nói chung dễ gây chướng bụng tạm thời do sinh khí ruột [2], [3], [4].

Bằng chứng nghiên cứu về nấm và hệ tiêu hóa

Một nghiên cứu của Kim và cộng sự theo dõi người dùng chất xơ từ nấm đen trong 4 tuần [1]. Kết quả cho thấy can thiệp cải thiện khuôn phân và giảm thời gian lưu chuyển chất thải trong đại tràng [1]. Dữ liệu từ Cummings chỉ ra lượng xơ bổ sung giúp rút ngắn thời gian thức ăn qua ruột từ 2,4 ngày xuống 1,6 ngày [1].

Thử nghiệm ngẫu nhiên chéo trên 32 người lớn khỏe mạnh ăn nấm mỡ hai lần mỗi ngày trong 10 ngày [3]. Triệu chứng đường tiêu hóa tăng lên trong ngày 1 và ngày 2 [3]. Can thiệp làm tăng trọng lượng phân và xuất hiện mảnh nấm chưa tiêu hóa trong phân, nhưng không làm đổi lượng hydro hơi thở hay acid béo chuỗi ngắn [3].

Vì sao chất xơ dễ gây đầy hơi và chướng bụng?

Thành tế bào nấm chứa chitin, beta-glucan và mannan không bị enzyme tiêu hóa người phân giải [5]. Phần chất xơ này khi xuống đại tràng kích thích vi khuẩn phát triển và lên men [1]. Quá trình lên men sinh thêm thể tích khí, làm giãn đại tràng và thúc đẩy nhu động ruột [1].

Thử nghiệm DASH-Sodium ghi nhận chế độ ăn nhiều xơ gây đầy hơi nhiều hơn chế độ ít xơ [2]. Thức ăn nhiều xơ làm chậm rỗng dạ dày và cản trở tốc độ di chuyển khí dọc đường ruột [2]. Đồng thuận y khoa chỉ ra chất xơ không hòa tan gây sinh khí và đầy trướng bụng nhiều hơn chất xơ hòa tan [4]. Ngoài ra, thử nghiệm ống nghiệm cho thấy beta-glucan chuỗi dài lên men nhanh ở pha sau, tạo nhiều khí đường ruột [6].

Điều chưa biết

Các trích đoạn nghiên cứu chưa cung cấp hàm lượng chất xơ chính xác trên nấm mèo tươi hoặc khô. Chưa có thử nghiệm xác định ngưỡng ăn nấm mèo tối đa mỗi tuần không gây khó tiêu. Tác động của các biện pháp ngâm, nấu chín nấm mèo đối với mức độ sinh khí đường ruột cũng chưa được nghiên cứu kiểm chứng.

Ai nên thận trọng khi dùng?

Người có hội chứng ruột kích thích hoặc dễ chướng bụng cần lưu ý, do chất xơ không hòa tan làm tăng triệu chứng đầy hơi [4]. Nam giới trong nghiên cứu DASH bị đầy bụng nhiều hơn nữ giới khi ăn nhiều xơ, liên quan đến mật độ vi khuẩn nhóm Bacteroidetes cao hơn [2]. Người đột ngột tăng lượng nấm trong khẩu phần có thể gặp khó chịu tiêu hóa trong 1–2 ngày đầu [3].

Gợi ý cách dùng nấm mèo an toàn

Nghiên cứu không đưa ra liều lượng gam chuẩn theo tuần, vì vậy chỉ nên dùng nấm mèo ở lượng vừa phải trong các món xào, súp hoặc nem. Nên đưa nấm vào thực đơn từ từ để hệ vi sinh đường ruột kịp thích nghi với lượng xơ mới [3]. Uống đủ nước để hỗ trợ quá trình làm mềm và lưu thông chất xơ trong lòng ruột [1]. Khi triệu chứng khó tiêu, đầy hơi kéo dài, người dùng cần khám bác sĩ chuyên khoa.