Nhiều người có thói quen pha giấm vào nước uống hằng ngày hoặc dùng giấm táo với mong muốn hỗ trợ sức khỏe và vóc dáng. Trước vị chua gắt đặc trưng này, thắc mắc phổ biến là axit trong giấm hại men răng thế nào và liệu cách uống pha loãng có giúp giảm rủi ro hay không.

Axit trong giấm có hại men răng không?

Câu trả lời ngắn gọn là có: axit trong giấm có thể gây mòn men răng ngay cả khi bạn đã pha loãng với nước [1]. Bằng chứng trực tiếp đến từ một thử nghiệm ngẫu nhiên trên người trưởng thành cho thấy việc uống giấm pha loãng mỗi ngày làm tăng chỉ số mòn răng chỉ sau 8 tuần [1].

Ngoài thử nghiệm lâm sàng này, các nghiên cứu bệnh chứng trên người cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ giấm và nguy cơ mòn răng [2]. Các thí nghiệm trong phòng lab trên mô răng người cũng xác nhận giấm làm thất thoát khoáng chất khỏi lớp men răng [3].

Axit trong giấm làm mòn men răng bằng cách nào?

Mòn răng là tình trạng mất và hư hại tiến triển của mô cứng răng do tiếp xúc trực tiếp với các chất có tính axit [4]. Giấm nằm trong nhóm những thực phẩm và đồ uống có độ axit cao nhất [1].

Trong một nghiên cứu ống nghiệm năm 2014 trên lát cắt men răng khôn của người, việc ngâm mẫu trong năm loại giấm có độ pH từ 2,7 đến 3,95 đã làm giải phóng các khoáng chất như canxi oxit khỏi men răng [3]. Mức độ mất khoáng phụ thuộc vào thời gian tiếp xúc và loại giấm, chẳng hạn giấm mâm xôi (pH 2,7) gây mất khoảng 20% khoáng chất ở độ sâu tới 30 micromet sau 4 giờ [3].

Khi ngâm 8 giờ trong giấm hữu cơ (pH 3,1), lượng khoáng chất bị mất khoảng 20% ở độ sâu 45 micromet và 16% ở độ sâu 60 micromet [3]. Tuy nhiên, đây là thí nghiệm trên mô hình ống nghiệm nên tác động thực tế trong khoang miệng còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác như nước bọt [3].

Các nghiên cứu nói gì về uống giấm và mòn răng?

Một thử nghiệm ngẫu nhiên công bố năm 2021 theo dõi những người trưởng thành khỏe mạnh sử dụng giấm trong 8 tuần [1]. Nhóm uống giấm pha hai thìa canh giấm trong một cốc nước (chứa 3,6 g axit axetic) hai lần mỗi ngày vào bữa ăn, còn nhóm đối chứng uống viên giấm chứa 0,045 g axit axetic [1]. Sau 8 tuần, điểm đánh giá mòn răng (BEWE) ở nhóm uống viên không thay đổi, nhưng nhóm uống giấm pha loãng tăng 18% [1]. Hạn chế của nghiên cứu này là thời gian theo dõi ngắn và chưa thử nghiệm các tỷ lệ pha loãng khác [1].

Các nghiên cứu quan sát cũng ghi nhận xu hướng tương tự ở nhiều nhóm tuổi. Một nghiên cứu bệnh chứng năm 1991 trên 106 người bị mòn răng và 100 người đối chứng cho thấy uống giấm táo hằng tuần làm tăng nguy cơ mòn răng gấp 10 lần [2]. Một khảo sát năm 1985 trên 26 người ăn chay trường có dùng sữa ghi nhận tỷ lệ mòn răng mức độ nhẹ, vừa và nặng lần lượt là 26,9%, 19,2% và 30,8%, trong khi nhóm đối chứng không có ca nào [5]. Tốc độ tiết nước bọt cùng việc tiêu thụ giấm và đồ ngâm giấm là các yếu tố chính liên quan đến tình trạng này [5].

Ở nhóm tuổi trẻ hơn, một báo cáo ca bệnh năm 2012 ghi nhận một thiếu nữ 15 tuổi bị mòn răng do uống một ly giấm táo mỗi ngày để giảm cân [6]. Một nghiên cứu bệnh chứng năm 2000 trên 309 trẻ em cho thấy nhóm trẻ bị mòn răng ăn giấm nhiều hơn, uống nước lọc hoặc sữa ít hơn và thường có thói quen ngậm hoặc súc đồ uống chua trong miệng [7]. Các nghiên cứu quan sát này cho thấy mối liên hệ rõ ràng, nhưng khó tách bạch hoàn toàn ảnh hưởng từ những thực phẩm axit khác như trái cây họ cam quýt hay nước ngọt [2].

Điều chưa biết về cách pha loãng giấm bảo vệ men răng

Nhiều người tìm kiếm một tỷ lệ pha loãng chuẩn để bảo vệ men răng khi uống giấm, nhưng các nghiên cứu hiện có chưa đưa ra được công thức nào như vậy. Trong thử nghiệm lâm sàng năm 2021, ngay cả khi đã pha hai thìa canh giấm vào một cốc nước và uống trong bữa ăn, người tham gia vẫn bị tăng 18% điểm mòn răng sau 8 tuần [1].

Các nghiên cứu hiện tại cũng chưa kiểm chứng hiệu quả của những mẹo bảo vệ răng như dùng ống hút hay thời điểm chải răng sau khi uống giấm. Một bài tổng quan năm 2014 nhấn mạnh số lượng nghiên cứu có đối chứng về tỷ lệ mòn răng ở các nhóm nguy cơ vẫn còn ít, nên chưa thể đưa ra kết luận cuối cùng cho mọi đối tượng [8].

Ai nên thận trọng khi dùng giấm?

Những người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc rối loạn ăn uống gây nôn ói thường xuyên có nguy cơ mòn răng cao hơn do axit dạ dày tác động liên tục [8]. Nghiên cứu năm 1991 cũng cho thấy người có triệu chứng dạ dày hoặc hay nôn ói có tỷ lệ mòn răng cao hơn nhiều lần [2].

Người có tốc độ tiết nước bọt thấp dễ bị tổn thương men răng hơn vì khả năng trung hòa axit tự nhiên bị suy giảm [5]. Trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là người uống giấm táo hằng ngày để giảm cân, cần hết sức lưu ý nguy cơ này [6]. Trẻ có thói quen ngậm hoặc súc đồ uống chua trong miệng cũng dễ gặp tình trạng mòn răng hơn [7].

Ngoài ra, người làm việc trong môi trường tiếp xúc axit như sản xuất giấm hoặc nghề nếm rượu vang cũng thuộc nhóm nguy cơ cao [8]. Nếu bạn đang có bệnh nền hoặc sử dụng thuốc hằng ngày, hãy hỏi ý kiến bác sĩ hay nha sĩ trước khi dùng giấm thường xuyên vì thuốc men cũng là một yếu tố nguy cơ đang được nghiên cứu [8].

Cách uống giấm giảm rủi ro cho răng miệng

Do chưa có tỷ lệ pha loãng chuẩn được chứng minh là an toàn cho men răng, giải pháp thực tế là hạn chế tần suất uống giấm và tránh uống một ly giấm táo mỗi ngày để giảm cân [6]. Thử nghiệm trong 8 tuần cho thấy uống giấm pha loãng hai lần mỗi ngày vẫn làm tăng mòn răng đáng kể [1]. Vì vậy, bạn không nên duy trì thói quen uống nước giấm hằng ngày trong thời gian dài khi chưa có tư vấn y tế.

Khi dùng đồ uống có vị chua, bạn cần tránh ngậm hoặc súc chất lỏng trong miệng để hạn chế kéo dài thời gian axit tiếp xúc với răng [7]. Bạn cũng nên ưu tiên uống nước lọc hoặc sữa thường xuyên hơn thay cho các loại nước uống có tính axit [7]. Nếu muốn dùng giấm trong chế độ ăn, hãy sử dụng ở lượng vừa phải khi chế biến món ăn và trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu có ý định dùng cho mục đích sức khỏe.

Kết luận

Các thí nghiệm cho thấy giấm có thể làm thất thoát khoáng chất ở men răng [3]. Thử nghiệm trên người cũng ghi nhận việc uống giấm pha loãng mỗi ngày vẫn làm tăng mòn răng sau 8 tuần [1]. Do chưa có công thức pha loãng chuẩn nào được chứng minh bảo vệ răng khỏi axit, bạn nên hạn chế tần suất uống giấm, tránh ngậm lâu trong miệng [7] và hỏi ý kiến bác sĩ hoặc nha sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.