Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 118 trên 192
Chuột đồng khó có thể trở thành nguồn đạm thay thế bền vững trong tương lai do rủi ro lớn về an toàn sinh học. Nghiên cứu khu vực chỉ ra loài gặm nhấm này là ổ chứa nhiều mầm bệnh nguy hiểm như hantavirus, xoắn khuẩn leptospirosis cùng giun sán ký sinh, đồng thời trực tiếp đe dọa mùa màng lúa gạo.
Chân danh tàu giàu hoạt chất phenolic và flavonoid có khả năng chống oxy hóa, kháng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học trên người về việc chữa đau nhức xương khớp vẫn chưa đầy đủ, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Chiết xuất vỏ cây chân danh (*Euonymus laxiflorus* Champ.) chứa nhiều polyphenol có khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ và ức chế phản ứng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm, người dân không nên tự ý bóc vỏ cây sắc uống thay thế chỉ định y khoa.
Chiết xuất lá chàm quả nhọn cho thấy khả năng kháng viêm và chống oxy hóa rất tích cực trong các thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng cây tươi để chữa bệnh.
Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất từ rễ và lá cây thuộc chi chuỗi tiền có tác dụng hạ sốt, chống viêm trên động vật. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có giá trị hỗ trợ, người bệnh tuyệt đối không dùng để thay thế thuốc hạ sốt cấp tính trong các đợt sốt cao.
Chiết xuất từ hoa, quả và hạt chuối rừng cho thấy khả năng ức chế mạnh enzyme alpha-glucosidase trong ống nghiệm và hạ đường huyết trên mô hình chuột. Tuy nhiên, các phát hiện này mới dừng ở mức tiền lâm sàng, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Chiết xuất indirubin và các indole alkaloid từ cây chàm mèo (Thanh đại) cho thấy khả năng ức chế cytokine gây viêm IL-17A và giảm phù nề trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù giàu tiềm năng hỗ trợ cải thiện mảng vảy nến khi dùng ngoài da, người bệnh cần thận trọng và tham vấn bác sĩ chuyên khoa.
Chiết xuất chuồn chuồn vàng cho thấy khả năng ức chế enzyme đường ruột và bảo vệ tế bào trên mô hình động vật, nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hạ đường huyết trên người. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược truyền miệng.
Chuối hoa được đồn thổi giúp hạ đường huyết nhanh chóng, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả này. Dữ liệu khoa học về các dược liệu họ hàng chỉ ghi nhận khả năng ức chế enzym tiêu hóa tinh bột trong ống nghiệm và trên động vật.
Polyphenol trong quả chà là đồi sở hữu tiềm năng dọn gốc tự do và ức chế các chất trung gian gây viêm trên mô hình phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở mức in vitro và động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để khẳng định tác dụng chữa bệnh trên người.
Chiết xuất thảo mộc có tiềm năng làm chậm hấp thu đường nhờ ức chế các enzyme tiêu hóa như alpha-glucosidase và alpha-amylase. Dù vậy, bằng chứng khoa học trực tiếp về chuối hoa sen (*Ensete glaucum*) trên người còn hạn chế, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Quả chua ngút hoa ngọn chứa hoạt chất chính embelin với nhiều hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa. Tuy nhiên, tác dụng tẩy giun sán của dược liệu này hiện chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian, thiếu thử nghiệm lâm sàng xác thực, không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Cây chuỗi tiền chứa các flavonoid giúp chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan, nhưng rễ cây lại tích tụ nhiều indole alkaloid có khả năng ức chế thần kinh trung ương và làm giảm sâu dopamine, serotonin não bộ. Dùng tùy tiện hoặc kéo dài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, tuyệt đối không tự ý sắc uống thay thuốc điều trị.
Chu sa và thần sa bản chất là khoáng vật thủy ngân sulfide (HgS), chứa trên 95% thủy ngân độc hại. Dù độ tan kém hơn các muối thủy ngân khác, chúng vẫn hấp thu qua niêm mạc ruột, tích tụ lâu dài tại thận và não, gây suy giảm chức năng ống thận và di chứng thần kinh vĩnh viễn.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất từ các loài chuỗi tiền (*Desmodium*) có hoạt tính giảm đau, hạ sốt và chống phù nề trên động vật. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không tự ý dùng thảo dược thay thuốc điều trị.
Tinh bột kháng loại RS2 dồi dào trong chuối xanh có khả năng hỗ trợ giảm đường huyết lúc đói, giảm đỉnh đường huyết sau ăn và cải thiện độ nhạy insulin. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc lớn vào phương pháp chế biến, thời gian can thiệp và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chuối hột được dân gian coi là vị thuốc tán sỏi thận, nhưng các nghiên cứu khoa học mới ghi nhận hiệu quả ức chế kết tinh khoáng chất trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn xác nhận hạt chuối hột làm tan sỏi trên người, do đó người bệnh không nên tự ý bỏ điều trị y khoa.
Nghiên cứu ống nghiệm và trên chuột cho thấy chiết xuất thân cây chuối thuộc chi *Musa* có khả năng ức chế mầm tinh thể canxi oxalat và giảm lắng đọng sỏi thận. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn rất hạn chế, người bệnh không thể dùng chuối hột thay thế phác đồ y khoa.
Ăn chuối không thể cắt đứt cơn chuột rút tức thì do kali cần ít nhất 30 đến 60 phút mới hấp thu vào máu. Dù vậy, chuối vẫn là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời giúp bù đắp năng lượng, chống oxy hóa và hỗ trợ phục hồi cơ bắp hiệu quả nếu được bổ sung đúng thời điểm.
Curarơ và succinylcholine là hai nhóm thuốc giãn cơ kinh điển trong gây mê nhưng hoạt động hoàn toàn trái ngược. Trong khi curarơ ức chế cạnh tranh với tốc độ khởi phát chậm, succinylcholine gây khử cực chớp nhoáng giúp đặt ống thở nhanh nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ co giật cơ và kích thích tim mạch.
