Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
299 bài, trang 4 trên 15
Thói quen uống trà thảo mộc như trà thì là trước giờ đi ngủ được nhiều người áp dụng để tìm kiếm giấc ngủ ngon. Dù chưa có thử nghiệm khẳng định trà thì là chữa khỏi mất ngủ, khoa học đã chứng minh cơ chế kích hoạt thụ thể GABA của các hoạt chất tự nhiên giúp giảm lo âu và hỗ trợ giấc ngủ an toàn.
Chiết xuất từ các bộ phận của cây chanh dây chứa flavonoid và GABA có khả năng tác động lên thụ thể GABA thần kinh, giúp hỗ trợ an thần và giảm triệu chứng lo âu. Tuy nhiên, hiệu quả này chủ yếu đến từ các chế phẩm chiết xuất chuẩn hóa thay vì chỉ uống nước ép quả tươi thông thường.
Ăn 2 quả kiwi trước khi đi ngủ khoảng 1 giờ là thói quen có cơ sở khoa học giúp cải thiện thời gian vào giấc, kéo dài thời lượng và nâng cao chất lượng giấc ngủ. Lợi ích này đến từ nguồn chất chống oxy hóa dồi dào cùng serotonin và melatonin tự nhiên trong quả.
Trà hoa thanh cúc thường được nhiều người chọn uống vào buổi tối với kỳ vọng làm dịu thần kinh và dễ ngủ. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại cho thấy loài hoa này chủ yếu có đặc tính kháng viêm nhẹ và lợi tiểu, trong khi tác dụng an thần thực sự thường đến từ các thảo mộc phối kèm.
Sữa chua, phô mai hay kim chi không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn hỗ trợ giảm lo âu nhờ tác động lên trục não - ruột. Các lợi khuẩn trong đồ lên men giúp sản sinh chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác thư giãn, nhưng cần ăn đúng lượng và kết hợp chất xơ để đạt hiệu quả.
Tiêu thụ thường xuyên đồ ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến làm tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện các triệu chứng trầm cảm, lo âu và mất ngủ. Mối liên hệ này bắt nguồn từ sự thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, chỉ số đường huyết cao cùng sự hiện diện của chất béo chuyển hóa gây xáo trộn trục ruột - não và chức năng tâm thần.
Phẩm màu nhân tạo như Tartrazine trong kẹo ngọt không trực tiếp gây ra hội chứng tăng động giảm chú ý (ADHD). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy chúng có thể làm nặng thêm tình trạng bồn chồn, cáu kỉnh, khó ngủ và giảm tập trung ở nhóm trẻ có cơ địa nhạy cảm hoặc dị ứng, ngay cả khi trẻ không mắc ADHD.
Thèm gà rán, khoai tây chiên hay đồ ngọt khi áp lực không phải do bạn thiếu ý chí mà là phản ứng sinh học tự nhiên. Căng thẳng làm thay đổi hormone cortisol, tăng hormone báo đói ghrelin và thúc đẩy não bộ tìm kiếm thực phẩm giàu năng lượng để kích hoạt hệ thống phần thưởng dopamine nhằm tự xoa dịu thần kinh.
Xông tinh dầu giúp tác động nhanh lên hệ thần kinh chỉ sau vài giây, nhưng không phải mùi hương nào cũng giúp an thần. Nghiên cứu cho thấy hoạt chất beta-citronellol đặc trưng trong nhóm sả có thể kích thích phản ứng lo âu, do đó người muốn ngủ ngon nên thận trọng và ưu tiên các mùi hương dịu nhẹ khác.
Nhiều người xông tinh dầu sả chanh trước khi ngủ với hy vọng giải tỏa căng thẳng và ngủ ngon hơn. Dù liệu pháp mùi hương nói chung giúp thư giãn hệ thần kinh, các bằng chứng y khoa hiện nay chủ yếu ghi nhận trên oải hương hay hoa hồng, trong khi sả chanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ tâm lý.
Bữa tối với cá biển cung cấp nguồn đạm lành mạnh giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ nhờ sự phối hợp giữa tryptophan, vitamin D, omega-3 và vitamin B12. Việc chế biến thanh đạm và dùng bữa đúng giờ sẽ tạo tiền đề lý tưởng để cơ thể tổng hợp melatonin, mang lại giấc ngủ sâu và trọn vẹn.
Người cao tuổi bị mất ngủ, đau nửa đầu không nên tự ý dùng trà lá sâu đông (Liquidambar formosana). Bằng chứng khoa học về việc uống loại lá này trị đau đầu, mất ngủ còn thiếu, trong khi tinh dầu lá chứa nhiều hợp chất bay hơi mạnh có thể gây kích ứng hoặc tương tác bất lợi.
Sâm Tây Bá Lợi Á giúp cơ thể chống lại căng thẳng và mệt mỏi nhờ hoạt động như một chất thích nghi tự nhiên. Dược liệu này tác động lên trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, kích hoạt các protein bảo vệ tế bào và ngăn chặn sự gia tăng đột biến của hormone cortisol khi gặp áp lực.
Chiết xuất từ sâm cau, nổi bật là hoạt chất curculigoside, cho thấy tiềm năng chống oxy hóa, ức chế quá trình chết tế bào và bảo vệ mô thần kinh trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù vậy, người dân không nên tự ý dùng để phòng ngừa suy giảm trí nhớ vì hiện vẫn thiếu bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người.
Sâm Ngọc Linh hỗ trợ giảm căng thẳng do stress mạn tính nhờ hợp chất majonoside-R2. Hoạt chất này giúp điều hòa hệ thụ thể GABA-A, giảm tổn thương oxy hóa ở mô não, phục hồi thời gian ngủ tự nhiên và bảo vệ niêm mạc dạ dày trước những tác động tiêu cực của áp lực tâm lý kéo dài.
Nhiều người mất ngủ tìm đến trà cây ban âu (St. John’s Wort) như giải pháp an thần tự nhiên. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định thảo dược này thiếu bằng chứng cải thiện giấc ngủ, chủ yếu có tác dụng điều trị trầm cảm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm.
Sâm Ấn Độ (Ashwagandha) giúp giảm căng thẳng và lo âu nhờ cơ chế điều hòa trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận (HPA), từ đó làm giảm nồng độ hormone cortisol trong máu. Đồng thời, thảo dược này tăng cường hoạt tính GABA và chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào thần kinh và xoa dịu tâm trí hiệu quả.
Hạt sen hỗ trợ giấc ngủ nhờ chứa hàm lượng dồi dào GABA và L-tryptophan, giúp gắn kết trực tiếp lên thụ thể GABAA, mở kênh ion clo làm dịu hưng phấn tế bào não và thúc đẩy thời gian ngủ sóng chậm tự nhiên.
Cắt bỏ hoàn toàn cơm và tinh bột dễ đẩy cơ thể vào trạng thái hạ đường huyết và thiếu hụt insulin do đói. Phản ứng sinh học này kích hoạt vùng não điều khiển phần thưởng cùng chất dẫn truyền thần kinh neuropeptide Y, tạo ra cơn thèm ngọt dữ dội và thúc đẩy hành vi ăn bù mất kiểm soát.
Ăn nhiều cơm trắng, bún, phở vào bữa trưa dễ khiến cơ thể uể oải, sụp mí mắt chỉ sau một đến hai giờ. Hiện tượng này xuất phát từ việc tinh bột tinh chế tạo ra đỉnh insulin cao, làm đường huyết tụt nhanh sau đó và đẩy mạnh quá trình vận chuyển tiền chất tạo serotonin gây buồn ngủ.
