6316 bài viết
Củ mài là thực phẩm quen thuộc nhưng dữ liệu nghiên cứu về tính an toàn, độc tính và nguy cơ dị ứng trên phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và trẻ nhỏ hiện còn rất hạn chế. Nhóm đối tượng này không nên dùng chiết xuất củ mài đậm đặc và cần thận trọng khi bổ sung vào bữa ăn.
Địa cốt bì (vỏ rễ) và quả kỷ tử cùng bắt nguồn từ cây củ khởi nhưng là hai dược liệu khác biệt. Quả kỷ tử giàu polysaccharide giúp chống oxy hóa và bồi bổ thể lực, trong khi địa cốt bì chứa các phenolic amide và alkaloid hỗ trợ kháng viêm, hạ nhiệt và tác động lên huyết áp.
Rotundin chiết xuất từ củ dòm (chi Stephania) có hoạt tính an thần thông qua tác động lên hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học chất lượng cao hiện nay phần lớn đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng, đòi hỏi người dùng phải cẩn trọng và không tự ý lạm dụng dược liệu thô.
Nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy vỏ và rễ cây cổ dải chứa các hợp chất pterocarpan có hoạt tính dọn dẹp gốc tự do trong thử nghiệm in vitro. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Củ chóc chứa tinh thể canxi oxalat và glycoside tim, có thể gây bỏng rát, phù nề thanh quản và nghẹt thở cấp tính. Bốn nhóm đối tượng gồm người bệnh tim mạch, người có cơ địa dị ứng/hô hấp, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu thô chưa bào chế chuẩn.
Nhiều người tin rằng củ chóc giúp giảm đau thần kinh và trị viêm khớp, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng xác nhận điều này trên người. Dữ liệu thực nghiệm mới chỉ ghi nhận chiết xuất lá giảm đau cấp tính trên chuột, trong khi ăn củ tươi có nguy cơ gây phù nề đường thở dẫn đến suy hô hấp.
Củ cải ngựa kết hợp cùng cây sen cạn chứa các hợp chất dầu mù tạt tự nhiên, có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng và ngăn vi khuẩn bám dính vào bàng quang. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy liệu pháp thảo dược này giúp giảm đáng kể tỷ lệ tái phát nhiễm trùng đường tiết niệu không biến chứng.
Tam thất bắc (*Panax notoginseng*) chứa nhóm saponin bồi bổ quý giá, trong khi dược liệu tam thất nam thuộc chi *Gynura* lại chứa các pyrrolizidine alkaloid có độc tính hủy hoại tế bào gan. Nhầm lẫn giữa hai loài cây này có thể dẫn tới tổn thương gan nghiêm trọng thay vì bồi bổ cơ thể.
Nhiều lời đồn cho rằng củ dó đất giúp hạ nhanh đường huyết nhờ ức chế men tiêu hóa tinh bột. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực nghiệm cho thấy củ dó đất hiện chỉ được nghiên cứu ức chế enzyme liên quan đến sắc tố da, hoàn toàn chưa có dữ liệu chứng minh khả năng ức chế alpha-glucosidase hay hạ đường huyết.
Củ dền thường được ca ngợi như "thần dược" thải độc và làm sạch gan cấp tốc. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất betaine trong củ dền chỉ mới chứng minh khả năng hỗ trợ chuyển hóa mỡ trên mô hình động vật, trong khi dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế.
Uống nước sắc cây cổ dải chỉ an toàn khi dùng ở liều lượng vừa phải theo chỉ định của thầy thuốc. Người dùng tuyệt đối không uống thay nước lọc cả ngày nhằm tránh gây áp lực quá tải đào thải lên gan và thận.
Tam thất mang lại nhiều lợi ích cho tuần hoàn nhưng việc dùng sai liều có thể gây rối loạn tiêu hóa. Tùy dạng bào chế, liều bổ sung an toàn theo chuẩn quốc tế có thể ở mức 35 mg chiết xuất mỗi ngày, trong khi các chế phẩm dược dụng dung nạp tốt ở mức cao hơn nếu có chỉ định.