Dữ liệu khoa học thực tế về đậu đỏ

Đậu đỏ là món ăn quen thuộc trong bữa cơm và các món tráng miệng hằng ngày. Nhiều người lo ngại các thành phần trong loại hạt này có thể gây hại cho một số bệnh lý, đặc biệt là bệnh thận hay tiêu hóa.

Tuy nhiên, các tài liệu nghiên cứu hiện có chưa có khảo sát riêng biệt về đậu đỏ và cũng không đưa ra bằng chứng xác nhận 4 nhóm đối tượng cụ thể cần kiêng dùng. Dữ liệu lâm sàng hiện chỉ đề cập đến ảnh hưởng của các món đậu nói chung đối với nhóm người có hội chứng ruột kích thích.

Ảnh hưởng của các loại đậu đối với người mắc hội chứng ruột kích thích

Dữ liệu quan sát cho thấy các loại đậu có thể làm tăng cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa đối với những người có cơ địa nhạy cảm. Một nghiên cứu trên 26 người bệnh mắc hội chứng ruột kích thích ghi nhận chế độ ăn các món đậu địa phương cùng sữa bò và căng thẳng là những yếu tố phổ biến làm tăng triệu chứng đau bụng, đầy hơi [1].

Cơ chế sinh khí đường ruột liên quan mật thiết đến quá trình lên men trong ống tiêu hóa. Một tổng quan nghiên cứu năm 2012 chỉ ra rằng chế độ ăn kiêng carbohydrate lên men giúp cải thiện triệu chứng hơi ở bệnh nhân ruột kích thích, trong khi việc tiêu thụ các loại đậu dễ sinh khí do tốc độ lên men của sợi xơ [2]. Dù vậy, phần lớn người bình thường tham gia thử nghiệm tim mạch vẫn dung nạp tốt các món đậu [2].

Bệnh nhân chạy thận nhân tạo và triệu chứng tiêu hóa

Nghiên cứu cắt ngang trên 196 người bệnh lọc máu chu kỳ tại 4 trung tâm ghi nhận có 13,8% trường hợp xuất hiện triệu chứng tương tự hội chứng ruột kích thích [3]. Phân tích đa biến cho thấy triệu chứng này liên quan độc lập đến nồng độ kali huyết thanh sau lọc máu ở mức thấp, việc sử dụng thuốc paracetamol và điểm số chức năng nhận thức KDQOL [3].

Dù bệnh nhân chạy thận thường xuyên gặp rối loạn tiêu hóa và phải theo dõi kali máu, nghiên cứu trên hoàn toàn không khảo sát hay chứng minh mối liên hệ trực tiếp với việc ăn đậu đỏ [3]. Không thể suy diễn kết quả này để kết luận người bệnh thận phải kiêng đậu đỏ dựa trên tài liệu được cung cấp.

Ai nên thận trọng khi ăn các món đậu?

Nhóm người được chẩn đoán mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) nên thận trọng và tự theo dõi phản ứng tiêu hóa của bản thân [1], [2]. Nếu xuất hiện hiện tượng chướng bụng, đau quặn hoặc đầy hơi sau khi ăn, người bệnh nên giảm bớt các món đậu [1], [2].

Các đối tượng khác như người mắc bệnh thận mạn tính hoặc có acid uric cao cần tham khảo ý kiến chuyên môn của bác sĩ điều trị. Tài liệu hiện tại không cung cấp dữ liệu kiểm chứng về nguy cơ của đậu đỏ trên những bệnh lý này.

Những điều nghiên cứu hiện tại chưa làm rõ

Các tài liệu nghiên cứu được cung cấp để lại nhiều khoảng trống khoa học:

  • Không có nghiên cứu lâm sàng nào đánh giá cụ thể hàm lượng hay tác động sinh học riêng của đậu đỏ.
  • Tài liệu không phân tích hàm lượng kali, purin hay nồng độ FODMAP trong hạt đậu đỏ.
  • Chưa có số liệu xác định liều lượng đậu đỏ an toàn hoặc ngưỡng gây tác dụng phụ cho các nhóm bệnh lý mạn tính.

Gợi ý sử dụng thực tế và an toàn

Nếu bạn gặp hội chứng ruột kích thích, việc ăn đậu nói chung nên bắt đầu từ lượng nhỏ để kiểm tra mức độ đáp ứng của đường ruột [1], [2]. Khi nhận thấy dấu hiệu chướng bụng hoặc rối loạn đại tiện gia tăng, hãy điều chỉnh giảm khẩu phần hoặc tạm ngừng dùng [1].

Người có bệnh nền về thận hoặc các rối loạn chuyển hóa không nên tự ý cắt bỏ hay áp dụng chế độ kiêng khem cực đoan mà không có hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng.