Nhiều người truyền tai nhau rằng ăn giá đỗ là giải pháp tự nhiên giúp nam giới cải thiện phong độ và tăng cường sinh lực. Quan niệm này thường bắt nguồn từ niềm tin rằng mầm đậu xanh chứa lượng kẽm và vitamin dồi dào có lợi cho hormone nam.

Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện có chưa hề có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh ăn giá đỗ giúp tăng cường sinh lý hay nâng cao nồng độ testosterone. Những lời đồn thổi về công dụng này phần lớn là suy diễn phóng đại từ các vi chất dinh dưỡng đơn lẻ.

Chưa có bằng chứng khoa học về việc giá đỗ tăng sinh lý nam

Cho đến nay, chưa có thử nghiệm lâm sàng hay nghiên cứu sinh học nào trong các tài liệu kiểm chứng trực tiếp mối liên hệ giữa việc ăn giá đỗ và chức năng tình dục ở nam giới. Mọi thông tin xem giá đỗ như một loại thực phẩm giúp tăng ham muốn hay trị rối loạn cương dương đều không có cơ sở khoa học xác thực.

Phần lớn các nghiên cứu về giá đỗ chỉ tập trung vào sự biến đổi sinh hóa trong quá trình nảy mầm, hàm lượng khoáng chất hoặc phương pháp canh tác [1] [2]. Do đó, gán ghép các lợi ích sinh lý nam cho loại rau mầm này là suy luận thiếu căn cứ.

Hàm lượng kẽm trong giá đỗ thực tế rất khiêm tốn

Kẽm thường được nhắc đến như yếu tố then chốt cho sức khỏe sinh sản, nhưng hàm lượng kẽm tự nhiên trong giá đỗ lại không cao như nhiều người nghĩ. Một phân tích định lượng cho thấy hàm lượng kẽm trong giá đỗ 4 ngày tuổi chỉ đạt khoảng 2,70 mg/100 g chất khô [1].

So sánh với các loại rau mầm khác, mầm củ dền có nồng độ kẽm cao nhất đạt 8,61 mg/100 g chất khô, nhưng mức này cũng chưa vượt quá 10% nhu cầu kẽm khuyến nghị hằng ngày [1]. Trong điều kiện canh tác thông thường không có sự can thiệp của các kỹ thuật làm giàu vi lượng đặc biệt, lượng kẽm từ giá đỗ khó có thể tạo ra tác động sinh học rõ rệt lên hormone [3].

Vitamin E và hormone nam: Khoảng trống lớn về dữ liệu

Nhiều thông tin phổ biến cho rằng vitamin E trong giá đỗ hỗ trợ sản sinh hormone nam và tăng chất lượng tinh trùng. Tuy nhiên, các tài liệu nghiên cứu thực nghiệm hiện có hoàn toàn không ghi nhận dữ liệu định lượng về vitamin E trong giá đỗ.

Các nghiên cứu tập trung phân tích chỉ ra rằng quá trình nảy mầm làm thay đổi nồng độ các chất chống oxy hóa khác như vitamin C hay polyphenol, chứ không đề cập đến vitamin E [2] [4]. Việc khẳng định giá đỗ giàu vitamin E giúp tăng cường sinh lý nam hoàn toàn không có bằng chứng đối chiếu từ các nguồn dữ liệu khoa học này.

Giá đỗ thực sự cung cấp những dưỡng chất gì?

Dù không tác động trực tiếp đến sinh lý, giá đỗ xanh vẫn là nguồn rau tươi giàu chất chống oxy hóa. Quá trình nảy mầm kích hoạt sự gia tăng mạnh mẽ của vitamin C, đạt đỉnh vào ngày thứ 8 với mức 285 mg/100 g trọng lượng khô [2].

Ở dạng tươi, một khẩu phần giá đỗ khoảng 104 g cung cấp 21,6 mg vitamin C, đáp ứng 36% giá trị khuyến nghị hằng ngày [2]. Hoạt tính chống oxy hóa tổng thể của giá đỗ tăng gấp 6 lần so với hạt đậu xanh ban đầu, cùng sự gia tăng của polyphenol, flavonoid tổng và hợp chất quercetin-3-O-glucoside [2]. Quá trình này cũng làm tăng melatonin và giảm bớt hàm lượng phytate – một chất cản trở hấp thu khoáng chất trong hạt [4] [5].

Nguy cơ tồn dư chất kháng sinh trong giá đỗ thương phẩm

Bên cạnh giá trị dinh dưỡng, vấn đề an toàn thực phẩm khi sử dụng giá đỗ là điều cần lưu ý. Một nghiên cứu kiểm tra giá đỗ thân mập, không rễ thu thập từ chợ truyền thống phát hiện tỷ lệ tồn dư kháng sinh đáng lo ngại [4].

Cụ thể, tỷ lệ mẫu dương tính với chloramphenicol là 2,78%, enrofloxacin là 22,22% và furazolidone là 13,89% [4]. Việc lạm dụng các hóa chất và chất kháng sinh nhằm kích thích giá đỗ mọc mập và triệt tiêu rễ có thể tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe người tiêu dùng nếu ăn sống thường xuyên [4].

Điều nghiên cứu chưa trả lời được

Hiện tại, các tài liệu nghiên cứu chưa thể giải đáp những vấn đề quan trọng sau:

  • Liệu việc bổ sung giá đỗ trong chế độ ăn dài ngày có làm thay đổi nồng độ testosterone hay các chỉ số tinh dịch đồ ở nam giới hay không.
  • Hàm lượng vitamin E chính xác trong các giống đỗ xanh khi nảy mầm ở các điều kiện khác nhau là bao nhiêu.
  • Mức độ ảnh hưởng của tồn dư hóa chất từ giá đỗ thương phẩm đối với sức khỏe nội tiết của người dùng.

Ai nên thận trọng và cách sử dụng hợp lý

Người tiêu dùng, đặc biệt là những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc phụ nữ mang thai, nên tránh ăn giá đỗ sống trôi nổi không rõ nguồn gốc. Nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc tồn dư chất kháng sinh từ quá trình ngâm ủ giá đỗ không an toàn có thể gây ngộ độc đường tiêu hóa [4].

Nam giới nên xem giá đỗ như một loại rau ăn kèm thanh mát, cung cấp vitamin C và chất xơ trong bữa ăn [2]. Không nên coi đây là phương thuốc cải thiện sinh lý hay lạm dụng quá mức; khi gặp trục trặc về sức khỏe sinh sản, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa là cần thiết.