Nhiều người có thói quen ăn giá đỗ trong bữa cơm hàng ngày khi đang điều trị bệnh. Mối lo ngại về việc rau mầm làm giảm tác dụng của thuốc Tây là thắc mắc rất phổ biến.

Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp nào chứng minh ăn giá đỗ gây tương tác bất lợi với thuốc Tây. Bằng chứng khoa học hiện có chỉ gồm nghiên cứu tổng quan về tương tác thuốc - thức ăn nói chung và các phân tích thành phần khoáng chất trên mầm đậu.

Cơ chế tương tác giữa thức ăn và thuốc Tây

Tương tác giữa thực phẩm và dược phẩm có thể làm thay đổi sinh khả dụng, dẫn tới tăng hoặc giảm hiệu lực điều trị của thuốc [1]. Quá trình hấp thu hoạt chất qua đường tiêu hóa có thể bị chậm lại hoặc suy giảm do các thành phần trong bữa ăn [2].

Một số nhóm thuốc có nguy cơ thất bại điều trị cao nếu sinh khả dụng sụt giảm khi uống cùng thức ăn [1]. Các ion kim loại đa hóa trị hoặc protein trong thực phẩm có khả năng tạo phức khó tan với phân tử thuốc, làm thay đổi lượng thuốc vào máu [3].

Giá đỗ và nguy cơ tạo phức chelat với thuốc

Rau mầm và mầm đậu là nguồn cung cấp khoáng chất vi lượng như kẽm và đồng tốt hơn nhiều loại rau thông thường khác [4]. Khả năng hấp thu sinh học của các khoáng chất này trong cơ thể người vẫn có những giới hạn nhất định [4].

Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy dịch chiết mầm đậu có khả năng tạo phức chelat với ion kim loại như sắt Fe2+ [5]. Hiện tượng tạo phức chelat này trên lý thuyết có thể cản trở hấp thu các thuốc kháng sinh nhóm tetracycline hoặc nhóm fluoroquinolone [1]. Dù vậy, các nghiên cứu trên nhóm fluoroquinolone ghi nhận kết quả chưa đồng nhất và việc ăn cùng thực phẩm không phải lúc nào cũng gây ảnh hưởng rõ rệt trên lâm sàng [3].

Bằng chứng khoa học hiện có về mầm họ đậu

Nhiều loại mầm hạt được ghi nhận có hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ kháng viêm hoặc điều hòa chuyển hóa trên mô hình tế bào và động vật [6]. Dịch chiết mầm đậu tây cho thấy khả năng làm tăng nồng độ melatonin trong máu chuột thí nghiệm thêm 16% sau 90 phút [7].

Việc ngâm và ủ mầm đậu làm tăng độ tiêu hóa protein trong thử nghiệm in vitro từ 8% đến 11% [8]. Tuy nhiên, các tác dụng đo trên ống nghiệm không phản ánh chính xác hiệu ứng diễn ra trên mô người, và các thử nghiệm lâm sàng đối với rau mầm vẫn còn rất hạn chế [6].

Những điều khoa học chưa làm rõ

Các tài liệu hiện tại chưa trả lời được các vấn đề sau:

  • Chưa có nghiên cứu đo lường nồng độ thuốc trong máu người khi dùng chung với giá đỗ xanh.
  • Chưa xác định lượng giá đỗ ăn vào ở mức nào thì đủ nồng độ khoáng chất để gây cản trở hấp thu thuốc trên thực tế.
  • Chưa có dữ liệu chứng minh các enzyme tự nhiên trong mầm đậu có thể làm thay đổi chuyển hóa của thuốc Tây.

Nhóm người nên thận trọng khi dùng thuốc

Người dùng các thuốc có nguy cơ tương tác cao với thức ăn cần đặc biệt lưu ý [1]. Nhóm thuốc tạo phức chelat gồm thuốc trị loãng xương alendronic acid, kháng sinh ciprofloxacin, norfloxacin hoặc tetracycline [1].

Sự hấp thu của các loại thuốc này giảm mạnh khi gặp các ion kim loại trong đường tiêu hóa [1]. Người bệnh đang uống các loại thuốc trên nên tham khảo hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ hoặc dược sĩ về khoảng cách thời gian giữa bữa ăn và giờ uống thuốc [2].

Gợi ý sử dụng thực tế

Người đang điều trị bệnh bằng thuốc Tây không cần loại bỏ hoàn toàn giá đỗ khỏi bữa ăn. Nguyên tắc an toàn là uống thuốc cách xa bữa ăn từ 1 đến 2 giờ đối với các thuốc có chỉ định uống lúc đói.

Người bệnh cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng kèm theo đơn thuốc. Khi cần dùng kháng sinh hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính, việc trao đổi với nhân viên y tế sẽ giúp phòng ngừa các tương tác không mong muốn.

Khoa học hiện chưa ghi nhận bằng chứng về việc giá đỗ gây hại khi dùng chung với thuốc Tây. Mối lo ngại chủ yếu đến từ cơ chế cản trở hấp thu khoáng chất trên lý thuyết. Duy trì khoảng cách thời gian hợp lý giữa việc ăn và uống thuốc là biện pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả nhất.