Giá đỗ là món ăn thanh mát quen thuộc trong bữa cơm hàng ngày của nhiều gia đình. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai thường băn khoăn liệu thực phẩm này có an toàn cho sức khỏe thai kỳ hay không.

Bà bầu có thể ăn giá đỗ nhưng cần nấu chín kỹ và không nên ăn sống; các bằng chứng dịch tễ và vi sinh vật cho thấy môi trường ươm mầm giá đỗ tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn cao [1], [2].

Vì sao giá đỗ sống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc?

Quá trình ngâm ủ giá đỗ đòi hỏi độ ẩm cao và nhiệt độ ấm áp [1]. Điều kiện ấm, ẩm và giàu dưỡng chất này lại chính là môi trường lý tưởng để các vi khuẩn gây bệnh sinh sôi nhanh chóng nếu hạt giống đã bị nhiễm từ trước [1], [3].

Đáng chú ý, các nghiên cứu vi sinh cho thấy không có công đoạn tự nhiên nào trong quá trình sản xuất mầm tươi giúp loại bỏ hoặc làm giảm mầm bệnh [4]. Vi khuẩn gây bệnh có thể bám sâu trên vỏ hoặc bên trong hạt giống khô và sống sót trong thời gian dài [1].

Nguy cơ vi khuẩn từ các đợt bùng phát dịch bệnh

Nghiên cứu tổng quan ghi nhận mầm hạt liên quan đến hơn 60 đợt bùng phát bệnh truyền qua thực phẩm trên toàn thế giới kể từ năm 1988 [2]. Hai tác nhân vi khuẩn phổ biến nhất được ghi nhận là Salmonella và các chủng vi khuẩn Escherichia coli gây bệnh, đặc biệt là E. coli sinh độc tố Shiga (STEC) [2].

Một vụ bùng phát khuẩn Salmonella Paratyphi B từng được ghi nhận liên quan đến sản phẩm bơ hạt nảy mầm tươi sống [3]. Gần đây hơn, vụ bùng phát Salmonella Typhimurium vào giai đoạn tháng 8 đến tháng 11 năm 2024 tại Thụy Điển cũng cho thấy vi khuẩn này rất khó bị tiêu diệt hoàn toàn trên hạt mầm ngay cả khi áp dụng quy trình khử trùng [5].

Tại châu Âu, quy định EC 2073/2005 đã phải bổ sung các tiêu chuẩn vi sinh nghiêm ngặt đối với hạt mầm, yêu cầu phải vắng mặt Salmonella, Listeria monocytogenes và các chủng STEC [1].

3 lưu ý an toàn quan trọng khi bà bầu ăn giá đỗ

Thứ nhất, luôn nấu chín kỹ giá đỗ trước khi ăn. Quá trình xử lý nhiệt qua nấu nướng là biện pháp hiệu quả giúp tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella hay E. coli sống bám trên thân mầm [1], [2]. Phụ nữ mang thai không nên ăn giá sống, giá trụng sơ hoặc dùng kèm trong các món gỏi chưa qua gia nhiệt.

Thứ hai, bảo quản giá trong tủ lạnh nếu chưa sử dụng ngay. Sau khi hạt nảy mầm, việc giữ lạnh là cần thiết để hạn chế sự phát triển tiếp diễn của vi sinh vật gây hại [2].

Thứ ba, không tự ươm mầm giá đỗ tại nhà bằng các loại hạt trôi nổi. Hạt giống thông thường có thể dùng cho nhiều mục đích như trồng trọt, chăn nuôi, dễ bị trộn lẫn từ nhiều nguồn và có nguy cơ nhiễm chéo vi khuẩn từ phân bón hoặc nguồn nước bẩn [1], [5]. Nếu vi khuẩn đã xâm nhập từ hạt giống, việc rửa thông thường tại nhà không thể làm sạch được [1], [4].

Ai nên thận trọng?

Phụ nữ mang thai cần đặc biệt cẩn giác với các loại rau mầm sống. Khi mang thai, các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn mang lại rủi ro cao hơn cho cả mẹ và thai nhi [6].

Bên cạnh đó, việc điều trị nhiễm khuẩn trong thai kỳ đòi hỏi dùng thuốc kháng sinh theo chỉ định chặt chẽ, vốn tiềm ẩn những nguy cơ rủi ro nhất định đối với thai nhi [6]. Ngoài ra, cần lưu ý không nhầm lẫn giá đỗ với khoai tây mọc mầm; phụ nữ quanh thời điểm thụ thai ăn khoai tây mọc mầm có thể tăng nguy cơ dị tật ống thần kinh và hở hàm mặt ở trẻ [7].

Điều chưa biết

Các nghiên cứu hiện tại chưa đánh giá cụ thể tỷ lệ nhiễm khuẩn riêng biệt trên từng mẻ giá đỗ mầm đậu xanh ở từng gia đình. Hiệu quả của các dung dịch rửa rau thông thường tại nhà đối với việc loại trừ hoàn toàn vi khuẩn nằm sâu trong thân giá đỗ cũng chưa được chứng minh đầy đủ.

Giá đỗ là nguồn rau tươi lành tính nếu được chế biến đúng cách. Thai phụ hoàn toàn có thể thưởng thức các món ăn nấu chín từ giá đỗ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe thai kỳ.