Trả lời ngắn: Một thử nghiệm nhỏ có đối chứng giả dược ghi nhận viên chiết xuất cam thảo làm giảm tần suất cơn bốc hỏa ở một nhóm phụ nữ mãn kinh trong tám tuần; triệu chứng có xu hướng quay lại sau khi ngừng. Một thử nghiệm nhỏ khác so sánh cam thảo với liệu pháp hormone cũng có kết quả không đồng nhất. Các nghiên cứu này chưa đủ để khẳng định cam thảo là phương pháp điều trị hiệu quả, an toàn hoặc thay thế được liệu pháp đã được đánh giá. Rễ cam thảo chứa glycyrrhizin có thể gây tăng huyết áp, giữ natri, hạ kali và tương tác thuốc [1–4].
Bằng chứng trực tiếp về cơn bốc hỏa
Một thử nghiệm mù đôi có đối chứng giả dược tuyển 90 phụ nữ mãn kinh đang bị bốc hỏa. Người tham gia dùng ba viên mỗi ngày, mỗi viên chứa 330 mg chiết xuất cam thảo, hoặc giả dược trong tám tuần; nhóm nghiên cứu tiếp tục theo dõi thêm bốn tuần sau can thiệp. Tần suất và mức độ bốc hỏa giảm ở nhóm cam thảo trong thời gian dùng sản phẩm, nhưng triệu chứng tăng trở lại khoảng hai tuần sau khi ngừng [1].
Kết quả này là tín hiệu đáng quan tâm, nhưng không đủ để tạo khuyến nghị điều trị. Thử nghiệm có quy mô nhỏ, thời gian ngắn, dựa vào bảng hỏi ghi nhận triệu chứng và chỉ khảo sát một chế phẩm cụ thể. Bài báo không cho phép quy đổi 330 mg chiết xuất thành lượng rễ khô, trà cam thảo hay kẹo cam thảo; hàm lượng glycyrrhizin và cách chiết xuất có thể khác giữa các sản phẩm. Nghiên cứu cũng không đánh giá lợi ích lâu dài, chất lượng cuộc sống dài hạn hoặc các biến cố hiếm.
Một thử nghiệm khác phân ngẫu nhiên 60 phụ nữ sau mãn kinh vào nhóm dùng cam thảo 1.140 mg/ngày hoặc một phác đồ liệu pháp hormone trong 90 ngày. Bài báo ghi nhận liệu pháp hormone giảm độ nặng của bốc hỏa tốt hơn; nghiên cứu không có nhóm giả dược và cỡ mẫu nhỏ, nên không chứng minh cam thảo tương đương hay có thể thay thế liệu pháp hormone [2]. Hai nghiên cứu dùng chế phẩm, liều và nhóm đối chứng khác nhau, vì vậy không thể gộp thành một liều khuyến nghị.
Vì sao cam thảo được nghiên cứu cho triệu chứng mãn kinh?
Cam thảo chứa nhiều hợp chất thực vật, trong đó có glycyrrhizin và các flavonoid. Một số hợp chất được khảo sát về hoạt tính sinh học hoặc tương tác với con đường hormone, nhưng cơ chế trong phòng thí nghiệm không tự chứng minh rằng uống cam thảo sẽ làm giảm cơn bốc hỏa ở người. Cơn bốc hỏa còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố thần kinh, nội tiết, sức khỏe và môi trường.
Một tổng quan hệ thống về công thức kết hợp cam thảo với táo tàu cho triệu chứng mãn kinh xem xét bốn thử nghiệm ngẫu nhiên. Vì sản phẩm là phối hợp nhiều thành phần, tác động (nếu có) không thể quy riêng cho cam thảo. Tác giả kết luận bằng chứng chưa đủ để đưa ra khuyến nghị lâm sàng [3]. Điều này cũng nhắc rằng bài nghiên cứu về một công thức cổ truyền không thể tự động áp dụng cho trà cam thảo, bột rễ hoặc viên bán trên thị trường.
Viện NCCIH của Hoa Kỳ cho biết dữ liệu nghiên cứu ở người về cam thảo chưa đủ chất lượng để hỗ trợ rõ việc sử dụng cho các tình trạng sức khỏe nói chung. Tuyên bố này không có nghĩa mọi nghiên cứu đều cho kết quả âm tính; nó phản ánh rằng số lượng, độ tin cậy và khả năng lặp lại của bằng chứng hiện chưa đủ để đưa ra hướng dẫn chắc chắn [4].
Rủi ro không chỉ nằm ở triệu chứng bốc hỏa
Glycyrrhizin trong cam thảo có thể khiến cơ thể giữ natri và nước, đồng thời làm mất kali. Dùng nhiều hoặc kéo dài có thể gây tăng huyết áp, phù, yếu cơ, hạ kali máu và rối loạn nhịp tim; biến cố nặng đã được ghi nhận. Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người tăng huyết áp, ăn nhiều muối, có bệnh tim hoặc bệnh thận [4].
Cam thảo cũng có thể tương tác với thuốc. NCCIH ghi nhận tương tác với corticosteroid; các nguồn y khoa và báo cáo tương tác lâm sàng cũng lưu ý nguy cơ khi phối hợp thuốc lợi tiểu làm hạ kali, digoxin hoặc thuốc điều trị huyết áp. Một thử nghiệm bắt chéo năm 2024 cho thấy ngay cả lượng cam thảo hằng ngày tương đối thấp cũng có thể ảnh hưởng đến renin, aldosterone hoặc huyết áp tại nhà ở một số người; “liều thấp” không đồng nghĩa với phù hợp cho tất cả [5].
Nếu đang dùng thuốc kê đơn, có huyết áp cao, bệnh tim, thận hoặc từng hạ kali, đừng tự dùng viên chiết xuất cam thảo để xử lý bốc hỏa. Không tự ngưng thuốc hiện tại hoặc đổi sang sản phẩm thảo dược. Sản phẩm khử glycyrrhizin (DGL) có thành phần khác rễ cam thảo nguyên chất, nhưng cũng không nên mặc định là điều trị bốc hỏa đã được chứng minh.
Nên làm gì khi bốc hỏa ảnh hưởng sinh hoạt?
Nếu cơn bốc hỏa làm gián đoạn giấc ngủ hoặc công việc, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định lựa chọn phù hợp. Có những lựa chọn điều trị hormone và không hormone với bằng chứng lâm sàng riêng; quyết định phụ thuộc triệu chứng, tiền sử bệnh, thời điểm mãn kinh, thuốc đang dùng và mục tiêu của mỗi người. Cam thảo không nên thay thế một cuộc đánh giá như vậy.
Có thể ghi lại thời điểm, tần suất, mức độ cơn bốc hỏa, giấc ngủ, thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng để đem theo khi trao đổi. Nếu một người vẫn muốn dùng cam thảo như thực phẩm, cần phân biệt lượng dùng trong món ăn với sản phẩm chiết xuất cô đặc; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thường xuyên, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc dùng thuốc.
Mức độ chắc chắn của bằng chứng
Có hai câu hỏi khác nhau cần tách riêng: liệu một chế phẩm cụ thể có làm thay đổi triệu chứng trong vài tuần hay không, và liệu cam thảo có phải lựa chọn điều trị đã được chứng minh, có lợi ích lâu dài hay không. Thử nghiệm giả dược trả lời phần đầu trong một nhóm nhỏ, nhưng không giải quyết được hiệu quả bền vững, tính an toàn khi dùng lâu hoặc khả năng áp dụng cho những người có bệnh nền. Nghiên cứu so sánh trực tiếp với hormone cũng không thể chứng minh hai phương pháp tương đương nếu thiết kế và cỡ mẫu không được xây dựng để kiểm định tính tương đương.
Một hạn chế khác là “cam thảo” không phải một sản phẩm chuẩn hóa duy nhất. Loài Glycyrrhiza, phần cây, dung môi chiết xuất, hàm lượng glycyrrhizin và kiểm soát chất lượng đều có thể thay đổi. Trong khi đó, các thử nghiệm báo cáo liều theo khối lượng sản phẩm nhưng không phải lúc nào cũng cung cấp đủ thông tin để so sánh thành phần hoạt tính giữa các nhãn hàng. Vì vậy, không thể lấy liều trong thử nghiệm làm hướng dẫn sử dụng trà hoặc thực phẩm bổ sung đang bán.
Kết luận thực tế hiện nay là bằng chứng sơ bộ, chưa đủ để khuyên dùng cam thảo trị bốc hỏa. Nếu muốn cân nhắc một sản phẩm bổ sung, hãy đem nhãn thành phần và danh sách thuốc đến hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ; việc này đặc biệt quan trọng khi dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim, thuốc huyết áp hoặc corticosteroid. Ghi nhận huyết áp, phù, yếu cơ hay hồi hộp cũng không thay thế đánh giá chuyên môn, nhưng có thể giúp người bệnh mô tả tình trạng rõ hơn.
Đọc thêm tương tác của cam thảo với thuốc tim mạch và thuốc huyết áp trước khi cân nhắc sử dụng sản phẩm chiết xuất.
Kết luận
Cam thảo có một số thử nghiệm nhỏ gợi ý giảm bốc hỏa ngắn hạn, nhưng sản phẩm và kết quả khác nhau, lợi ích sau khi ngừng chưa rõ, và bằng chứng chưa đủ để khuyến nghị điều trị. Rủi ro glycyrrhizin đối với huyết áp, kali và tương tác thuốc khiến việc tự dùng viên chiết xuất không phù hợp với tất cả mọi người. Khi triệu chứng ảnh hưởng cuộc sống, nên trao đổi với nhân viên y tế về các lựa chọn đã được đánh giá.






