Nhiều người mắc bệnh gút thường e ngại các loại hạt béo ngậy như đậu phộng (lạc) có thể làm bùng phát cơn đau khớp. Sự lo lắng này bắt nguồn từ quan niệm cho rằng các loại hạt giàu dưỡng chất đều chứa nhiều purin.

Dữ liệu khoa học cho thấy người bệnh gút không bắt buộc phải kiêng đậu phộng. Các phân tích gộp dịch tễ học ghi nhận đậu phộng nằm trong nhóm thực phẩm liên quan đến việc giảm nồng độ acid uric trong máu [1].

Hàm lượng purin thực tế trong nhóm đậu hạt

Purin là hợp chất tự nhiên có trong mọi tế bào và hầu hết thực phẩm, khi chuyển hóa trong cơ thể sẽ tạo thành acid uric [2]. Để phòng ngừa tái phát cơn gút, hướng dẫn quản lý bệnh tại Nhật Bản khuyến nghị lượng purin nạp vào qua ăn uống nên dưới 400 mg mỗi ngày [3, 4]. Thực phẩm có hàm lượng purin vượt trên 200 mg/100 g được xếp vào nhóm giàu purin và cần hạn chế [3].

Kết quả định lượng cho thấy nhóm đậu và hạt (peas or seeds) có hàm lượng purin dao động từ 19,6 đến 67,1 mg/100 g [3]. Mức này thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng 200 mg/100 g [3]. Để so sánh, thịt và cá thông thường chứa từ 19,0 đến 385,4 mg/100 g, một số loại milt cá lên tới 375,4 đến 559,8 mg/100 g [3].

Nghiên cứu dịch tễ nói gì về đậu phộng?

Một phân tích gộp các nghiên cứu thuần tập dựa trên cộng đồng chỉ ra rằng đậu phộng là một trong tám loại thực phẩm liên quan đến việc giảm nồng độ urate huyết thanh [1]. Mối liên quan này cũng từng được ghi nhận ở hai nghiên cứu thuần tập trên người da trắng [1].

Bên cạnh đó, phân tích tổng hợp từ 19 nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu và cắt ngang cho thấy nguy cơ mắc bệnh gút tăng khi tiêu thụ nhiều thịt đỏ, hải sản, rượu bia và fructose [1]. Ngược lại, thực vật chứa purin không cho thấy mối liên quan với tăng acid uric máu, thậm chí còn liên quan nghịch với nguy cơ phát bệnh gút [1]. Các đồ uống có cồn như bia làm tăng đáng kể lượng purin nạp vào và tăng nguy cơ mắc bệnh gút [2, 5].

Những điều nghiên cứu hiện tại chưa làm rõ

Các tài liệu hiện có chưa cung cấp số liệu đo lường purin riêng rẽ cho từng cách chế biến của đậu phộng như rang, luộc hay dạng bơ đậu phộng. Dữ liệu chỉ dừng lại ở phạm vi đo lường chung của nhóm đậu và hạt [3].

Ngoài ra, chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trực tiếp để xác định lượng đậu phộng cụ thể tối ưu mỗi ngày cho người đang bị cơn gút cấp. Các ghi nhận hiện tại chủ yếu dừng ở mức bằng chứng quan sát dịch tễ học [1].

Ai nên thận trọng khi ăn đậu phộng?

Mặc dù nhóm đậu hạt có hàm lượng purin không cao, đậu phộng vẫn là thực phẩm dễ gây dị ứng nghiêm trọng ở người có cơ địa nhạy cảm. Người có tiền sử dị ứng đậu phộng nên tránh sử dụng hoàn toàn.

Người bệnh gút kèm bệnh thận mạn tính hoặc rối loạn chuyển hóa cần kiểm soát khẩu phần đạm và năng lượng tổng thể. Mọi thực phẩm nạp vào cần được tính toán để tổng lượng purin không vượt quá mức khuyến nghị 400 mg mỗi ngày [3, 4].

Gợi ý áp dụng dinh dưỡng thực tế cho người bệnh gút

Người bệnh gút có thể đưa đậu phộng vào bữa ăn với lượng vừa phải để bổ sung dinh dưỡng, thay vì tiêu thụ thịt đỏ hay hải sản giàu purin [1, 4]. Tránh dùng đậu phộng kèm bia rượu vì đồ uống có cồn làm tăng nguy cơ bùng phát cơn đau khớp [1, 2, 5].

Nghiên cứu cho thấy các chế độ ăn cân bằng như DASH, Địa Trung Hải hay chế độ ăn thông thường cung cấp lượng purin dao động từ 308,5 đến 493,9 mg/ngày, xấp xỉ mức khuyến nghị an toàn [4]. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ điều trị để điều chỉnh thực đơn phù hợp với chỉ số acid uric cụ thể.

Đậu phộng không thuộc nhóm thực phẩm giàu purin và không phải nguyên nhân gây bùng phát gút như thịt đỏ hay bia rượu [1, 4]. Việc duy trì khẩu phần vừa phải trong một chế độ ăn tổng thể cân bằng là hướng tiếp cận an toàn cho sức khỏe [4].