Một nghiên cứu quan sát gần đây tìm thấy mối liên hệ giữa điểm nguy cơ thiếu magiê và rối loạn cương ở nam giới. Kết quả này dễ bị diễn giải thành “uống magiê giúp cương tốt hơn”, nhưng nghiên cứu không thử viên magiê, không phân ngẫu nhiên người tham gia và không chứng minh thiếu magiê gây rối loạn cương. Hiện chưa có cơ sở đủ vững để xem thực phẩm bổ sung magiê là phương pháp điều trị rối loạn cương [1][2].
Magiê là khoáng chất thiết yếu, có vai trò trong hoạt động thần kinh, cơ, chuyển hóa năng lượng và nhiều chức năng sinh lý. Ăn đa dạng nguồn thực phẩm chứa magiê có lợi cho khẩu phần tổng thể. Tuy nhiên, lợi ích dinh dưỡng chung không đồng nghĩa với hiệu quả đặc hiệu trên ham muốn hay khả năng cương.
Nghiên cứu về magiê và rối loạn cương đã làm gì?
Một phân tích sử dụng dữ liệu NHANES 2001–2004 gồm 3.917 người đã xem xét điểm nguy cơ thiếu magiê và rối loạn cương được báo cáo trong khảo sát [1]. Trong mô hình đã hiệu chỉnh, mỗi điểm tăng của thang nguy cơ liên quan với odds hiện mắc rối loạn cương cao hơn 37%; đây là số đo về mối liên hệ trong nhóm khảo sát, không phải mức tăng nguy cơ cá nhân. Nhóm tác giả cũng phân tích tử vong trong quá trình theo dõi ở những người có rối loạn cương.
Đây là nghiên cứu cắt ngang về mối liên hệ ở dữ liệu khảo sát, không phải thử nghiệm điều trị. Người tham gia không được phân vào nhóm uống magiê hoặc giả dược để xem chức năng cương có thay đổi hay không. Vì vậy, nghiên cứu không xác định được trình tự thời gian và không thể kết luận magiê thấp là nguyên nhân, hoặc bổ sung magiê sẽ cải thiện rối loạn cương.
Thang điểm nguy cơ cũng không đồng nghĩa với chẩn đoán thiếu magiê xác nhận bằng xét nghiệm ở từng người. Tuổi, bệnh chuyển hóa, chế độ ăn tổng thể, chức năng thận, thuốc và tình trạng sức khỏe có thể liên quan đồng thời đến cả chỉ số magiê lẫn chức năng cương. Các yếu tố nhiễu còn sót lại có thể góp phần tạo ra mối liên hệ quan sát được.
Mối liên hệ này có chứng minh magiê làm tăng testosterone không?
Không. Kết cục chính trong nghiên cứu NHANES nói trên là mối liên hệ giữa điểm nguy cơ magiê và rối loạn cương/tử vong; nghiên cứu này không chứng minh bổ sung khoáng chất làm tăng testosterone hoặc cải thiện chức năng tình dục [1].
Một thử nghiệm nhỏ trước đây chia 30 người thành ba nhóm để khảo sát magiê và testosterone ở vận động viên taekwondo cùng người ít vận động. Nghiên cứu đo hormone ở những thời điểm nghỉ và sau gắng sức, không đo khả năng cương hoặc mức hài lòng tình dục [3]. Kết quả về một chỉ số hormone trong nhóm nhỏ không thể được xem như bằng chứng điều trị rối loạn cương. Hormone, ham muốn, khả năng cương và khả năng sinh sản là những kết cục khác nhau.
Một tổng quan hệ thống về 52 nghiên cứu sản phẩm được quảng cáo là “tăng testosterone” ghi nhận phần lớn không làm tăng testosterone toàn phần so với giả dược; trong các nghiên cứu được tổng quan có một số thử nghiệm kết hợp hoặc đối chiếu kẽm/magiê [6]. Tổng quan này cũng không phải nghiên cứu điều trị rối loạn cương bằng magiê đơn chất.
Nếu nghi ngờ testosterone thấp, cần đánh giá triệu chứng và xét nghiệm theo hướng dẫn. Không nên dùng một khoáng chất để thay thế khám nội tiết, hoặc tự suy luận rằng ham muốn thấp chắc chắn do thiếu testosterone.
Thực phẩm chứa magiê có vai trò gì?
Magiê có tự nhiên trong các loại đậu, hạt, quả hạch, ngũ cốc nguyên hạt và rau lá xanh. Đậu phụ, yến mạch, hạnh nhân, hạt bí, đậu khô và rau xanh có thể góp phần tạo nên khẩu phần đa dạng [2]. Chúng cung cấp thêm chất xơ, protein thực vật, chất béo không bão hòa hoặc các vi chất khác tùy loại thực phẩm.
Ăn thực phẩm giàu magiê trong một khẩu phần cân đối là lựa chọn hợp lý cho sức khỏe dinh dưỡng nói chung. Nhưng chưa thể khẳng định thêm một món ăn cụ thể sẽ điều trị rối loạn cương. Nghiên cứu về một mô hình ăn uống hoặc sức khỏe tim mạch không chứng minh riêng magiê là thành phần tạo ra hiệu quả trên chức năng cương.
Nồng độ magiê trong máu cũng không phản ánh hoàn hảo tổng lượng magiê của cơ thể. Bác sĩ cân nhắc triệu chứng, bệnh thận/tiêu hóa, thuốc đang dùng và xét nghiệm thích hợp nếu nghi thiếu hụt; không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào một bảng câu hỏi trực tuyến [2].
Khi nào thực phẩm bổ sung magiê có thể gây rủi ro?
Thực phẩm bổ sung và một số thuốc có chứa magiê có thể gây tiêu chảy, buồn nôn hoặc đau quặn bụng khi dùng quá nhiều. Người có chức năng thận suy giảm có nguy cơ tích tụ magiê cao hơn vì thận khó thải lượng dư. Người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi tự thêm sản phẩm [2].
Magiê có thể làm giảm hấp thu một số kháng sinh nhóm tetracycline/quinolone và thuốc bisphosphonate đường uống nếu dùng quá gần nhau. Thuốc lợi tiểu và thuốc ức chế bơm proton kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến tình trạng magiê theo những cách khác nhau [2]. Cách xử lý phụ thuộc từng loại thuốc, vì vậy không nên tự đổi lịch hoặc ngừng thuốc kê đơn.
Một nhãn quảng cáo “hỗ trợ testosterone” hoặc “tăng cường sinh lý” không chứng minh sản phẩm đã được thử nghiệm như thuốc điều trị. Sản phẩm phối hợp nhiều thành phần còn khiến khó xác định chất nào có tác dụng, liều thực tế là bao nhiêu và có tương tác gì. Bài này không đưa liều magiê hoặc khuyến nghị tự bổ sung để điều trị tình dục.
Rối loạn cương cần được nhìn rộng hơn một khoáng chất
Rối loạn cương kéo dài hoặc tái diễn có thể liên quan đến mạch máu, tiểu đường, huyết áp, thuốc, hút thuốc, rối loạn giấc ngủ, sức khỏe tâm thần hoặc các nguyên nhân khác. Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ khuyến nghị khai thác bệnh sử y khoa, tình dục và tâm lý, khám phù hợp và xét nghiệm có chọn lọc; hướng dẫn cũng lưu ý rối loạn cương là dấu hiệu nguy cơ có thể gợi ý bệnh tim mạch tiềm ẩn [4]. Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu hiện hành cũng khuyến nghị đánh giá toàn diện, gồm các yếu tố chuyển hóa và hormone khi phù hợp [5].
Điều đó không có nghĩa mọi trường hợp rối loạn cương là bệnh tim. Nó có nghĩa triệu chứng đáng để được trao đổi, đặc biệt khi mới xuất hiện, ngày càng nặng hoặc đi cùng đau ngực, khó thở khi gắng sức, tiểu đường hay bệnh tim mạch. Đừng trì hoãn việc đánh giá để thử lần lượt các chất bổ sung.
Nên làm gì nếu đang cân nhắc magiê?
Nếu muốn tăng magiê qua thực phẩm, hãy xem xét các nhóm đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh trong tổng thể khẩu phần, dựa vào sở thích, khả năng tiếp cận và bệnh lý cá nhân. Người bị bệnh thận, có vấn đề hấp thu, đang dùng kháng sinh, thuốc loãng xương hoặc thuốc điều trị kéo dài nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng viên bổ sung.
Nếu có rối loạn cương lặp lại, hãy ghi lại thời điểm khởi phát, thuốc và sản phẩm đang dùng, bệnh nền, giấc ngủ và các triệu chứng đi kèm để trao đổi với bác sĩ. Người kê đơn có thể xem xét các nguyên nhân và lựa chọn điều trị đã được đánh giá, thay vì giả định vấn đề chỉ do thiếu một vi chất.
Kết luận
Nghiên cứu NHANES mới ghi nhận mối liên hệ giữa điểm nguy cơ magiê và rối loạn cương, nhưng thiết kế quan sát không chứng minh nguyên nhân hay hiệu quả của việc bổ sung. Thử nghiệm nhỏ về hormone ở vận động viên cũng không đo chức năng cương. Magiê vẫn là dưỡng chất cần thiết và có thể được cung cấp qua thực phẩm đa dạng, nhưng chưa đủ căn cứ để dùng viên magiê như thuốc điều trị rối loạn cương. Khi triệu chứng kéo dài, đánh giá y tế có thể phát hiện các nguyên nhân chuyển hóa, tim mạch, nội tiết, thuốc hoặc tâm lý cần được xử trí.
Đọc thêm về vitamin B12 và rối loạn cương và vitamin D với chức năng sinh sản nam để so sánh vì sao dữ liệu về vi chất, hormone và kết cục tình dục cần được diễn giải riêng.
Câu hỏi thường gặp
Uống magiê có chữa được rối loạn cương không?
Chưa có đủ bằng chứng để xem magiê là phương pháp điều trị rối loạn cương. Nghiên cứu gần đây là quan sát và không thử viên bổ sung như một can thiệp điều trị.
Magiê có làm tăng testosterone ở nam giới không?
Một số nghiên cứu nhỏ đo hormone trong bối cảnh vận động, nhưng không chứng minh rằng bổ sung magiê điều trị testosterone thấp hoặc cải thiện cương dương. Cần đánh giá y tế nếu có triệu chứng đáng ngờ.
Có nên ăn nhiều hạt bí hoặc rau xanh để cải thiện khả năng cương?
Đây là thực phẩm có thể góp phần cung cấp magiê và chất dinh dưỡng khác, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy một món riêng lẻ điều trị rối loạn cương.
Người bệnh thận có thể tự uống viên magiê không?
Không nên tự dùng nếu chức năng thận suy giảm. Thận có vai trò thải magiê dư; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng sản phẩm.
Rối loạn cương kéo dài nên làm gì?
Trao đổi với nhân viên y tế để đánh giá thuốc, bệnh nền, tim mạch, chuyển hóa, hormone và yếu tố tâm lý. Không tự ngừng thuốc hoặc trì hoãn khám để thử các sản phẩm quảng cáo tăng cường sinh lý.






