Uống một tách trà thảo mộc thơm ấm trước giờ đi ngủ từ lâu đã trở thành thói quen thư giãn yêu thích của nhiều phụ nữ. Trong số đó, cúc La Mã thường được biết đến với công dụng làm dịu căng thẳng thần kinh và hỗ trợ giấc ngủ ngon. Khi bước vào thai kỳ, nhiều mẹ bầu vẫn duy trì thói quen này mỗi ngày để giảm bớt cảm giác bồn chồn, âu lo hay mất ngủ triền miên.
Tuy nhiên, việc uống trà cúc La Mã hằng ngày trong thai kỳ có thực sự an toàn hay không là điều cần được xem xét cẩn trọng. Dữ liệu y khoa hiện tại cho thấy bằng chứng về độ an toàn của cúc La Mã đối với thai phụ vẫn còn rất yếu, chưa đủ để đưa ra khuyến cáo sử dụng thường quy [1]. Đáng chú ý, loại thảo dược này còn có khả năng kích thích chuyển dạ và khởi phát các cơn co bóp tử cung, do đó việc tự ý dùng hằng ngày tiềm ẩn nhiều rủi ro [2].
Nguy cơ kích thích cơn co và cơ chế tác động tử cung
Trong thai kỳ bình thường, tử cung cần được giữ ở trạng thái thư giãn tối đa để nuôi dưỡng thai nhi phát triển an toàn đến đủ ngày đủ tháng. Bất kỳ tác nhân bên ngoài nào gây kích thích làm xuất hiện cơn gò sớm đều có thể đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của túi ối và cổ tử cung.
Cúc La Mã từ lâu đã được y học cổ truyền sử dụng như một phương pháp bổ trợ nhằm hỗ trợ giục sinh cho các trường hợp mang thai quá ngày [2]. Nghiên cứu chỉ ra rằng các hoạt chất có trong cúc La Mã có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên cơ trơn tử cung, thúc đẩy quá trình khởi phát chuyển dạ và gây đau đẻ [2].
Nếu một người mẹ tự ý uống trà cúc La Mã với tần suất đều đặn mỗi ngày, nhất là ở giai đoạn mang thai chưa đủ tháng, sự kích thích co bóp này có thể làm tăng nguy cơ gặp phải các cơn gò bất thường. Những cơn gò này có thể dẫn đến việc xóa mở cổ tử cung ngoài ý muốn, làm gia tăng nguy cơ rỉ ối hoặc chuyển dạ sớm.
Thử nghiệm kích thích chuyển dạ ở thai quá ngày
Để làm rõ khả năng kích thích cơn co tử cung của cúc La Mã, một thử nghiệm lâm sàng mù đôi đã được thực hiện tại một bệnh viện ở Tehran vào năm 2013 và công bố năm 2016 [2]. Nghiên cứu tiến hành trên 80 thai phụ mang thai quá ngày (từ 40 tuần trở lên), mang đơn thai, tuổi từ 18 đến 35, thai ngôi đầu, ước tính cân nặng thai từ 2500 đến 4000 gram, hoàn toàn chưa có cơn co thắt tử cung, điểm Bishop cổ tử cung dưới 4, màng ối còn nguyên và thai kỳ nguy cơ thấp [2].
Những phụ nữ này được chia ngẫu nhiên vào hai nhóm, mỗi nhóm 40 người [2]. Mỗi người tham gia được cấp một lọ gồm 42 viên nang (mỗi viên chứa 500 mg cúc La Mã) và uống 2 viên sau mỗi 8 giờ [2].
Sau một tuần sử dụng liều đầu tiên, kết quả cho thấy có tới 92,5% thai phụ ở nhóm dùng cúc La Mã bắt đầu xuất hiện các triệu chứng chuyển dạ, trong khi tỷ lệ này ở nhóm dùng giả dược chỉ là 62,5% [2]. Sự khác biệt giữa hai nhóm về việc khởi phát chuyển dạ có ý nghĩa thống kê rõ rệt với P = 0,003 [2].
Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt thống kê đáng kể giữa hai nhóm về thời gian trung bình từ lúc uống viên nang đến khi xuất hiện cơn đau chuyển dạ với P = 0,000 [2]. Kết quả này khẳng định rõ ràng rằng cúc La Mã dạng uống ở liều lượng nhất định có hoạt tính kích thích chuyển dạ mạnh mẽ trên lâm sàng [2].
Tổng quan bằng chứng về độ an toàn thai kỳ
Mặc dù có tác dụng dược lý cụ thể, việc sử dụng các sản phẩm từ cúc La Mã trong suốt thai kỳ nói chung vẫn là một vấn đề gây tranh cãi lớn trong giới y khoa. Một nghiên cứu tổng quan hệ thống công bố năm 2025 đã khảo sát toàn diện tính hiệu quả và độ an toàn của các sản phẩm thảo dược cúc La Mã ở phụ nữ mang thai hoặc sau sinh [1]. Các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm trên 4 cơ sở dữ liệu bình duyệt tính đến tháng 6 năm 2024, thực hiện theo quy trình PRISMA và đánh giá chất lượng bằng công cụ Cochrane [1].
Tổng cộng có 23 nghiên cứu (gồm 16 thử nghiệm lâm sàng và 7 nghiên cứu quan sát với sự tham gia của 2.065 phụ nữ từ 9 quốc gia) được đưa vào phân tích [1]. Báo cáo kết luận rằng việc xây dựng các khuyến nghị thực hành lâm sàng về việc sử dụng các sản phẩm cúc La Mã trong thai kỳ là chưa thể khả thi dựa trên các bằng chứng hiện có [1]. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có thêm các nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược với quy mô dân số lớn hơn và phác đồ đồng nhất về loại cũng như liều lượng [1].
Nghiên cứu tổng quan này cũng chỉ rõ những hạn chế lớn của kho dữ liệu hiện nay, bao gồm cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ và có nhiều nghiên cứu được thực hiện bởi cùng các nhóm tác giả, khiến các phát hiện có khả năng chỉ phản ánh nhận định từ cùng một nhóm thuần tập phụ nữ [1]. Ngoài ra, một số nghiên cứu ghi nhận kết quả có ý nghĩa lâm sàng nhưng lại không đạt ý nghĩa thống kê [1]. Dù bằng chứng ủng hộ hiệu quả và độ an toàn của cúc La Mã khi mang thai còn yếu, nhân viên y tế vẫn cần trao đổi thẳng thắn với thai phụ về các lợi ích tiềm năng cũng như rủi ro khi có nhu cầu sử dụng [1].
Những hiểu lầm phổ biến về trà thảo mộc
Rất nhiều người lầm tưởng rằng mọi loại trà thảo mộc có nguồn gốc thiên nhiên đều lành tính và phụ nữ mang thai có thể uống thay thế nước lọc mỗi ngày. Thảo dược thực chất chứa các hoạt chất có dược tính tương tự như thuốc, có thể đi qua hàng rào tuần hoàn và tác động trực tiếp đến trương lực cơ thể mẹ hoặc bào thai.
Một hiểu lầm khác là cho rằng chỉ khi dùng cúc La Mã dưới dạng chiết xuất đậm đặc hay viên nén dược liệu thì mới đáng lo ngại, còn uống trà túi lọc hằng ngày thì vô hại. Dù một tách trà loãng có nồng độ thấp hơn dạng viên uống 500 mg dùng trong nghiên cứu giục sinh [2], việc dung nạp đều đặn mỗi ngày vẫn có thể dẫn đến việc tích tụ liều lượng trong cơ thể. Do dữ liệu lâm sàng về ngưỡng an toàn hằng ngày chưa được xác lập rõ ràng [1], mẹ bầu không nên chủ quan tự ý sử dụng lâu dài.
Bên cạnh đó, nhiều người thường nhầm lẫn giữa công dụng an thần, thư giãn nhẹ nhàng của cúc La Mã với việc tự ý dùng nó để trị dứt điểm tình trạng mất ngủ khi mang thai. Việc lạm dụng thảo dược để can thiệp giấc ngủ mà không tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ có thể che lấp các vấn đề sức khỏe khác cần được điều trị y tế đúng cách.
Nhóm đối tượng cần tuyệt đối thận trọng
Dựa trên các dữ liệu về khả năng gây khởi phát cơn đau chuyển dạ và co bóp cơ trơn của cúc La Mã [2], nhóm thai phụ dưới 37 tuần tuổi thai cần đặc biệt cẩn trọng và không tự ý dùng loại thảo dược này mỗi ngày. Việc để các cơn co xuất hiện trước khi thai nhi hoàn thiện các chức năng sống có thể dẫn đến nhiều hệ lụy không mong muốn cho trẻ sơ sinh.
Những phụ nữ có tiền sử dọa sảy thai, từng có tiền sử chuyển dạ sớm ở lần mang thai trước hoặc đang mang đa thai tuyệt đối không nên thử nghiệm các loại trà hay viên uống thảo mộc kích thích cơ trơn. Thai phụ được bác sĩ chẩn đoán có bất thường về cổ tử cung hay có tình trạng nhau bám thấp cũng phải tránh xa những thực phẩm có nguy cơ thúc đẩy cơn co.
Ngoài ra, những người mang cơ địa dị ứng với các loại cây cỏ thuộc họ cúc cũng cần thận trọng để tránh các phản ứng quá mẫn toàn thân. Đối với phụ nữ đang dùng thuốc điều trị các bệnh lý nền mạn tính, các thành phần hóa học tự nhiên trong cúc La Mã có thể tương tác với thuốc chuyển hóa, làm thay đổi hiệu quả điều trị mong muốn.
Lời khuyên áp dụng thực tế và giải pháp thay thế
Trước khi quyết định thêm bất kỳ loại trà thảo mộc nào vào chế độ ăn uống hằng ngày, phụ nữ mang thai nên thảo luận trực tiếp với bác sĩ sản khoa đang theo dõi thai kỳ cho mình [1]. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe cụ thể, tiền sử bệnh án và độ tuổi thai để đưa ra lời khuyên thích hợp nhất [1].
Nếu mẹ bầu có thói quen thèm một ly nước ấm ấm thơm dịu vào buổi tối để thư giãn, có thể cân nhắc các biện pháp lành tính đã được chứng minh an toàn hơn. Việc uống một ly nước ấm, sữa ấm hoặc nước gừng tươi pha thật loãng là những lựa chọn quen thuộc giúp xoa dịu tiêu hóa và làm ấm cơ thể.
Để giải tỏa căng thẳng và cải thiện giấc ngủ mà không cần dùng đến thảo dược, thai phụ nên áp dụng các thói quen vệ sinh giấc ngủ khoa học:
- Tắm nước ấm nhẹ nhàng trước giờ đi ngủ để thư giãn cơ bắp.
- Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng hoặc xem các nội dung kích thích trước khi ngủ ít nhất một giờ.
- Tạo không gian phòng ngủ thoáng khí, yên tĩnh, nhiệt độ mát mẻ và sử dụng thêm gối ôm nâng đỡ bụng và lưng.
- Tập các bài thở sâu hoặc yoga nhẹ nhàng dành riêng cho bà bầu vào ban ngày.
Cúc La Mã là loại thảo dược quý trong đời sống hằng ngày với nhiều tác dụng làm dịu, nhưng tính an toàn của nó trong thai kỳ vẫn chưa có đủ bằng chứng khoa học mạnh mẽ để khuyến nghị sử dụng thường xuyên [1]. Vì loại cây này có tác dụng rõ rệt trong việc kích thích cơn co tử cung và khởi phát chuyển dạ [2], phụ nữ mang thai không nên tự ý uống trà cúc La Mã mỗi ngày. Giữ gìn sự an toàn của thai nhi bằng một chế độ sinh hoạt cân bằng và tham vấn chuyên môn y tế luôn là sự lựa chọn khôn ngoan nhất của mọi người mẹ.
