Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
407 bài, trang 7 trên 21
Rhodiola rosea được chứng minh giúp giảm rõ rệt căng thẳng, lo âu và cải thiện tâm trạng ở người làm việc áp lực cao. Tuy nhiên, khả năng tăng cường trực tiếp trí nhớ và sự tập trung của thảo dược này mới chỉ thể hiện mạnh trên động vật, chưa tạo khác biệt rõ rệt ở người khỏe mạnh.
Cả riềng và gừng đều chứa hoạt chất kháng khuẩn đường ruột nhưng có thế mạnh riêng. Nghiên cứu cho thấy củ riềng có phổ kháng khuẩn rộng hơn, trong khi củ gừng ức chế đặc hiệu vi khuẩn E. coli gây tiêu chảy, đồng thời vượt trội về khả năng chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy việc bổ sung 60 mg isoflavone mỗi ngày từ cỏ ba lá đỏ có thể hỗ trợ làm giảm kích thước tuyến tiền liệt phì đại, cải thiện rối loạn tiểu tiện và giúp hạ nồng độ PSA tới 33%. Tuy nhiên, nam giới cần thăm khám y khoa định kỳ để theo dõi sát sao.
Chiết xuất hạt và lá rau mùi có khả năng hỗ trợ hạ huyết áp nhờ cơ chế lợi tiểu thải muối và chẹn kênh canxi giúp giãn mạch máu. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở nghiên cứu trên động vật; người bệnh chỉ nên dùng rau mùi như thực phẩm hỗ trợ, không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy hoạt chất chiết xuất từ rau má giúp giảm rò rỉ mao mạch, cải thiện vi tuần hoàn, từ đó làm giảm sưng phù, đau mỏi chân và hỗ trợ lành vết loét ở người suy giãn tĩnh mạch. Tuy nhiên, tác dụng này đến từ chiết xuất chuẩn hóa, không thể thay thế bằng việc uống nước rau má tươi tự phát.
Nước ép và chiết xuất gừng chứa các hoạt chất cay như gingerol và shogaol có khả năng ức chế thụ thể serotonin ở đường ruột, đồng thời thúc đẩy làm rỗng dạ dày. Nhờ cơ chế này, gừng giúp hỗ trợ giảm cảm giác buồn nôn pha muộn ở một số bệnh nhân hóa trị khi dùng kèm phác đồ thuốc chống nôn tiêu chuẩn.
Rau diếp cá chứa nhiều hoạt chất sinh học, chuỗi đường đa và các hạt nano tự nhiên có khả năng kìm hãm sự nhân lên của virus cúm, SARS-CoV-2 cũng như giảm phản ứng viêm phổi trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, người dân cần biết cách chế biến và dùng đúng liều lượng để đảm bảo an toàn.
Rau càng cua không chỉ là món ăn thanh mát mà còn chứa các hoạt chất giúp giảm sưng viêm và làm dịu cơn đau ngoại biên. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy loại rau này ức chế quá trình tổng hợp chất gây viêm prostaglandin, chặn tín hiệu đau tại mô khớp và tăng cường enzyme chống oxy hóa bảo vệ xương.
Trà lá mâm xôi thường được truyền tai nhau như giải pháp tự nhiên xoa dịu cơn đau bụng kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy loại lá này chứa cả hoạt chất gây giãn lẫn kích thích co bóp cơ trơn, và chưa có bằng chứng rõ ràng về hiệu quả giảm co thắt tử cung ở phụ nữ không mang thai.
Hoắc hương và hương nhu đều là thảo mộc có mùi thơm nhưng khác biệt hoàn toàn về hoạt chất lẫn công dụng. Trong khi Quảng hoắc hương chuyên trị rối loạn tiêu hóa và cảm nắng, hương nhu lại mạnh về sát khuẩn răng miệng và đuổi côn trùng. Nhầm lẫn cách dùng giữa hai cây có thể làm mất tác dụng trị bệnh hoặc gây tác dụng phụ lên thần kinh.
Thói quen pha hàng thìa bột quế uống mỗi ngày để kiểm soát đường huyết có thể khiến cơ thể nạp quá mức hoạt chất coumarin gây hại cho gan. Rủi ro này chủ yếu nằm ở giống quế Cassia phổ biến khi dùng liều cao kéo dài, trong khi việc nêm nếm lượng nhỏ hoặc chọn quế Ceylon vẫn đảm bảo an toàn.
Hoắc hương phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng cho người bị cảm nắng, sốt, đau đầu đi kèm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, đau bụng và tiêu chảy. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy thảo dược này chứa hoạt chất giúp giảm đau co thắt, kháng viêm và chống nôn, nhưng chỉ nên dùng hỗ trợ khi bệnh ở mức độ nhẹ.
Dữ liệu khoa học cho thấy quả chín và vỏ quả qua lâu là hai bộ phận có tác dụng trực tiếp giúp bảo vệ cơ tim, cải thiện vi tuần hoàn và hỗ trợ trị đau thắt ngực. Trong khi đó, rễ và ruột quả giàu axit amin, đường đa nhưng chưa có bằng chứng đối chiếu trực tiếp về hiệu quả cắt cơn đau thắt ngực.
Nước lá trà tươi và trà xanh sao khô đều là thức uống quen thuộc, nhưng không ít người bị xót ruột, cồn cào sau khi thưởng thức. Các nghiên cứu khoa học cho thấy quá trình sao sấy bằng nhiệt và lưu trữ giúp biến đổi cấu trúc tannin cùng catechin tự do, giúp trà khô pha loãng êm dịu với dạ dày hơn lá tươi.
Thường bị vứt bỏ khi ăn hoặc ép nước, hạt lựu thực chất chứa tới 20% lượng dầu giàu axit béo omega-5 quý hiếm. Các nghiên cứu cho thấy dầu hạt lựu giúp tăng tổng hợp collagen, củng cố lớp sừng, kháng viêm và phục hồi biểu bì hư tổn, hỗ trợ chống nhăn hiệu quả khi dùng đúng cách.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc lá, hoa phù dung hàng ngày để thanh nhiệt, giải độc. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu xác nhận ngưỡng liều an toàn đường uống của loại cây này, trong khi gan và thận rất dễ bị tổn thương bởi các hoạt chất lạ dùng kéo dài.
Rễ phòng phong chứa nhóm hợp chất chromone và coumarin được chứng minh có hoạt tính hạ sốt, giảm đau và chống viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở mức độ phân tích dược lý và mô hình tế bào, người bệnh chỉ nên dùng để hỗ trợ khi cảm nhẹ và không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Polysaccharide chiết xuất từ thân cây phi điệp kép giúp tăng cường đề kháng bằng cách kích hoạt đại thực bào và thúc đẩy sự tăng sinh của tế bào lympho T, lympho B. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc chặt chẽ vào cấu trúc hóa học của từng phân đoạn đường và hiện mới được chứng minh trong phòng thí nghiệm.
Đào nhân thường được Đông y dùng để hoạt huyết, khử ứ, nhưng khoa học hiện đại nói gì về khả năng chống huyết khối của vị thuốc này? Các nghiên cứu cho thấy hạt đào giàu peptide chống oxy hóa và khi kết hợp cùng đại hoàng giúp bảo vệ mạch máu não trên động vật, song cần thận trọng khi áp dụng.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây nắp ấm hoa đôi tươi mới giữ được dược tính, còn phơi khô sẽ mất chất. Thực tế khoa học cho thấy dược liệu khô vẫn bảo toàn lượng lớn chất chống oxy hóa polyphenol nếu được sấy ở nhiệt độ thấp ổn định khoảng 40 độ C, thay vì phơi nắng thất thường.
